ءمايىت دونورلىعى: دارىگەرلەر ادام ءومىرىن ساقتاۋعا قورقاتىن بولدى

 رەسمي مالىمەتكە سايكەس، قازاقستاندا 3,5 مىڭ ادام دونوردى كۇتىپ ءجۇر. ولاردىڭ باسىم بولىگى -  2700 ادامعا بۇيرەك كەرەك. 500 ناۋقاس باۋىر كۇتسە، 150-دەن استام ادامعا جۇرەك اۋىستىرۋ قاجەت. بۇدان بولەك، وكپەنىڭ دونورىن كۇتىپ جۇرگەندەر دە بار. قازىرگى كەزدە قازاقستاندا ادام ورگاندارىنىڭ ترانسپلانتاتسياسىمەن 9 ءىرى مەديتسينالىق ورتالىق اينالىسادى. بارلىق وپەراتسيالار تەگىن، مەملەكەت بيۋدجەتى ەسەبىنەن جاسالادى.

سول ءىرى مەديتسينالىق ورتالىقتاردىڭ ىشىندە سىزعانوۆ اتىنداعى ۇلتتىق حيرۋرگيا ورتالىعى دا بار. ورتالىق ديرەكتورى بولات بايماحانوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە ترانسپلانتولوگياعا قاتىستى قوعامنىڭ نەگاتيۆتى كوزقاراسىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا شىعاتىن سىني ماتەريالدار كۇشەيتىپ وتىر.

 «الىسقا بارماي- اق قويايىق، 7-اۋرۋحانا تۋرالى ماتەريالداردان كەيىن وپەراتسيالاردىڭ سانى ەكى ەسەگە تومەندەدى. مەنىڭشە، ولاي جالعاسا بەرسە، قازاقستان ترانسپلانتولوگيا باعدارلاماسى مۇلدەم توقتاپ قالادى. ءبىر نارسەنى انىق ءتۇسىنىپ الۋ قاجەت. دارىگەرلەر ونى وزدەرى ءۇشىن ىستەمەيدى. قوعام ءۇشىن، ناۋقاستار ءۇشىن، دونوردى كۇتىپ- كۇتىپ، و دۇنيەگە اتتانعان جۇزدەگەن، ءتىپتى مىڭداعان ادامدار ءۇشىن جاسايدى. ءمايىت دونورىن پايدالانۋعا رۇقسات بەرەتىن زاڭ بولا تۇرا، دونورعا ءزارۋ ادامداردىڭ ومىردەن، جاڭا دەنساۋلىقتان ايىرۋعا قاقىمىز جوق»، - دەيدى بايماحانوۆ.

ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، ەلىمىزدە «كەلىسىم پرەزۋمپتسياسىنىڭ»، ياعني ءمايىت اعزالارىن تۋىس- تۋعانداردىڭ كەلىسىمىنسىز پايدالانۋعا قاتىستى زاڭنىڭ قابىلدانعانىنا 12 جىل بولدى. الايدا ءبىرىنشى وپەراتسيادان كەيىن بىردەن قوعام ىشىندە نەگاتيۆتى كوزقاراس تارالا باستادى. سودان ترانسپلانتاتسيا بىرنەشە جىلعا تۇرالاپ قالدى. ول ۋاقىتتىڭ ىشىندە دونوردى كۇتكەن مىڭداعان ادام قايتىس بولدى.

«قازاقستاندا ءاربىر ءۇشىنشى ترانسپلانتاتسيانى مەن جانە مەنىڭ كوماندام جاسادى. 2005 -جىلى «كەلىسىم پرەزۋمپتسياسى» تۋرالى زاڭعا دا مەن باستاماشى بولدىم. سول كەزدە دەنساۋلىق مينيسترلىگى بىزگە قاتتى قولداۋ بىلدىرمەسە دە، دەپۋتاتتار ءبىراۋىزدان قولدادى. ول زاڭدى قابىلداعان بويدا الىس جانە جاقىن شەتەلدەن قۇتتىقتاۋلار تۇسە باستادى. سەبەبى ءبىز ۇلكەن قادام جاسادىق. ءبىز تۋرالى بارلىق ترانسپلانتاتسيالىق ورتالىقتاردا ايتا باستادى. ءبىزدىڭ قازىرگى كورسەتكىشتەرىمىز كەيبىر ەۋروپا ەلدەرىنەن دە وزىپ تۇر. ت م د- دا ءبىز وپەراتسيالاردىڭ سانى جاعىنان ءۇشىنشى ورىندا تۇرمىز. جىلىنا 1200 ترانسپلانتاتسيا جاسايمىز. ال ونداي وپەراتسيالاردان كەيىن پاتسيەنتتەردىڭ اۋرۋحانادان امان- ەسەن شىعۋ كورسەتكىشى 90 پايىزدى قۇرايدى»، - دەيدى ورتالىق ديرەكتورى.

ءوز ارىپتەسىن رەسپۋبليكالىق ترانسپلانتالوگيا ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سەرىك جارىقوۆ تا قولداپ وتىر. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، 2012 -جىلى ءبىر ءمايىت دونورى بولعان. 2013 -جىلى - 4، 2014 -جىلى - 10، ال 2015 -جىلى 22 ادامعا دەيىن جەتكەن. الايدا وتكەن جىلى ءمايىت دونولارى ازايدى.

«2016 -جىلى بارلىعى 16 ءمايىت دونورى بولدى. دەمەك، ونداي دونولاردىڭ سانى ازايىپ كەلەدى. سەبەبى دە جوق ەمەس. 2016 -جىلدان باستاپ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا سىني ماقالالار جاريالاندى. قازاقستاندا ادام اعزالارىنىڭ قارا نارىعى بار دەدى. دونورلاردى ساۋداعا سالىپ جاتقانى جايىندا جازىلدى. وسىعان بايلانىستى ستاتسيونلاردىڭ جەتەكشىلەرى مەن باس دارىگەرلەر ءمايىت دونورىنا جولامايتىن بولدى. ونداي پاتسيەنت كلينيكادا بولسا دا، ولار ءۇشىن ءمايىت دونورىنىڭ ولگەنى جاقسى. «اش قۇلاقتان تىنىش قۇلاق» دەيدى دە، جۇرە بەرەدى. ويتكەنى ەرتەڭ تاعى حالىق شۋلايدى. ودان كەيىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ تەكسەرىستەرى باستالادى. ادامنىڭ جۇيكەسىن توزدىرادى. سودان دارىگەرلەر ءمايىت دونورىنا جولاماعاندى قۇپ كورەدى»، - دەيدى سەرىك جارىقوۆ.

 جالپى، اعىمداعى جىلى سوڭعى ايلاردا 98 ترانپلانتاتسيا جاسالدى. وتكەن جىلى ونداي وپەراتسيالاردىڭ سانى 164 بولعان. دەمەك، ادام اعزالارىن اۋىستىرۋ وتالارىنىڭ سانى ەكى ەسەگە ازايىپ وتىر. حيرۋرگ مامانداردىڭ ايتۋىنشا، ترانسپلانتاتسيا كەزىندە ادام اعزالارىن ۇرلاپ، ارتىنان ونى ساۋداعا سالۋ مۇمكىن ەمەس. سەبەبى پاتسيەنتتىڭ ەم- دومىمەن كەم دەگەندە 50 ادام اينالىسادى. وندايدا قىلمىستىق ءىستى جاسىرا المايسىڭ.

«سوسىن ءمايىت دونورىنىڭ اعزالارىن الۋعا شامامەن 200 مەديتسينالىق قىزمەتكەر اتسالىسادى. بۇدان بولەك، ءمايىت دونورى تۋرالى اقپارات بارلىق كلينيكالارعا جىبەرىلەدى. ودان كەيىن تاپسىرىس بەرگەندەردىڭ سايكەستىگى تەكسەرىلەدى. قىلمىستىق سحەمانى قۇرۋ مۇمكىن ەمەس»، - دەپ اتاپ كورسەتتى بايماحانوۆ.

دەنساۋلىق مينيسترلىگى دە قوعام ىشىندەگى قازىرگى كوزقاراستى جاقسى بىلەدى. وسىعان بايلانىستى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن كەڭىنەن جۇرگىزۋدى كوزدەيدى. ءتىپتى، دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ كومەگىنە جۇگىنبەكشى. اتالعان ۇيىم قازاقستان حالقىنا ءوز ۇندەۋىن جولدايدى.

 اۆتور: ارمان اسقاروۆ

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى