استاناداعى عاجايىپ كيىز ءۇي ەجەلگى تارازدىڭ وركەنيەتى تاريحىنان سىر شەرتەدى - فوتو
اشىق اسپان استىنداعى تاريحي-كومپوزيتسيالىق بىرەگەي كەشەن «كونە تاراز الەمى» دەپ اتالادى.
«بۇگىن «حان شاتىر» ساۋدا ويىن-ساۋىق ورتالىعىنىڭ جانىنداعى ارەنادا جامبىل وبلىسىنىڭ تۇگەل دەرلىك تاريحى كورسەتىلەدى. مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ، بارلىق قالا تۇرعىندارىن قاسيەتتى تاراز قالاسىنا قوناققا شاقىرعىم كەلەدى. تاراز -قازاقستانداعى ەڭ كونە قالا. ءبىزدىڭ شاھاردا 3 مىڭعا جۋىق تاريحي ەسكەرتكىش بار»، - دەيدى جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى كارىم كوكىرەكبايەۆ.
ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى، باس ديرەكتورى ايگۇل بەيسەنبايەۆانىڭ ايتۋىنشا، ۇسىنىلعان جادىگەرلەردىڭ كوپتۇرلىلىگى ەجەلگى تارازدا مادەنيەتتىڭ، وركەنيەتتىڭ قانداي دەڭگەيدە بولعانىنان حابار بەرەدى.
«بۇل اۋماقتا ءبىرشاما ەكسپوناتتار، اتاپ ايتقاندا ىدىستار، بالبالدار قويىلدى. ەكپوزيتسيانىڭ ەرەكشەلىگى - ەجەلگى تارازدىڭ تاريحىنان سىر شەرتەتىن يننوۆاتسيالىق كيىز ءۇي.
كيىز ءۇيدىڭ جوعارعى بولىگىنە كوز سالساڭىز، جۇلدىزدارى جارقىراعان اسپاندى كورەسىز. مۇندا كۇنى بۇگىنگە دەيىن زەرتتەلىپ جاتقان ەجەلگى اقىرتاس قالاسىنىڭ فوتوسۋرەتتەرى ىلىنگەن.
كيىز ءۇيدىڭ باستى ەرەكشەلىگى رەتىندە 3D فورماتىندا تاريحي تۇرعىدا ماڭىزدى ءارى ءىرى كەسەنەلەردىڭ ماكەتىن كورسەتەتىن گولوگرافيالىق ەكراندى ايتۋعا بولادى»، - دەيدى ايگۇل بەيسەنبايەۆا.
ونىڭ سوزىنە سۇيەنسەك، اقىرتاستى تاريحشىلار ءالى دە زەرتتەۋ ۇستىندە. «مۇندا قاراحان، ايشا-ءبيبى، بابادجا قاتىن كەسەنەلەرىنىڭ ماكەتىن كورۋگە بولادى. ەكران ولاردىڭ قالىبىن 360 گرادۋسقا بۇرىپ تۇرىپ كورسەتۋمەن بىرگە، تاريحي كەسەنەلەردى ءارتۇرلى جاعىنان تاماشالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
اقىرتاستىڭ بۇل كەسەنەلەرى ەكراندا ەجەلگى قالپى قانداي بولسا، سولاي كورسەتىلەدى. ءدال وسى قالادان تابىلعان كارىز جۇيەلەرى ەجەلگى زامانداردا قازاقتاردىڭ مادەنيەتىنىڭ قانشالىقتى جوعارى بولعانىن كورسەتەدى»، - دەيدى ول.
كەشەننىڭ اۋماعىندا شاعىن دا بولسا وتە ىڭعايلى ۇڭگىر تۇر. ونىڭ ىشىنە كىرۋ مۇمكىن بولماسا دا، سىرتىنان زاماننىڭ ەڭ سوڭعى گولوگرافيالىق ەكرانى ورنالاسقانىن انىق كورۋگە بولادى. «وسىلايشا، ءبىز كەلگەن ادامدار ءۇشىن تاريحقا ساياحات جاساۋعا مۇمكىندىك تۋعىزۋعا تىرىستىق. ماسەلەن، مىنا ماكەت قاراتاۋ جوتالارىندا ورنالاسقان شىنايى ۇڭگىردىڭ ماكەتى. قاراتاۋدىڭ جوتالارىندا، تالاس پەن شۋدىڭ شاتقالدارىندا ءبىزدىڭ تاريحىمىزدىڭ ءىزى سايراپ جاتىر»، - دەيدى ايگۇل بەيسەنبايەۆا.
كەشەنگە كەلۋشىلەردىڭ نازارىن سونىمەن بىرگە دۋلىعانىڭ ءىرى ماكەتى قىزىقتىرا ءتۇستى. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، بۇل دۋلىعانى ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىن 500 جىل بۇرىن ەل قورعاعان باتىرلاردىڭ ءبىرى كيگەن.
تاسقا قاشالعان تۇيەلەردىڭ سۋرەتتەرى دە تاريحتان وزىنشە شەجىرە شەرتەدى. «تۇيەلەر بەينەلەنگەن پەتروگليۆتەر قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن كەزدەسەدى. ءبىراق، قالايدا جامبىل وبلىسىنداعى جارتاستاردا عانا وزگە وڭىرلەردەي ءبىر وركەشتى ەمەس، قوس وركەشتى تۇيەلەردىڭ بەينەسى قالعان»، - دەيدى ول.
تاريحي ارتەفاكتىلەردىڭ كورمەسى دە كەشەندە وزىندىك ۇيلەسىمىن تاپقان. كەلۋشىلەرگە ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن ەجەلدەن قالعان ىدىستار اۋماقتىڭ جان- جاعىنا ورنالاستىرىلعان.
«ەجەلگى تارازدىڭ تاريحي مۇراسى - ءبىزدىڭ حالىقتىڭ تاريحي ەسكەرتكىشتەرىنىڭ ماڭىزدى باعانالارىنىڭ ءبىرى. ەجەلگى مۇرالار جالپىۇلتتىق سيمۆولداردىڭ ىرگەسىن قالاۋدا ۇلكەن رولگە يە بولۋمەن قاتار، قازىرگى زاماننىڭ تاريحي-مادەني ۇردىستەرىنە وزىندىك ۇلەسىن قوسادى»، - دەيدى ايگۇل بەيسەنبايەۆا.
ەسكە سالا كەتسەك، استانادا جامبىل وبلىسىنىڭ مادەني كۇندەرى باستالدى. شارا اياسىندا قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى اتالعان كەشەنگە بارىپ، قازاقستانداعى ەڭ كونە قالانىڭ تاريحىمەن تانىسا الادى.
