كاتونقاراعايدا ءجۇز جىل بۇرىنعى مەكتەپ قايتا قالپىنا كەلتىرىلدى
وسىدان تۇپ- تۋرا 100 جىل ۋاقىت بۇرىن ءدال شىڭعىستاي اۋىلىندا شىعىس قازاقستان وڭىرىندەگى العاشقى قازاق مەكتەپتەرىنىڭ ءبىرى بوي كوتەرگەن ەدى. ءبىلىم ورداسىن ءوز قارجىسىنا سالدىرعان - شىڭعىستايدا 25 جىل بولىس بولعان، رەسەيدىڭ مەملەكەتتىك دۋماسىنا ەكى مارتە دەلەگات رەتىندە قاتىسقان ابدىكەرىم ەرەجەپوۆ.
ⅩⅩ عاسىردىڭ باسىندا بۇل مەكتەپتە ابدىكەرىم بولىستىڭ ارنايى شاقىرۋىمەن الاش ارداقتىسى، قازاقتىڭ كورنەكتى اقىنى سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆتىڭ ساباق بەرگەنى بەلگىلى. وسىنداي تاعىلىمدى تاريحى بار قارا شاڭىراق تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ- الاڭ جىلدارىندا قاراۋسىز قالىپ، بىت- شىتى شىعىپ، بۇزىلىپ، تەك ىرگەتاسىنىڭ ورنى عانا قالىپ ەدى. كاتونقاراعايلىق ازاماتتار مەكتەپتىڭ اشىلعانىنا 100، ابدىكەرىم ەرەجەپوۆتىڭ تۋعانىنا 150، الاش وردا ۇكىمەتىنىڭ قۇرىلۋىنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي تاريحي عيماراتتى قالپىنا كەلتىرۋدى ءجون دەپ ۇيعارىپتى.
«ەلىنىڭ، حالقىنىڭ، ۇرپاقتىڭ بولاشاعىن ويلاعان ازاماتتار ول زاماندا دا بولعان. سونىڭ ءبىرى - ابدىكەرىم ەرەجەپوۆ. ۇرپاق قامىن، ۇلت مۇددەسىن ويلاماسا سوناۋ تۇكپىردەگى كاتونقاراعايعا مەكتەپ سالدىرا ما؟ كەزىندە سۇلتانماحمۇت ءدارىس بەرگەن ءبىلىم ورداسىندا ورالحان بوكەي، بالامەر ساحاريەۆ، بوشاي كىتاپبايەۆ، سارسەن امانجولوۆ، قۇماش نۇرعاليەۆ، الىبەك اسقاروۆ، ديداحمەت ءاشىمحان سىندى قازاقتىڭ ءمۇيىزى قاراعايداي تۇلعالارى ءتالىم العان. كەسەك سوزىمەن، كەمەل ونەرىمەن ەل مەرەيىن اسىرعان مارعاسقا ازاماتتاردى تۇلەتكەن تاربيە وشاعىن قالپىنا كەلتىرۋ - ءبىزدىڭ پارىزىمىز. بۇل - ءبىر جاعىنان تاريحىمىزدى ۇلىقتاۋ، ەكىنشى جاعىنان، ەل شەتىن بەلگىلەۋ. ويتكەنى، كاتونقاراعاي ەلدىڭ شەتىندە، جەلدىڭ وتىندە جاتقان شەكارالىق اۋدان ەكەنىن جاقسى بىلەسىزدەر. ەلباسى نۇسقاعان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنا التايداعى اعايىن وسىلايشا ۇلەس قوسۋدى كوزدەيدى»، - دەيدى وسى يگى ءىستىڭ باسى- قاسىندا جۇرگەن كاتونقاراعايلىق كاسىپكەر، وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى ۇلىقبەك تۇماشينوۆ.
تۋعان جەرگە جاناشىر ازامات 100 جىل بۇرىنعى مەكتەپتى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن كاتونقاراعاي اۋىلىنداعى پاتشا زامانىندا تۇرعىزىلعان جەكە مەنشىكتەگى ءبىر عيماراتتى ساتىپ الىپ، جەرلەستەرىنە تارتۋ ەتىپتى. ابدىكەرىم مەكتەبىمەن جاس شاماسى تۇسپالداس، قاراعايدان قيىپ سالىنعان بۇل ءۇي جاقىندا شىڭعىستاي اۋىلىنا جەتكىزىلىپ، بۇرىنعى مەكتەپتىڭ ىرگەتاسىنىڭ ۇستىنە قويىلىپ، شاتىرلانىپ، قازىرگى ۋاقىتتا عيماراتتىڭ ءىشىن بەزەندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. اۋداندىق ءماسليحات حاتشىسى دۇيسەن برالينوۆ بۇل نىساندى مەكتەپ- مۋزەيگە اينالدىرۋدى جوسپارلاپ وتىرعاندارىن ايتادى. مەكتەپ- مۋزەي بىرنەشە بولمەلەردەن تۇرادى دەپ جوسپارلانعان. ونىڭ ءبىرى ابدىكەرىم ەرەجەپوۆكە، ەكىنشىسى ورالحان بوكەيگە، ءۇشىنشىسى سول زامانداعى سىنىپتى بەينەلەيتىن جەكە بولمە رەتىندە اشىلماق. بولمەلەردى جالعايتىن ۇلكەن ءدالىز مەكتەپ تاريحى مەن ونىڭ تۇلەكتەرىنە ارنالماق. كاتونقاراعاي اۋىلىنداعى ەسكى عيماراتتى بۇزعان كەزدە ونىڭ شاتىرىنان شامامەن 100 جىلدان استام تاريحى بار كونە شاي كەسەكتەرى مەن سول قالپى بۇزىلماي ساقتالعان بىرنەشە بۇل ورامدارى تابىلعان- دى.
«شىڭعىستايدا جىل سايىن وتەتىن ورالحان بوكەي وقۋلارىنا قاتىستىم. سول كەزدە ۇلى جازۋشى تۋعان اۋىلدا مۋزەي اشۋ تۋرالى وي كەلدى. بۇل ويىمدى جەرگىلىكتى ازاماتتار دا قۇپتادى. كاتونقاراعاي - سۇلۋ تابيعاتىمەن عانا ەمەس، شەجىرەلى تاريحىمەن دە ايگىلى. ءبىر عانا بەرەل قورعاندارىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى؟!»، - دەيدى اۋدان اكىمى احمەتقالي نۇرعوجين.
