كەدەيلىكتىڭ قانمەن بەرىلەتىنىن بىلەسىز بە؟
ونى «گەنەتيكالىق كەدەيلىك زاڭدارى» دەپ اتاۋدى ءجون كورگەن ەكەن.
بۇل تۋرالى cluber.com.ua باسىلىمى جازدى. مۇنى بارلىعى وقىعانى دۇرىس:
«بالا كۇنىمدە سىنىپتاسىمنىڭ ۇيىندە بولعان كەزدە، ۇلكەندەر كورىپ قويمايىنشا ديۆاننىڭ ۇستىنە شىعىپ الىپ سەكىرەتىن ەدىك. ءبىزدى ديۆاننىڭ بەتىنە جاقىن ورنالاسقان پرۋجينالار مەن اسپانعا كوتەرىلگەن شاڭ قۋانتاتىن. اراعا 20 جىل سالىپ قۇربىمنىڭ ۇيىنە قوناققا باردىم. بۇرىشتا تۇرعان الگى ديۆاندى كورىپ قاتتى شوشىپ قالدىم. ول ايتارلىقتاي وزگەرمەگەن. ءبىراق، قۇربىمنىڭ كەدەيلەرشە ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىنا قايران قالدىم. ويشا جاڭا ديۆان، ورىندىق، اينا باعاسىنىڭ قانشا بولاتىنىن ەسەپتەي باستادىم. اينانىڭ ءبىر شەتىن شوكولاد قاعازىمەن وراپ قويعان ەكەن. سويلەسىپ وتىرىپ ويشا كەرەگەنى اعارتىپ، ءتۇسقاعازدى وزگەرتتىم. شىبىن جابىسىپ قالعان تەرەزەنى جۋىپ، ديۆاننىڭ استىنان شىعىپ تۇرعان اعاشتاردى، سىنعان گۇل ىدىستارىن قوقىسقا تاستاعىم كەلدى.
«بالكىم، اقشاسى جوق شىعار؟ !» - دەپ جۇباتتىم ىشتەي. ءبىراق، ميىم ماعان قارسىلىق تانىتىپ، اعاش تۇسىمەن بىردەي پلەنكى ساتىپ الىپ، ورىندىقتاردىڭ بەتىن جاماپ شىققىم كەلدى. قايدا قاراسام دا، قوقىس جاتتى. ونىڭ ۇستىنە ءۇيدىڭ ءىشى كىر ەكەن. كەنەت ميىم «نەگە كەدەيلىك كىرمەن قاتار جۇرەدى؟ » دەپ سۇرادى. مەن دە وسى سۇراقتى سىزدەرگە قويعىم كەلىپ وتىر. « ءبارىبىر» دەگەن ءسوزدى «بىلايىنشا ءبارىبىر»، «سيرەك» دەگەن سوزدەرمەن الماستىرساق، ناتيجە بولمايدى. كىر - اقشانىڭ جوقتىعىن ەمەس، مەنتاليتەتتى بىلدىرەدى. كىر مەن كەدەيلىك قاتار جۇرگەندىكتەن، كەدەيلىك تە - مەنتاليتەت. جۋىلماعان باس تا كەدەيلىكتى بىلدىرەدى.
مەكتەبىمدە ادەبيەت ساباعىنان بەرەتىن تامارا گريگوريەۆنا ەسىمدى ۇستازىم بولدى. ول - وتە جاقسى، اقىلدى ايەل. ونىڭ ءبىر ايتقان سوزدەرىن ماڭگىلىك ەسىمدە ساقتاپ قالعان ەدىم. «توعىشارلىق دەگەنىمىز - سەرۆانتتا جاڭا كەسە تۇرعان كەزدە، ەسكىسىنەن شاي ءىشۋ» دەپ ايتقان ەدى. كوپتەگەن ورىستىڭ ۇيىندە قارا كۇنگە دەپ اقشا ساقتالعان، سەرۆانتتا جاڭا كەسە تۇر. ءبىراق، اق كۇندەر تىم از. بولاشاقتى كۇتىپ جۇرە بەرەتىن بولساڭىز، ول ەشۋاقىتتا كەلمەيدى. مەن كەدەي بولۋدىڭ، كىر قوجالاق بولىپ ءجۇرۋدىڭ ۇيات ەكەنىن ءتۇسىندىم. تۇرمىستىق جاعداي مەن بالالاردىڭ مەنتاليتەتىنە اسەر ەتەتىن جاعىمسىز ويدى وزىڭىزبەن بىرگە كوتەرىپ جۇرگەن دۇرىس ەمەس.
قالا سىرتىنداعى ساياجاي ساتىپ الۋ ءۇشىن 20 جىلدان بەرى اقشا جيناپ كەلە جاتقان ءبىر ايەلدى بىلەمىن. ول ەكى قىزىن جالعىز ءوزى اسىراپ كەلگەن ەكەن. قىزدار بوتقا جەپ قانا كۇن كورگەن. قىزدارىنىڭ ءبىرى، ءتىپتى، تىزەسى شىعىپ كەتكەن شالبارىمەن اۋلاعا شىعۋعا قاتتى ۇيالاتىنىن ايتقان بولاتىن. تاڭعاجايىپتىڭ كۇشىمەن الگى شالبارى قىزبەن بىرگە وسكەن ەكەن... مەملەكەت جۇيەسى كوپ اقشا تابۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى دەپ ايتپاي- اق قويايىق. مەن جۇيەنى ەمەس، ادامنىڭ ميىنداعى «شىرىكتەردى» ايتىپ وتىرمىن. بىردەي كولەمدەگى اقشاعا جاراسىمدى كيىم ساتىپ الۋعا بولادى نەمەسە كەدەيگە ءتان كيىم كيىپ جۇرە بەرۋگە بولادى.
الگى ايەل ءوزى ارمانداعان ساياجايدى ساتىپ العان كەزدە، قىزدارى ەش قۋانعان جوق. كەرىسىنشە وزدەرىنە بالا باقىتىن سەزىنۋگە مۇمكىندىك بەرمەگەن انالارىمەن ۇرىسىپ ءوتتى. قىزدار «كۇلشە قىز» كومپلەكسىنە شالدىققان. ەسكى جيھاز بەن ەسكى ىدىستاردى كورىپ ۇيرەنىپ قالعان قىزدار وزدەرىنە اقشا قيمايدى. بىرنارسە ساتىپ العان سايىن ولار وزدەرىن كىنالى سەزىنەتىن ەدى. دوستار، بۇل گەنەتيكالىق كەدەيلىك دەپ اتالادى. ول قانعا، سۇيەككە، ادامنىڭ ساناسى مەن جاسۋشاسىنا ءسىڭىپ كەتكەن. لاس ءۇيدى كورىپ وسكەن بالالاردىڭ ساناسى كەدەيلىككە ۇيرەنىپ كەتەدى. جاسوسپىرىمدىك شاقتا ولار اقشا تارشىلىعىن سەزىنە باستايدى.
انتون پاۆلوۆيچ چەحوۆ تا ءۇيدىڭ كىرلەگەن بۇرىشى مەن لاس ءدالىز ستۋدەنتتەرگە دۇرىس ءبىلىم الۋعا كەدەرگى جاسايتىنىن ايتىپ وتكەن بولاتىن. كىر مەن كەدەيلىك ادامدى ساتسىزدىككە دۋشار ەتەدى. كەدەيلىككە ەرەگەسكەن ادام كوپ اقشا تابۋى مۇمكىن. ءبىراق، اراسىندا كۇرەسۋدەن شارشاپ، جەڭىلىس تاباتىندار دا بار. «بايلىق تا، كەدەيلىك تە اقىلدىڭ جەمىسى» دەگەن سوزدەردى ەرەكشە ۇناتامىن.
