كەڭ بولساڭ كەم بولمايسىڭ دەگەن وسى
بىزبەن ارىپتەس جاڭاگۇل دەگەن ايەل بار ەدى. جايشىلىقتا سالەمدى دە الۋعا زاۋقى بولا بەرمەيتىن. امانداساسىڭ ۇندەمەيدى، حال جايىن سۇرايسىڭ اۋزىن اشپايدى. ءبىراق "مىنەزى وسىنداي عوي" دەپ سالەمدەسە سالىپ جۇرەمىز.
ال بۇگىنگى ساباق بولارلىق جاعدايدىڭ تاعى ءبىر كەيىپكەرى ەركىن اعانىڭ مىنەز- قۇلقىن ءبارىمىز بەسكە بىلەمىز. ءسوزى كوپتەۋ ادام بولسادا، ەلمەن ەگەرلەسۋدى بويىنا ادەت قىلماعان ادام. كەيدە قالجىڭدايمىز دەپ، ەرەكەڭنىڭ "ەگىنىن" تاپتاپ كەتكەن كەزدە دە ول كىسى ايىلىن جىيمايدى. كۇلەدى دە قويا سالادى. ءار ءىستىڭ استارىن ىزدەپ، قۋ ءسوزدىڭ سوڭىنان شام الا جۇگىرە بەرمەيتىن جان. جاسى الپىستىڭ ورتان بەلىنە بارىپ قالسادا جاستارمەن قۇرداسىنداي ازىلدەسىپ جۇرەدى. كەيدە باستىقتان ءسوز ەستىپ جابىعىپ قالعاندار بولسا، ەركىن اعا "وزىڭنەن دارەجەسى جوعارى ادام نە ايتسادا، ايتىلعان سىندى وزىڭە اۋىر الما. باس شۇلعىدا جۇرە بەر، قارسى كەلىپ، ءيا اقتالىپ اۋرە بولما، ويتەتىن بولساڭ، "كۇناڭ" اۋىرلاي بەرەدى" دەگەن ءسوزدى ءجيى ايتاتىن.
سول ەركىن اعا بۇگىن جۇمىس بارىسىمەن وزىمەن بىرگە ىستەيتىن جاڭاگۇلگە "ماعان الگى ماتەريالدى جىبەرە سالشى" دەدى. جاڭاگۇل ۇرسىسىپ وتىرعان كۇيەۋىمەن سويلەسكەن ايەلدەي: - نە دەپ وتسىز، مانا جىبەرىپ قويعام، - دەمەسى بار ما. داۋىسى قاتقىل شىقتى.
- وي ەندى جىبەرسەڭ كورەتىن ەدىك قوي، سەنى كۇتىپ وتىرعانىمىزعا ءبىر ساعاتتان استى، دەدى ەركىن اعاي.
بۇل ءسوزدى ەستىگەن جاڭاگۇل بىردەن شورت كەتتى. - ءسىز ماعان ءويتىپ جالا جاپپاڭىز، باعاناوو جىبەرگەم، ايدالاعا قاراپ وتىرعان وزىڭىزدەن كورىڭىز، دەدى - داۋىسىنىڭ ايقايلاۋعا جاقىن ەكپىنىمەن. ەگەر ەركىن اعايدىڭ ورنىندا مەن بولسام، ءسوز جوق، "ماعان ايعايلاي جونەلەتىن كىم ەدىڭ سونشا" دەپ مەندە بىردەن ايعايلاسا كەتەر ەم. ەرەكەڭ ويتكەن جوق. - بولدى، بولدى داۋىسىڭدى كوتەرمە، اقپاراتىڭدى(ماتەريال) العام جوق، ەگەر جىبەرگەن بولساڭ ماعان ەسكەرتىپ قويۋىڭ كەرەك ەدى. مىنە قاراشى سەنىڭ جولداعانىڭ ماعان بارماي قالعان جانە سەن ەسكەرتكەن جوقسىڭ.
بۇل ءسوزدى ەستىگەن سوڭ جاكەڭ باسىلعاننىڭ ورنىنا ونان ءارى قاراي "جالا جاپتىڭ، ءويتتىڭ، ءبويتتىڭ" دەپ ۇرىسقا قاراي قارسىلاسىن يتەرمەلەپ كوردى. ءبىراق ەركىن اعا "اكەڭدەي اداممىن، داۋىسىڭدى كوتەرمە ماعان" دەگەن سىندى سوزدەن اسپاي قويدى. ايەلدىڭ قاتتى شىققان داۋىسىمەن قيسىق، قىڭىر سوزدەرىن تىڭداۋشى ءبىزدىڭ دە جىنىمىز كەپ كەتتى. ىشتەي "ءتۇۇۋ ەگەر مەن بولسام" دەسىپ وتىردىق. ەكەۋىنىڭ اراسىنداعى "تارتىس" از-كەم جالعاستى دا توقتاپ قالدى. مەن ويلاپ وتىردىم، ەندى ەرەكەڭ جاكەڭ جاقتان كوڭىلى قالعان شىعار، وزىنەن كەمىندە 20 جاستاي كىشى ايەلدىڭ زىركىلدەگەنى كوڭىلىنە ءبىر سىزات قالدىرعان شىعار دەپ ويلادىم. ارادا ءبىر ەكى ساعات ۋاقىتتان سوڭ ەركىن اعانىڭ ەركىن كۇلكىسىن ەستىپ قالىپ، نازار اۋدارسام ماناعى جاكەڭمەن بىردەمە ايتىپ قاۋقىلداسىپ جاتىر. ەشكىممەن سويلەسكىسى كەلمەي، جۇرتتىڭ بارىمەن ۇرىسقان ادامداي بوپ جۇرەتىن ايەلمەن ادەتتەگىدەي ەمەن- جارقىن سويلەسىپ تۇر... ەھ شىركىن-اي، كەڭ بولساڭ كەم بولمايسىڭ دەگەن وسى عوي.
بەيسەن سۇلتان ۇلى
