كەيكى باتىردى حالقىمەن تابىستىرعان اقان نۇرمانوۆتىڭ ولەڭدەرى تابىلدى

قوستاناي. قازاقپارات - قازاق ادەبيەتىنىڭ تاڭداۋلى 100 شىعارماسى ساناتىنا ەنەتىن «قۇلاننىڭ اجالى» رومانىنىڭ اۆتورى نۇرمانوۆ اقان شايداحمەت ۇلى نەبارى 34 جاس عۇمىر كەشكەن.

كەيكى باتىردى حالقىمەن تابىستىرعان اقان نۇرمانوۆتىڭ ولەڭدەرى تابىلدى

كەڭەس ۇكىمەتىنىڭ سولاقاي ساياساتى مەن سەنزۋراسىن جازۋشىلىق شەبەرلىگى ارقىلى اينالىپ وتە ءبىلىپ، كەيكى باتىر كوكەمباي ۇلىن حالقىمەن تابىستىرعان سۋرەتكەردىڭ ەڭبەگى الابوتەن اڭگىمە. جازۋشىنىڭ ءىنىسى سۇگىرباي نۇرمانوۆتىڭ جازبالارىنا سۇيەنسەك، اقان 1933 - جىلى 30 - ساۋىردە تالدىقورعاننىڭ اقسۋ اۋدانىندا تۋعان. الاش قوزعالىسىنا اتسالىسقان، امانكەلدى باتىردىڭ ۇزەڭگىلەس ساربازى شايداحمەت نۇرمان ۇلى ءالىبي جانكەلديننىڭ كومەگىمەن ۇرپاق ساقتاپ قالۋ ماقساتىندا جاركەنت جەرىنە كوشىپ كەلگەن.

«شايداحمەت اكەمىز سوعىسقا كەتۋىنە بايلانىستى قاليما اجەمىزبەن بالالاردى اپالارى جامال نۇرمان قىزى مەن ناعاشىسى سەرىكباي ەسماعانبەت ۇلى جاركەتتەن ەلگە كوشىرىپ اكەلەدى. اقان مەن مارات سول ولكەدە تۋىلادى. وسىلاي داۋلەتتى تۇقىمنىڭ ۇرپاعى تارىداي شاشىلادى، الايدا، اعايىندى شايداحمەت، ءابدىحاميت اقتالىپ، ىنىلەرى شايمەردەن ۇشەۋى 1942-1943 - جىلدارى جاۋدان وتان قورعاۋعا اتتانادى. شايداحمەت سوعىستان ورالماي، حابارسىز كەتەدى. تەك 1990 -جىلدارى بەلورۋسسيا جەرىندە ەرلىكپەن قازا بولعانى جانە سول ەلدە جەرلەنگەنى انىقتالادى» دەپ جازادى سۇگىرباي نۇرمانوۆ ءوز ەستەلىگىندە.

اقان نۇرمانوۆ قوستاناي وبلىسى، امانكەلدى اۋداندىق گازەتتىندە ەڭبەك جولىن باستاپ، كەيىن رەسپۋبليكالىق «جۇلدىز» جۋرنالىنا ادەبيەت ءبولىمىن قىزمەتكە اۋىستى. 1957 - جىلى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ جۋرناليستيكا ءبولىمىن بىتىرەدى. ول قىسقا عۇمىرى ىشىندە «قۇلاننىڭ اجالى» رومانىن، «سولاي بولعان ەكەن» ، «ور» ، «اققۋ شوعىرى» پوۆەستەرىن، «كۇن ەرتەڭگە اۋىپ بارادى» ، «ىمىرت» اڭگىمەلەرىن جازىپ، دارىندى جازۋشى ەكەنىن دالەلدەپ كەتتى. شىعارمالارى ارقىلى قازاقتىڭ مۇڭىن جوقتاپ، ابىرويىن اسقاقتاتا بىلگەن ءبىرتۋار جازۋشى ولەڭ دە جازعان ەكەن. اقان نۇرمانوۆتىڭ قالامىنان تۋعان «قىردا» جانە «كەش» اتتى ولەڭدەردى وقىرمانعا تانىستىرۋدى پارىز سانادىق. 1958 -جىلى «كوممۋنيزم تاڭى» (قازىرگى «قوستاناي تاڭى» ) گازەتىنىڭ 12 - ساۋىرىندەگى نومىرىنە شىققان ەكى ولەڭى ارقالىق قالاسىنداعى ارحيۆتەن تابىلدى. قىردا دالانىڭ سۇلۋ جارى، كۇتكەن كوپتەن،

 سىلاڭداپ كەلدى، مىنە، قۇتتى كوكتەم.

 اعىزىپ كارى قىستىڭ سۋىق جاسىن،

جۇرگىزدى ەن دالاعا قۇقىن وكتەم.

 تەر اقتى كۇن شەكەسى كۇنمەن قىزىپ،

بۇلقىندى اساۋ وزەن سەڭدى بۇزىپ.

 تاڭ اتسا مامىرلاعان اقشا بۇلتتار،

 كوشەدى باۋىرىمەن جەردى سىزىپ.

سىلكىدى توعاي اپپاق شوق جەلەگىن،

جامىلدى كۇنگەي جوتا كوك جىبەگىن.

 اسپاندا بوزتورعايلار شىرىلدايدى،

پاش ەتىپ جىرعا تولى ءوز جۇرەگىن.

 كوكپەڭبەك كوك كۇمبەزى نەتكەن تۇنىق،

 تازارتىپ سۇلۋ كوكتەم كەتكەن جۋىپ.

 دالانىڭ توسكەيىندە وكتەم ءۇن بار،

تۇرعانداي شۇيگىن ءشوبى لەپپەن تۇنىپ.

 تارتىلعان وقتاي ءتۇزۋ كوپ بورازدا،

سىزعانداي شەبەر قولمەن كوك قاعازدا.

 وسىناۋ پلۋگتاردىڭ سالعان ءىزى،

 جالعاسىپ جاتقاندايىن وسى جازعا.

كەش باتار كۇننىڭ ارايى قىزعىلت تولقىن،

 كەلتىرىپ كەڭ دالانىڭ نۇرلى كوركىن.

ايالاپ، سيپاپ جەردىڭ جاسىل شاشىن،

جۇپار لەپتى سامال جەل ەسەدى ەركىن.

قوڭىر جەلمەن قاعادى ءتۇن قاناتىن،

باياۋلاپ بەتتەن ءوبىپ لەبى سالقىن.

قايتا- قايتا ايمالاپ جەر ديدارىن،

قىزىل كۇن بالقىپ تۇردى ءجۇزى جارقىن

قارا قانات بەينە الىپ قىران قۇساپ،

جەرگە ءتونىپ ماقپال ءتۇن جايدى قۇشاق.

 بيىك كوكتەن قىزعانىپ اي قارايدى،

 اق ديدارى ءبىر بوزعىلت مۇنار بۋساپ.

 

باتىر جولاي ۇلى

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى