بالانى ەرتە جاستان قارىز الماۋعا ۇيرەتۋ كەرەك - د. عاليەۆا
بۇل تۋرالى قازاقستان ۇلتتىق بانكى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى دينا عاليەۆا ءبىرىنشى قازاقستاندىق «الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق ءوسۋ فاكتورى رەتىندە قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ» اتتى فورۋمدا سويلەگەن سوزىندە ايتتى.
د. عاليەۆانىڭ ايتۋىنشا، حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋدىڭ وزەكتىلىگى حالىقتىڭ قارجى جۇيەسىنىڭ جانە جەكە قاراجاتىن باسقارۋدىڭ نەگىزدەرى تۋرالى جەتكىلىكتى تۇردە جوعارى دەڭگەيدە حاباردار بولماۋىنا بايلانىستى. وعان قوسا، قارجى ونىمدەرى تۇرلەرىنىڭ ءوسۋى جانە كۇردەلىلىگى، سول سياقتى الاياقتىق جالعان ينۆەستيتسيالىق سحەمالاردىڭ، قارجى پيراميدالارىنىڭ تارالۋى حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعى
سالاسىنداعى ولقىلىقتاردى جويۋ قاجەتتىلىگىن تالاپ ەتەدى.
«جەتكىلىكسىز قارجى ءبىلىمى ءتيىمسىز قارجى شەشىمدەرىن قابىلداۋعا، جەكە جيناق اقشانى جوعالتۋعا، جالپى العاندا قارجى ينستيتۋتتارى مەن قارجى جۇيەسىنە دەگەن سەنىمدى جوعالتۋعا اكەلەدى»، - دەپ پايىمدادى د. عاليەۆا.
«قارجى سالاسىنداعى ءبىلىم نەگىزدەرى جانە ءىس جۇزىندەگى داعدىلار بارلىق ازاماتتارعا قاجەت. ءبىز، قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى ەرتە جاستان باستاۋ ورىندى دەپ سانايمىز، وسى كەزدە پايدالى قارجىلىق داعدىلار قالىپتاسۋى مۇمكىن. بالالارعا بالا كەزدەن باستاپ بارلىق تۇرمىس - تىرشىلىك، ونىڭ ىشىندە قارجى سالاسىندا جاۋاپكەرشىلىك پەن بورىش سەزىمىن دارىتۋ قاجەت، بۇل ولارعا بولاشاقتا ەشقاشان بورىشكەر بولماۋعا،
ءوزىنىڭ قارجىلىق مۇمكىندىگىن باعالاۋعا جانە ءوز بيۋدجەتىن مۇقيات جوسپارلاۋعا كومەكتەسەدى» - دەپ اتاپ ءوتتى ول.
ق ر ۇ ب ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى بۇگىندە قازاقستاندا قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان ءبىرقاتار بالالارعا ارنالعان جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلىپ جاتقاندىعىن ەسكە سالدى. «حالىقارالىق تاجىريبەگە سايكەس حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن ەلدەردە جەتەكشى جانە ۇيلەستىرۋشى ءرول جۇكتەلگەن ۇيىم ايقىندالعان. ارمەنيا، پولشا، مالايزيا، سينگاپۋر، فيليپپين سياقتى كوپتەگەن ەلدەردە بۇل ءرولدى ورتالىق بانك اتقارادى»، - دەدى د. عاليەۆا.
ول قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ دەپ اتاپ ءوتتى. قازاقستاندا 2007 -جىلدان باستاپ تۇراقتى نەگىزدە وسى باعىتتا جوسپارلى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. بۇل رەتتە قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ باعدارلامالارى شەگىندەگى ءىس- شارالار ازاماتتاردىڭ ءتۇرلى نىسانالى اۋديتوريالارىن مىندەتتى تۇردە ەسكەرە وتىرىپ جۇرگىزىلەدى.
ۇلتتىق بانك 10 جىل ىشىندە حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جوبالار مەن ءىس- شارالاردىڭ ءبىرتالاي كەشەنىن ىسكە اسىردى. ماسەلەن، 2007-2011 -جىلدار ارالىعىنداعى كەزەڭدە قازاقستاندا ينۆەستيتسيالىق مادەنيەتتى ارتتىرۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلدى. «سول كەزدە كوممۋنيكاتسيالاردىڭ بارىنشا تالاپ ەتىلەتىن قۇرالى رەتىندە تەليەۆيزيالىق جوبالارعا باستى نازار اۋدارىلدى»، - دەدى د. عاليەۆا.
ول كەزەڭدە رەسپۋبليكالىق ارنالاردىڭ ەفيرىنە نارىقتىڭ بارلىق قارجى سەكتورلارىنا قاتىستى ماسەلەلەردىڭ كەڭ اۋقىمىن قوزعايتىن تەليەۆيزيالىق باعدارلامالار شىقتى. كەيىننەن ۇلتتىق بانك بالالار مەن جاستار اۋديتوريالارىنا باعىتتالعان جوبالاردى جاسادى.
«جوبالاردىڭ العاشقىلارى: « قىزىقتى قارجى» تەلەجۋرنال ەلەمەنتتەرى بار بالالارعا ارنالعان تەلەۆيزيالىق باعدارلاما جانە ۇلتتىق بانكتىڭ ماگيستراتۋراسىندا وقۋ باستى جۇلدەسى بولعان «اقىلدى ويىن» ستۋدەنتتەر مەن جاستارعا ارنالعان تەلەۆيزيالىق باعدارلاما - ستۋدەنتتەرگە ارنالعان تەليەۆيزيالىق ينتەللەكتۋالدىق ۆيكتورينا بولدى»، - دەپ حابارلادى د. عاليەۆا.
ول بۇدان باسقا قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان جۇمىستىڭ شەگىندە قر ۇب ۇستازدارعا باستاۋىش مەكتەپتىڭ بالالارى ءۇشىن ادىستەمەلىك ماتەريالداردى ۇسىنعانىن، اقپارات بەرۋدىڭ وسىنداي قۇرالىن تاريحى تەرەڭ، تانىمال، بالالارعا ارنالعان «درۋجنىە رەبياتا» جانە «ۇلان» رەسپۋبليكالىق گازەتتەرىندە بالالارعا تۇسىنىكتى تىلدە بەلسەندى پايدالانعانىن، وندا بالالارعا ارنالعان قارجى تاقىرىبىنداعى ارنايى قوسىمشالار شىققانىن ايتىپ بەردى.
بالالاردى ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ تاريحىمەن تانىستىرۋ ءۇشىن «ۇلتتىق بانك 2013 -جىلى اقشا مەن ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ پايدا بولۋى تۋرالى اڭگىمەلەيتىن مۋلتيپليكاتسيالىق فيلم ءتۇسىردى جانە «اقشانىڭ تاريحى» دەگەن كىتاپ شىعاردى. سونداي-اق، بالالار كىتاپحاناسىمەن بىرگە بالالارعا ارنالعان قارجىلىق ساۋاتتىلىق كۇنى وتكىزىلدى، بانكنوتتار مەن مونەتالاردىڭ ەڭ ۇزدىك بەينەسىنە كونكۋرستار ۇيىمداستىرىلىپ، وتكىزىلدى»، - دەدى د. عاليەۆا.
د. عاليەۆانىڭ ايتۋى بويىنشا، اتالعان جۇمىستىڭ ناتيجەسى:
- ازاماتتاردىڭ بويىندا قارجىلىق جوسپارلاۋ جانە جيناقتاردى قالىپتاستىرۋ داعدىلارىن دامىتۋ؛
- ازاماتتاردىڭ قارجىلىق مۇمكىندىكتەرىنە سايكەس كەلەتىن بەلسەندى ەكونوميكالىق مىنەز- قۇلقىن قالىپتاستىرۋ؛
- مەملەكەتتىك قارجىلىق قولداۋدىڭ شامادان تىس كۇتۋلەرىن قىسقارتۋ؛
- قارجىلىق ونىمدەر مەن قىزمەتتەردى تۇتىنۋشىلاردىڭ قارجى سەكتورىنا سەنىمىن ارتتىرۋ؛
- حالىقتىڭ جالپى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى.
«باعدارلامانى ىسكە اسىرۋدان كۇتىلەتىن بولجامدىق كورسەتكىشتەرگە حالىق جيناقتارىنىڭ ءوسۋى جانە ەكونوميكانى كرەديتتەۋدىڭ ءوسۋى سياقتى بولجامدىق كورسەتكىشتەر جاتادى»، - دەپ اتاپ ءوتتى د. عاليەۆا.
قارجىلىق ساۋاتتىلىق دەڭگەيىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جۇمىس بۇگىنگى تاڭدا دا جالعاسۋدا.
«قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ ماسەلەلەرىنە وڭىرلەردى بەلسەندى تۇردە ارالاستىرۋ ماقساتىندا ۇلتتىق بانك وڭىرلىك دەڭگەيدە تاجىريبەلى پراكتيك- دارىسكەرلەردى تارتا وتىرىپ، قارجىلىق ساۋاتتىلىق جونىندەگى دارىستەردى تۇراقتى نەگىزدە وتكىزىپ وتىرادى. قارجىلىق ساۋاتتىلىق، قارجى جاڭالىقتارى جونىندەگى ماتەريالدار مەن بەينەماتەريالدار ورنالاستىرىلاتىن جاڭارتىلعان fingramota.kz سايتى قالپىنا كەلتىرىلىپ، جۇمىس ىستەي باستادى.
ۇلتتىق بانك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى، قوعامدىق ۇيىمدار مەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى ءۇشىن دوڭگەلەك ۇستەلدەر وتكىزۋ تاجىريبەسىن ەنگىزدى، سونداي-اق بازاسىندا دارىسكەرلەردى، باپكەرلەردى وقىتۋ، قارجىلىق ساۋاتتىلىق نەگىزدەرى جونىندەگى سەمينارلار مەن ترەنينگتەر وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىرعان ۇلتتىق بانكتىڭ وقۋ ورتالىعى اشىلدى. بالالارعا جانە اۋقىمدى نىسانالى اۋديتورياعا ارنالعان تەلەۆيزيالىق باعدارلامالارىن شىعارۋ پراكتيكاسى جالعاسىن تاپتى، 2016 -جىلى قارجى ونىمدەرى جونىندە بۋكلەتتەر مەن بەينەروليكتەر شىعارىلدى، ولار قازىرگى ۋاقىتتا fingramota.kz سايتىندا ورنالاستىرىلعان جانە بولاشاقتا حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا، قارجى ۇيىمدارىندا جانە ۇلتتىق بانك فيليالدارىنىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىندە ورنالاستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر، دەپ ءسوزىن جالعاستىردى د. عاليەۆا.
«بيىلعى جىلى ۇلتتىق بانك «درۋجنىە رەبياتا» گازەتى مەن «Oyla» جۋرنالى سياقتى كىشى جانە ورتا مەكتەپ جاسىنداعى بالالارعا ارنالعان تانىمال باسىلىمدارعا قوسىمشالار شىعارۋدى جالعاستىردى، - دەپ اتاپ ءوتتى د. عاليەۆا.
ءسوزىن قورىتا كەلە، ق ر ۇ ب ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى قارىم-قاتىناس پەن كەرى بايلانىستىڭ نەعۇرلىم سۇرانىسقا يە جانە ءتيىمدى قۇرالدارىنىڭ ءبىرى - ۇلتتىق بانكتىڭ 2016 -جىلى شىعارعان ءونىمى قۇب ونلاين موبيلدى قوسىمشاسى بولدى:
«اتالعان ءونىم حالىقتىڭ ۇلتتىق بانكپەن، سونىڭ ىشىندە قارجىلىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە قارجىلىق ساۋاتتىلىق ماسەلەلەرى بويىنشا جەدەل ءوزارا ارەكەتتەسۋىنە ارنالعان»، - دەپ اتاپ ءوتتى.
