قازاقستانداعى ءدارى- دارمەكتىڭ باعاسى كورشى ەلدەرمەن سالىستىرعاندا ەكى، ءۇش ەسە قىمبات

ونى ءبىر كوشەدە قاتار تۇرعان ءدارىحانالاردىڭ باعا ايىرماشىلىعىنان دا انىق بايقاۋعا بولادى. ال كورشى ەلدەرمەن سالىستىرعاندا، قازاقستانداعى مەديتسينالىق پرەپاراتتاردىڭ قۇنى ەكى ەسە، ءتىپتى ءۇش ەسە قىمبات بولىپ تۇر.

سونىڭ سالدارىنان حالىقتىڭ ءدارى- دارمەككە جۇمسايتىن اقشاسى ازايماي وتىر، كەرىسىنشە، ارتىپ كەلەدى. وسىعان بايلانىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى كەلەسى جىلدان باستاپ مەديتسينالىق پرەپاراتتاردىڭ شەكتى باعاسىن ەنگىزۋدى كوزدەيدى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.

الايدا ونداي شارا وتاندىق كاسىپورىنداردى تۇنشىقتىرىپ تاستاۋى ابدەن مۇمكىن. بۇگىندە قازاقستاندىقتار جىل سايىن ءدارى- دارمەككە قىرۋار قارجىسىن جۇمسايدى. ونىڭ كولەمى بيۋدجەتتەن بولىنەتىن اقشادان دا ارتىق بولىپ تۇر. ماسەلەن، وتكەن جىلى ەلىمىزدىڭ فارماتسەۆتيكالىق نارىعىندا اقشانىڭ اينىلىمى 458 ميلليارد تەڭگەنى قۇراسا، سونىڭ 60 پايىزى، ناقتى ايتساق، 277 ميلليارد تەڭگەسى - حالىقتىڭ قالتاسىنان شىققان اقشا.

قالعان 181,2 ميلليارد تەڭگە - بيۋدجەتتىڭ اقشاسى، وعان حالىققا تەگىن بەرىلەتىن دارىلەر ساتىپ الىنادى. ق ر دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆتىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى كەزدە ايماقتاردا بيۋدجەتتىڭ اقشاسىنا ءبىر پرەپارات ءارتۇرلى باعامەن ساتىپ الىنادى. سەبەبى ونىڭ شەكتى قۇنى بەلگىلەنبەگەن. ال ول پرەپاراتتى ءبىر باعامەن ساتىپ السا، سالىق تولەۋشىلەردىڭ ءبىراز اقشاسىن ۇنەمدەۋگە بولاتىن ەدى.

«مىسال رەتىندە ايتايىن، ارتەريالدى گيپەرتەنزيانى ەمدەۋگە ارنالعان «ەنالاپريل» دەگەن پرەپاراتتى وبلىستار 100-240 تەڭگەگە ساتىپ الىپتى. الايدا ونى 60 تەڭگەگە دە تابۋعا بولادى. دەمەك، ءبىر پرەپاراتتىڭ ءوزى بيۋدجەت قارجىسىنىڭ ءبىراز بولىگىن ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر»، - دەيدى ەلجان امانتاي ۇلى.

بيۋدجەت اقشاسى سونداي مولشەردە ۇنەمدەلسە، ءسوز جوق، حالىقتىڭ ءوز قالتاسىنان شىعارىپ جاتقان شىعىندارىن دا اجەپتاۋىر ازايتۋعا بولادى. سەبەبى بۇگىندە ءبىر قالادا ورنالاسقان ءدارىحانالاردىڭ باعا ايىرماشىلىعى 20-30 پروتسەنتكە دەيىن جەتىپ جاتادى. ال ناقتى ءبىر ءدارى- دارمەكتىڭ تاپشىلىعى تۋىنداسا، ۇستەمە باعا 200 پروتسەنتكە ءوسىپ كەتەدى.

وسىنىڭ ءوزى ءدارى- دارمەك ساۋداسىنداعى سپەكۋلياتيۆتى ارەكەتتەردىڭ قىزىپ تۇرعانىن كورسەتسە كەرەك. ول ول ما، بىزدەگى ءدارى- دارمەكتىڭ باعاسى كورشى رەسەيدەن ەكى ەسە قىمبات.

مىسالى، ديابەتكە قارسى پرەپاراتتىڭ باعاسى ورىنبوردا 8500 تەڭگە بولسا، اقتوبەدە ونىڭ باعاسى 17 مىڭ تەڭگەگە دەيىن بارادى. وسى سالاداعى شەتەلدىڭ ءىرى كومپانيالارى بولسا، باسكەلەستىك پەن ەتيكالىق نورمالاردى ىسىرىپ قويىپ، ءوز پرەپاراتتارىن دارىگەرلەر ارقىلى تىقپالاپ جاتادى. ال دارىگەر ايتقاننان كەيىن ناۋقاس پرەپاراتتىڭ باعاسىنا قارامايدى دا، تەزىرەك ەمدەلۋدىڭ قامىن ويلاپ، بار جيعان- تەرگەنىن بەرە سالادى.

ءدارىحانالار بولسا، پرەپاراتتاردى قاي باعامەن ساتاتىندارىن وزدەرى شەشىپ جاتادى. سول سەبەپتى بۇگىندە زاڭ جۇزىندە مەديتسينالىق پرەپاراتتاردىڭ شەكتى باعاسىن ورناتقان ماڭىزدى. ق ر دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا، شەكتى باعانى ەنگىزۋ كەزىندە ءدال سول پرەپاراتتاردىڭ شەتەلدەگى باعاسى دا ەسكەرىلەدى.

بۇدان بولەك، ءدارى- دارمەك شىعارۋشى كومپانيالارىنىڭ باعالارى دا تىركەلەدى. قازىرگى كەزدە ونداي اقپاراتتىق جۇيە بار. الداعى ۋاقىتتا وعان بارلىق كومپانيالار تىركەلۋگە مىندەتتەلمەكشى. «وسىلايشا، ءبىز مەديتسينالىق پرەپاراتتاردى شىعارۋشى كومپانيالاردىڭ باعاسىن ءبىلىپ وتىرامىز. سونىڭ نەگىزىندە ديستريبيۋتورلارعا تيەسىلى شەكتى اقىنى بەلگىلەۋگە مۇمكىندىك بار. بۇنى ىسكە اسىرا الساق، ءدارى- دارمەكتىڭ باعاسى دا ارزاندايدى. بۇدان بولەك، مينيسترلىك ءدارى- دارمەكتەردى ساتۋدىڭ ەتيكالىق ەرەجەلەرىن ازىرلەپ قويدى. سەبەبى بۇگىندە كومپانيالاردىڭ ءبىرازى ءوز ونىمدەرىن ەتيكالىق نورمالارعا ساي كەلمەيتىن ءادىس- تاسىلدەر ارقىلى ساتىپ وتىرادى. سونىڭ سالدارىنان پاتسيەنتتەر ءبىراز اقشاعا شىعىندالىپ جاتادى»، - دەيدى ءبىرتانوۆ.

البەتتە، ءدارى-دارمەكتەردىڭ شەكتى باعاسىن ەنگىزگەن دۇرىس. الايدا وسى شارانىڭ تاعى ءبىر كەلەڭسىز تۇسى بار سياقتى. «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرجان التايەۆتىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى كەزدە فارماتسيەۆتيكالىق پرەپاراتتار نارىعىندا ءونىمنىڭ تەك 11 پايىزى عانا وتاندىق كاسىپورىندارعا تيەسىلى. قالعان بولىگى سىرتتان كەلەدى.

«ەندى، شەكتى باعانى ەنگىزسە، الدىمەن وتاندىق كاسىپورىندار باقىلاۋعا الىنادى دەگەن قاۋىپ بار. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ باعالارىن رەتتەي المايدى. ماسەلەن، «بيگفارما» سياقتى ءىرى كومپانيالار ءوز باعاسىنىڭ قالاي قۇرىلاتىنىن ايتپايدى دا. قازىرگى كەزدە ءدال وسى يمپورتتىق ءدارى- دارمەكتەردىڭ باعاسى ءوسىپ وتىر. ال وتاندىق پرەپاراتتاردىڭ باعاسى الدەقايدا تومەن بولىپ تۇر. سوندىقتان قوسىمشا باقىلاۋ شارالارى وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ جاعدايىن قيىنداتىپ جىبەرۋى ابدەن مۇمكىن»، - دەيدى نۇرجان باۋىرجان ۇلى.

كاسىپكەرلەردى الاڭداتىپ وتىرعان تاعى ءبىر ماسەلە، شەكتى باعاعا قاتىستى زاڭ جوباسىن قىركۇيەكتە پارلامەنتتىڭ قاراۋىنا ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. دەمەك، جاڭا باستامانى تالقىلاۋعا ۋاقىت تىعىز. الايدا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ ول باستامانى كەڭىنەن تالقىلايمىز دەپ وتىر. وعان وتاندىق كاسىپورىندار دا قاتىسادى.

«جالپى، بۇل - الەمدىك تاجىريبە. سوندىقتان ءبىز ورتاق ءبىر شەشىمگە كەلەمىز دە ويلايمىن»، - دەيدى مينيستر مىرزا. ءسوز جوق، ءدارى- دارمەكتەردىڭ شەكتى باعاسى xالىق ءۇشىن ءتيىمدى. سوسىن كەلەسى جىلدان باستاپ مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ اياسىندا جۇمىسشىلار، ياعني قاراپايىم حالىق ارنايى قورعا جارنالاردى تولەي باستايدى. وعان دەيىن باعانى رەتتەپ قويماسا، مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ اياسىندا ءدارى- دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ قيىنعا سوعۋى ابدەن مۇمكىن. مينيسترلىكتىڭ مەدساقتاندىرۋدى كەيىنگە شەگەرۋى دە سودان بولار.

اۆتور: ارمان اسقاروۆ

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى