ءبىر سۋرەتتىڭ تاريحى: قازاق شاپانىن كيگەن فيدەل كاسترو
سول ەكسپوزيتسيالىق زالداعى ءبىر فوتو بىزگە مازا بەرمەگەنى. ول كۋبانى 1959-جىلدان 2006-جىلعا دەيىن باسقارعان ايگىلى ريەۆوليۋتسيونەر فيدەل كاسترونىڭ قازاقتىڭ ۇلتتىق شاپانىن كيىپ تۇسكەن سۋرەتى ەدى.
وسى سۋرەت سانادا قايتا-قايتا جاڭعىرا بەرگەن سوڭ، كورمەگە تاعى دا ورالۋعا تۋرا كەلدى، دەپ جازادى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى سايتىندا جارىق كورگەن ماقالادا اۆتور ايناش ەسالي.
قازاق مەملەكەتتىك تسيركىنىڭ ديرەكتورى باقىت بوكەبايەۆ بۇل سۋرەتتىڭ سىرىن بىلەتىن ادام بولسا، بايىرعى ونەر ورداسىنا ىرگەتاسى قالانعاننان بەرى قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقان ومىربەك يسابەكوۆ ەكەندىگىن ايتىپ، بىزگە ءجون سىلتەدى. ول كىسى ءبىر كەزدەرى سيركتەگى جولىن اكروباتيكادان باستاعان ەكەن.
قازىر ومىربەك اعا قازاق مەملەكەتتىك تسيركىنىڭ شىعارماشىلىق دامۋ ءبولىمىن باسقارىپ وتىرعان جايى بار. سونىمەن سيركتە جارتى عاسىرعا جۋىق ەڭبەك ەتكەن قازاقستانىڭ مادەنيەت قايراتكەرى ومىربەك تازابەك ۇلى كۋبا ساپارى تۋرالى ىقىلاستانا بايانداپ، جارتى تىرلىگىمىزدى دەمدە بۇتىندەپ بەرگەنى.
- قازاق سيركىنىڭ تاريحىندا بۇل ءبىر عاجايىپ گاسترول بولدى! سوناۋ 1978-جىلى 60 ادامنان تۇراتىن ونەر ۇجىمى كۋباعا باقانداي ءتورت جارىم ايعا باردىق. ءبىز الماتىدان شىققاندا قوڭىر كۇز بولسا، قايتىپ لەنينگرادقا ورالعانىمىزدا تىزەدەن قار جاتتى.
قازان مەن اقپان ايىنىڭ اراسىنا سوزىلعان گاسترول بارىسىندا كۋبانىڭ 14 پروۆينتسياسىن ارالاپ، بارلىق قالالارىندا كونتسەرت قويدىق. ول كەزدە ءبىز دە وداقتىق مەملەكەتتىك سيرككە قارايتىن ەدىك.
الدىمەن كۋباعا ۇيىمداستىرۋشىلىق توپ ۇشىپ باردى. ودان كەيىن قازاقستان ارتىستەرىن يل-18 ۇشاعى الىپ ۇشسا، اتتار مەن تۇيەلەر، ايۋلار مەن اڭدار لەنينگرادتان گاۆاناعا كەمە ارقىلى 21 كۇن ىشىندە جەتكىزىلدى. ايعا جۋىق كەمەدە شايقاتىلىپ، دۇرىس ازىقتانا الماعان سيرك جانۋارلارى كۋباعا قاتتى جۇدەپ جەتتى. ولار تەڭىز اۋرۋىنا شالدىعىپ، ءبىر اپتادان كەيىن عانا الدەنە باستادى.
ارتىستەر دە ۇزاق جولدان كەيىن ءبىر اپتاداي اۋىرىڭقىراپ ءجۇردى. ءوز-وزىمىزگە كەلىپ العاننان كەيىن، جەرگىلىكتى كليماتقا بەيىمدەلىپ، ونەر كورسەتۋدى باستاپ كەتتىك. بارلىق قالالارداعى كونسەرتتەرىمىز انشلاگپەن ءوتتى. قاي ارەنادا بولسىن كورەرمەندەرگە تولى بولدى. اسىرەسە، كۋبالىقتارعا ۇيرەتىلگەن تۇيەلەر، ايۋلار ءنومىرى، ياعني شولپان قوجامبەردييەۆانىڭ جانۋارلارى ۇنادى.
اتتىڭ قۇلاعىندا ويناعان قازاق شاباندوزدارىنىڭ ونەرى ءتانتى ەتتى. ەستەلىك ايتىپ وتىرعان بايىرعى سيرك مايتالمانى ومىربەك يسابەكوۆتىڭ ەستەلىگىنە وسى ارادا مىنا دەرەكتى قوسا كەتۋدىڭ ارتىقتىعى بولماس. كۋبادا سالتانات قۇرعان بۇل ايگىلى سيرك باعدارلاماسى - 1972-جىلى اقىن جامبىل جابايەۆتىڭ 125-جىلدىق مەرەيتويىنا وراي جازىلعان، جاڭا سيرك عيماراتىندا قويىلعان «تاڭعاجايىپتار جەرى» باعدارلاماسى بولاتىن.
باعدارلامانىڭ قويۋشى رەجيسسەرى ك س ر و حالىق ءارتىسى، ماسكەۋ وليمپياداسىنىڭ رەجيسسەرى بولعان ۆيلەم گولوۆكو بولسا، ميۋزيك-حولل ستسەناريىن جازعان ولجاس سۇلەيمەنوۆ پەن ولەگ ليەۆيتسكي دە، «دالا قىزعالداقتارىن» ءبىرىنشى بولىپ ورىنداعان سيرك ءانسامبلىنىڭ العاشقى ءانشىسى ناعيما ەسقاليەۆا ەكەندىگىن ايتۋ پارىز.
ال ەندى فيدەل كاسترو قالاي شاپاندى بولىپ ءجۇر دەگەن سۇراققا، نەگىزگى ايداردىڭ تاقىرىبىنا ورالساق، وقيعا بىلاي وربىگەن.
ارينە، قازاقستاننان بارعان تسيرك ارتىستەرى كۋبا باسشىسىمەن كوزبە-كوز جۇزدەسە الماعان. ەسەسىنە سول كەزدەگى كسرو- نىڭ كۋباداعى ەلشىسى نيكيتا تولۋبەيەۆ قازاق تسيركى الىپ كەلگەن سالەمدەمەنى فيدەل كاستروعا ءوز قولىمەن تابىستاپ قانا قويماي، يىعىنا شاپاندى جابادى.
شىندىعىندا سول كەزدە الەمدىك دەڭگەيدەگى ساياسي قايراتكەر فيدەل كاسترونىڭ جانىندا ەلشى نيكيتا پاۆلوۆيچ تولۋبەيەۆ تە بولعان. قانداي دا ءبىر سەبەپتەرمەن ونىڭ سۋرەتى فوتودان كەيىن قيىلىپ قالادى. ال فيدەل كاسترو ۇلتتىق شاپانىمىزدى ىقىلاستانا كيىپ، ءوز كەزەگىندە سول كەزدەگى قازاقستاننىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى دىنمۇحامەد قونايەۆقا سالەمدەمە رەتىندە قولتىراۋىننىڭ تەرىسىن بەرىپ جىبەرەدى.
بۇل ۇلكەن اماناتتى سيرك باسشىلارى كەزىندە ورىنداعان دا بولار. وسىناۋ گاسترولدىك ساپاردىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى، تاماشا سۋرەتتەر ەستەلىك رەتىندە تسيركتىڭ شەجىرەسىندە قالدى. فوتولاردى ءتۇسىرۋدى ك س ر و- نىڭ كۋباداعى ەلشىلىگى ۇيىمداستىرعاندىقتان، فوتولاردىڭ اۆتورى سول ساپارعا قاتىسقان، كۋا بولعان جانداردىڭ ەسىندە بولماۋى دا، قالماۋى دا زاڭدىلىق.
