ءجۇسىپ اقشورا: قازىر ادام سەنبەيتىن دۇنيە قالمادى
قاشانعىداي قاراپايىم قالپى. قاسىنداعى ەكى كىسىنى «كلاستاستارىم» دەپ تانىستىردى. كوپشىلىكتىڭ سۇيىكتىسىنە اينالعان ونەر يەسىنىڭ مەكتەپ بىتىرگەنىنە بيىل 40 جىل بولىپتى. كۇنى ەرتەڭ سول مەرەيلى مەرەكە اتالىپ وتىلمەك. ءۇش كلاستاس دوس سونىڭ قامىمەن ءجۇر ەكەن. اڭگىمەمىز دە وسى توڭىرەكتە ءوربىدى.
- اعا، جاس كورىنەسىز... ساحناداعى قۇستىڭ قاۋىرسىنىنداي جەڭىل قيمىلدارىڭىزعا قاراپ، ءسىزدى ەشكىم مەكتەپ بىتىرگەنىنە قىرىق جىل بولدى دەپ ويلامايدى.
- ە، ول ساحنا عوي. دەگەنمەن، جالپى جەڭىل قوزعالامىن. كولىككە وتىرعاننان گورى جاياۋ جۇرگەندى ۇناتامىن. جاياۋ جۇرسەم دەمالىپ قالامىن.
- ءازىلدى سۇيەتىن قازاقتىڭ ءسىزدى جاقسى كورمەيتىنى كەم. دەمەك، ءسىزدى جاقسى كورەتىن قازاقتى ءسىزدىڭ قاي مەكتەپتەن تۇلەپ ۇشقانىڭىز دا قىزىقتىرادى.
- وتىرار اۋدانىنا قاراستى «ءشاۋىلدىر» سوۆحوزىنداعى م. اۋەزوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتى بىتىردىك. ءسىز قازىر «مەكتەپتەن ونەرلى مە ەدىڭىز؟ دەپ سۇراعالى وتىرسىز عوي. ءسىز سۇراماي تۇرىپ ءوزىم جاۋاپ بەرە سالايىن سول سۇراققا. ءبىزدىڭ كلاسس ونەرلى كلاسس ەدى. ءابۋتالىپ احمەتوۆ دەگەن كلاستاسىم ءتاپ-ءتاۋىر دومبىراشى ەدى. مەدەۋ باتىربەكوۆ دەگەن كلاستاسىم باياننىڭ قۇلاعىندا وينايتىن. نۇرتاي تيمەتوۆ، ورازحان كەنجەعۇلوۆ تاماشا ءانشى-تىن. ال، مەن... مەن دە ساحناعا شىعىپ، ولەڭ ايتقىم كەلەتىن. ءبىراق «ءابۋتالىپتىڭ، مەدەۋدىڭ، نۇرتايدىڭ، ورازحاننىڭ قاسىندا مەن كىممىن؟!» دەپ ويلايتىنمىن. ءسويتىپ ساحناعا شىعىپ ءان ايتۋعا، ونەر كورسەتۋگە جۇرەكسىنەتىنمىن. مەن كەيىن اشىلدىم...
- ەندى قىرىق جىلدىقتارىڭىزدا ونەردى نەگىزىنەن ءوزىڭىز كورسەتەتىن شىعارسىز.
- ونەردە جۇرگەن دوستارىما راحمەت، ولار وسى ءبىزدىڭ مەرەكەمىز وتەتىن 11 -تامىز كۇنى مەن تۋعان اۋىلعا تەگىن كونسەرت بەرەدى. اتاپ ايتقاندا، بۇل كۇنى «شانشار»، وبلىستىق ءازىل-سىقاق تەاترى، «الداراسپان»، «نىسانا»، «شىمكەنت شوۋ» سىندى ونەر ۇجىمدارى كوكساراي اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىنا مەرەكەلىك كوڭىل-كۇي سىيلايدى. ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» دەيتىن ماقالاسىندا «تۋعان جەر» دەيتىن تاماشا باعدارلاما بار. كىندىك قانىم تامعان جەردەن تامىرىمدى ۇزگەن ەمەسپىن. قولىمنان كەلسە، اۋىلىما جاقسىلىق جاساعىم كەلەدى. مەكتەپ بىتىرگەنىمە قىرىق جىل بولعاندا مەنىڭ قولىمنان كەلگەن جاقسىلىق وسى بولىپ تۇر. كەيىنگىسىن تاعى كورە جاتارمىز.
- تاماشا ەكەن! اركىم- اق مەكتەپ بىتىرگەندەرىنىڭ پالەنباي جىلدىعىن وسىلاي ەستە قالاتىنداي ەتىپ وتكىزسە، قانەكي! قۇپيا بولماسا، باعدارلامالارىڭىزدا تاعى نە بار؟
- قۇپياسىنا قۇپيا. ءبىراق مەنىڭ كلاستاستارىم وتە ۇيىمشىل. ەلباسىنىڭ جوعارىداعى ماقالاسىنا وراي بۇرىن ەش جەردە قولعا الىنباعان شارالاردى جۇزەگە اسىرماقشى. ۋاقتىسى كەلگەندە ەستىرسىزدەر.
- جارايدى، اعا، «شانشاردىڭ» جاڭا نومىرىمەن قاشان قاۋىشامىز؟
- بۇرىن تەك «شانشارمەن» جۇرگەن ۋاقىتتا ءبىر جىلدا ەكى-ءۇش ءنومىر شىعاراتىنبىز. بايقاساڭىزدار، قازىر كينوعا بۇرىلا باستادىق، وبلىستىق ءازىل-سىقاق تەاترىنداعى جۇمىسىمىز بار، بۇگىندە جىلىنا ءبىر جاڭا ءنومىر عانا ۇسىنىپ ءجۇرمىز. نەگىزىنەن جاڭا قويىلىمدارىمىز دايىن. ۋاقتىسىن ويلاستىرامىز.
- مەن سىزدەردىڭ سوڭعى ۋاقىتتا كورەرمەندەردى تىم ساعىندىرىپ جىبەرگەندەرىڭىزگە قاراپ «سەناري تاپشى شىعار» دەپ ويلايتىنمىن...
- ول دا بار. اسىرەسە، ساتيرادا سەناريستەر ساۋساقپەن سانارلىقتاي عانا. «شانشارداعى» ازىلدەردىڭ كوبى، بارلىعى دەسەك تە بولادى، شىنايى ومىردەن الىنادى. ويتكەنى، ءرولدى سومدايتىن ءارتىس ونى كوز الدىنا ەلەستەتە الماسا، وبراز تابىلماسا، قويىلىم نانىمدى شىقپايدى. قازىر ادام سەنبەيتىن دۇنيە قالمادى عوي. سوندىقتان شىندىققا ۇقسايتىن قيالداردى دا سەنارييگە قوسىپ جاتامىز. ساتيراداعى سەناريدىڭ جۇتاڭدىعى ازىرگە ارتىستەردىڭ دە سەناريسكە اينالۋىمەن بىلىنبەي تۇر.
- قازىر كوپ كينولاردى كورىپ وتىرىپ قارنىڭ اشادى. كينونىڭ ءتىلى دەگەن ءوز الدىنا بولەك سالا ەمەس پە ەدى؟! بۇگىنگى قازاق كينولارى مەن سەريالدارىنىڭ كوپشىلىگى ماقالانىڭ تىلىمەن سويلەيدى. «اتاپ ايتقاندا...»، «وكىنىشكە وراي...»، «جۇمىس جاساپ جاتىرمىز...» دەگەن سياقتى سوزدەردى كينودان ەستيتىن بولدىق...
- جاسىراتىنى جوق، كوبىمىز كينو مەن ءومىردى شاتاستىرىپ الىپ ءجۇرمىز. كينودا ءسوزىن، سويلەمىن تولىق ايتپاي، باستىرمالاتىپ كەتە بەرەتىن كەمشىلىكتەردى مەن دە بايقاپ ءجۇرمىن. ال، كينونىڭ تىلىندە ناقتىلىق بولۋ كەرەك. كينونىڭ ءتىلى ادەبي ءتىل مەن اۋىزەكى تىلدىڭ ورتاسىنداعى، كوپشىلىككە ۇعىنىقتى ءتىل بولۋى كەرەك. ال، سەريال دەگەنىڭىز... وندا ءتىپتى ەشتەڭەگە قارامايدى. ويتكەنى، ۋاقىت تىعىز. ولارعا نەگىزگى وقيعانىڭ جەلىسىن جەتكىزە السا بولعانى... كينوعا ءتۇسىپ جاتقاندا سەناريدەگى ءماتىندى ءوزىڭ قالاي ايتساڭ، ەفيرگە سولاي شىعادى. «مىنانى بىلاي ايتىڭىز» دەيتىن ەشكىم جوق.
- سونىمەن، اۋىلىڭىزعا، قىرىق جىلدىقتارىڭىزعا بارا جاتىرسىز. كىم بولىپ بارا جاتىرسىز، ءوزىڭىز سومداعان «تومپاق» سەريالىنداعى مەكتەپ ديرەكتورى سەكىلدى ۇلكەن كىسى بولىپ بارا جاتىرسىز با، جوق، مۇحتار اۋەزوۆ مەكتەبىنىڭ كەشەگى وقۋشىسى بالا ءجۇسىپ بولىپ بارا جاتىرسىز با؟
- ارينە، بالا بولىپ بارامىن. ادام جاسى قانشاعا كەلسە دە تۋعان جەرگە بالا بولىپ قالادى ەمەس پە؟!
- «تار جەردە نەگە توقتاتاسىڭ؟» دەپ قىنجىلماي جاۋاپ بەرگەنىڭىز ءۇشىن راحمەت، اعا!
سۇحباتتاسقان ماقپال تورەبەك، «وڭتۇستىك قازاقستان».
