لۋيزا حەي: تانىمىزدەگى «اۋرۋدى» قولدان جاسايمىز
استانا. قازاقپارات - مەن كىتاپحاناعا بارىپ بۇل اۋرۋ تۋرالى تاپقاندارىمنىڭ بارلىعىن وقىدىم. اسىرەسە مەنى تەرى رەفلەكسى تۋرالى عىلىم قىزىقتىردى.
مەن وسىنى ىستەي الاتىن ادامدى تاپپاققا بەكىندىم. ءبىر كۇنى مەن لەكسياعا باردىم. ادەتتە، مەن الدىڭعى جاقتا وتىرعاندى ۇناتامىن، ال بۇل جولى ارت جاققا وتىردىم. جانىما ءبىر ادام جاقىن كەلدى دە، مەنىمەن قاتار وتىردى. بۇل، مەن ىزدەگەن ادام بولىپ شىقتى (تەرى رەفلەكسىمەن شۇعىلدانادى). ول ۇيگە اپتاسىنا ءۇش رەت كەلە باستادى، ماعان كوپ كومەگى ءتيدى.
سونداي-اق مەن ءوزىمدى وتە قاتتى قادىرلەۋدى جانە جاقسى كورۋدى ۇيرەنۋىم قاجەت ەكەنىن ءتۇسىندىم. مەنىڭ بالالىق شاعىمدا سۇيىسپەنشىلىك جەتىسپەدى، ءوزىمدى جاقسى كورۋگە مەنى ەشكىم ۇيرەتكەن جوق. مەن ولاردىڭ تاۋسىلمايتىن مىنەۋلەرىن وزىمە دەگەن قارىم-قاتىناستارىمەن بىرگە قابىل الدىم دا، بۇل مەنىڭ ەكىنشى بەينەمە اينالدى.
ءدىني عىلىم قوعامىندا جۇمىس ىستەي باستاعاندا مەن ءوز ءىس-ارەكەتتەرىمدى قۋاتتاۋدىڭ بار ماڭىزىن تۇسىنە باستادىم. ءبىراق تا «مەن ديەتانى ەرتەڭنەن باستاپ ۇستايمىن» دەگەن پرينسيپ بويىنشا ۇنەمى كەيىنگە قالدىرىپ وتىردىم. باسىندا ماعان ءوزىمنىڭ ايناداعى بەينەمە قاراپ: «لۋيزا، مەن سەنى جاقسى كورەم. مەن شىنىمەن سەنى جاقسى كورەم»، دەپ ايتۋ وتە قيىن بولدى.
مەن ەشتەڭەگە قاراماستان اينامەنەن جاتتىعا بەردىم دە، بۇرىن، ادەتتە ءوزىمدى قور سەزىنەتىن جاعدايلارعا ەندى باسقاشا قارايتىنىمدى اڭعاردىم. سونىمەن ماعان ءوزىمنىڭ ءبىر جەردە تۇرىپ قالماعانىم انىق بولدى. مەن ءۇشىن ەڭ قيىنى باسقالاردى كىنالاۋدى توقتاتۋ ەدى.
ءيا، مەنىڭ بالالىق شاعىم قيىن بولدى، جانە بارلىعى دا مەنى جىنىستىق زورلىقپەن، ءتان قورلىعىمەن، مەنتالدى تۇردە رەنجىتتى. ءبىراق بۇل وتە ەرتەدە بولدى، جانە مەنىڭ قازىرگى وزىمە دەگەن قارىم- قاتىناسىمدى اقتامايدى. مەن تۋراسىن ايتقاندا ءوز دەنەمدى قاتەرلى ىسىكپەن جەي باستاعان ەدىم، سەبەبى مەن كەشىرە بىلمەدىم.
وزىمە جاقسى پسيحياتر تاۋىپ الدىم دا، سونىڭ كومەگىمەن قوردالانعان اشۋ-ىزانى بويىمنان شىعارا باستادىم. جاستىقتاردى ۇرىپ، قاھارلانىپ اقىردىم. بۇل مەنى بەلگىلى دارەجەدە تازارتتى. سوسىن اتا-انامنىڭ ۇزىك-ۇزىك ەستەلىكتەرىنەن ولاردىڭ بالالىق شاقتارى تۋرالى وزىمە كارتينا قۇراستىرىپ الدىم.
مەن ولاردى قاتتى اياپ كەتتىم، ولاردىڭ كىناسىنەن بولعان وقيعالاردىڭ ءبارى ۇمىتىلا باستادى. بۇلاردىڭ بارىنە قوسىمشا وزىمە كوپ جىلدار بويى تانىمدە جيناقتالعان شىرىكتەردى تازارتۋعا كومەكتەسەر جاقسى ديەتولوگ-دارىگەر تاپتىم. ول ماعان تەك قانا كوكونىستەردەن تۇراتىن قاتال ديەتا بەلگىلەدى. العاشقى ءبىر اي بويى اپتاسىنا ءۇش رەت مەنىڭ تىك ىشەگىمدى تازارتتى.
ماعان وپەراتسيا جاساعان جوق، التى ايدان كەيىن دارىگەرلەر كەلىسىمگە كەلۋگە ءماجبۇر بولدى دا، ماعان مەندەگى قاتەرلى ىسىكتىڭ مۇلدەم جوق بولىپ كەتكەنىن حابارلادى (ول وزىمە ونسىز دا بەلگىلى ەدى). ەگەر ءبىز ءوزىمىزدىڭ ويىمىزدى، تانىمىمىزدى وزگەرتكىمىز كەلسە جانە سوعان سايكەس ارەكەت ەتسەك كەز كەلگەن اۋرۋدى جازۋعا بولادى، ونى مەن ەندى ءوز تاجىريبەم ارقىلى بىلەمىن.
كەيدە ەڭ ۇلكەن قايعىنىڭ ءوزى ءبىز ءۇشىن باقىتقا اينالادى. اۋرۋدىڭ مەنى قالاي وزگەرتكەنىن سىزدەر كوز الدارىڭىزعا ەلەستەتە المايسىزدار. قۇندىلىقتار تولىقتاي قايتا باعالاندى. مەن ومىرگە باسقاشا قاراي باستادىم جانە اۋرۋعا دەيىن ەشقانداي نازار اۋدارماعان نارسەلەرگە كوڭىل بولە باستادىم.
شاڭ- قوقىستى نيۋ-يورك ءوزىنىڭ قولايسىز اۋا-رايىمەن قوسا مەنى ابدەن قاجىتتى. مەن كەتۋگە بەل بۋدىم. مەنىڭ پاتسيەنتتەرىم، مەنسىز ولەمىز دەپ ۇرەيگە ابدەن بوي الدىردى. ولاردىڭ قالاي العا دامىپ جاتقانىن تەكسەرىپ، تەلەفون شالىپ تۇرامىن دەپ ۋادە بەرىپ، جۇباتتىم. سونىمەن، جينالدىم دا كاليفورنياعا، لوس- اندجەلەسكە كەتىپ قالدىم.
ول جاقتا مەن قالانىڭ ءبىر شەتىندە تۇرىپ جاتقان شەشەم مەنەن سىڭلىمنەن باسقا ەشكىمدى بىلمەيتىنمىن. مەن نە مىناۋسىمەن، نە اناۋسىمەن جاقىن بولعان ەمەسپىن جانە شەشەمنىڭ سوقىر بولىپ قالعانىن بىلگەن كەزدە جۇرەگىم اۋىردى، ماعان بۇل تۋرالى ەشكىم حابارلاعان دا جوق. ءسىڭلىمنىڭ ۋاقىتى جوق بولعاندىقتان مەنىڭ ورنالاسۋىما كومەكتەسە المادى. «ءوز ءتانىڭدى قالاي ساۋىقتىرۋ كەرەك» دەگەن مەنىڭ شاعىن كىتاپشام مەن ءۇشىن كوپتەگەن ەسىكتەردى اشتى. مەن نيۋ-ەيدجدەگى ءاربىر كەزدەسۋگە بارا باستادىم. كەز كەلگەن ىڭعايى كەلگەن جەردە ادامدارعا ءوزىمدى تانىستىرىپ، كىتابىمدى سىيلادىم.
جۇمىس باستالعان سوڭ مەندە بۇنداي ءسان-سالتاناتقا ۋاقىت بولمايتىنىن ءبىلىپ، العاشقى التى اي بويى جاعاجايعا بارىپ ءجۇردىم. بىرتىندەپ پاتسيەنتتەر پايدا بولا باستادى. بىرەسە انا جەردە، بىرەسە مىنا جەردە مەنىڭ شىعىپ سويلەۋىمدى سۇراۋشىلار كوبەيە ءتۇستى. ەكى جىلدىڭ ىشىندە مەن وزىمە سۇيكىمدى ءۇي ساتىپ الدىم.
ءبىر كۇنى ءسىڭلىم تەلەفون شالىپ، 90 عا كەلگەن شەشەمىزدىڭ قۇلاپ ومىرتقاسىن سىندىرىپ ءۇزىپ العانىن ايتتى. ءبىر ءساتتىڭ ىشىندە مەنىڭ شەشەم قايراتتى ەركىن ايەلدەن، ءالسىز، دارمەنسىز سابيگە اينالدى.
ونىڭ ومىرتقاسىنىڭ سىنۋىنا سايكەس ءسىڭلىمدى قورشاعان قۇپيا، سىرلاردىڭ دا قابىرعاسى قۇلادى. اقىرىندا، ءبىزدىڭ ارامىزداعى قارىم- قاتىناستار جاقسارا باستادى. مەن ءسىڭلىمنىڭ ارقاسىنىڭ اۋىراتىنىن جانە بۇل ونىڭ ءومىرىن قيىنداتىپ جۇرگەنىن بايقادىم. ول ءۇنسىز قينالعاندى ءجون كورىپتى، سوندىقتان كۇيەۋى بۇل تۋرالى ەشتەڭە بىلمەگەن.
ەكى ايدى اۋرۋحانادا وتكىزىپ، شەشەم ۇيگە كەلۋگە دايىندالا باستادى. ءبىراق، ول ەندى جالعىز تۇرا الماعاندىقتان ونى قولىما الۋىما تۋرا كەلدى. بۇدان نە شىعاتىنىن مەن بىلگەن جوقپىن، سوندىقتان دا قۇدايعا: «جاقسى، مەن وعان كۇتىم جاسايمىن، ەگەر سەن ءوزىڭ، اسىرەسە اقشالاي كومەكتەسسەڭ» دەدىم. باسىندا وتە قيىن بولدى. شەشەم اۋرۋحانادان سەنبى كۇنى شىقتى، ال كەلەسى جۇمادا ماعان سان-فرانسيسكوعا كەتۋگە تۋرا كەلدى. مەن ونى جالعىز تاستاي المادىم، ءبىراق ماعان مىندەتتى تۇردە بارۋ كەرەك ەدى.
مەن تاعى دا قۇدايعا: «قۇداي، وتىنەمىن، قامقورشى بولشى. كەتپەي تۇرىپ وعان كۇتىم جاسايتىن جاقسى ادام تابۋىم كەرەك» دەدىم. بۇنداي جاقسى ادام كەلەسى بەيسەنبىدە اياق استىنان تابىلدى. بۇل جەردە، «نە ءبىلۋ كەرەك بولسا، بارلىعىن دا بىلەمىن. نە قاجەت بولسا، مەندە سول بولادى» دەگەن باسقا مەتافيزيكالىق پرينتسيپ ىسكە اسىپ تۇر. ءسىڭلىم مەنەن كومەكتەسۋىمدى ءوتىندى. كوپتەگەن جىلدار بۇرىن، شەشەم ەكەۋمىز وگەي اكەدەن كەتكەن كەزىمىزدە، ول كىسى سىڭلىمە دۇرىس قاراماپتى. سودان بەرى ونى ۇنەمى قورقىنىش پەن ۇرەي بيلەپ كەلەدى. ءالى كۇنگە دەيىن مەن ونى ەمدەۋدىڭ ءارتۇرلى جولدارىن ىزدەستىرىپ كەلەمىن. شەشەم ءوزىن بۇرىنعىدان الدەقايدا جاقسى سەزىنەدى. مەن وعان ەستۋ اپپاراتىن الىپ بەردىم، ونىڭ ومىرگە قىزىعۋشىلىعى ارتتى. شەشەم ەكەۋمىز كوپ ۋاقىتتى بىرگە وتكىزە باستادىق. بىزدەر بىرگە كۇلەمىز، بىرگە جىلايمىز. راس، كەيدە مەنىڭ ءالسىز جەرلەرىمە دە ءتيىپ كەتەدى، بۇل تۋرا مەنىڭ سوعان قاتىستى جۇمىس جاساۋىم قاجەت ەكەنىن ەرىكسىز ەسكە تۇسىرەدى.
«كوگىلدىر كىتاپتىڭ» ءبىرىنشى نۇسقاسى «ءوز ءومىرىڭدى ساۋىقتىر» شىققان كەزدە ونىڭ كوپ رەت قايتا باسىلاتىنىن جانە كۇندەردىڭ كۇنىندە ونى جالعاستىرۋ قاجەتتىگى تۋىندايتىنىن بىلگەن جوق ەدىم.
ارينە، كىتاپ وزىنەن- ءوزى ەمدەي سالمايدى. ءبىراق ول ادامنىڭ ىشكى مۇمكىندىكتەرىن وياتۋ ارقىلى ونىڭ ءوزىن ءوزى ەمدەۋ پروتسەسىنە جاردەم بەرەدى. مورالدىق تۇرعىدان ساۋ بولۋ جانە ءتان ساۋلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءتاننىڭ، سانانىڭ جانە رۋحتىڭ تەپە-تەڭدىگىنە جەتۋ كەرەك. ادام ءوز تانىنە مۇقيات قاراۋى ءتيىس. سول سياقتى، وزىنە عانا ەمەس، ءوز ومىرىنە دە دۇرىس كوزقاراستا بولعانى ءجون. جانە دە وسىلاردا مىقتى رۋحاني بايلانىس بولسىن. وسى ءۇش نارسە ءوزارا تەڭ بولسا، ادام ومىردەن راحات الادى. ەگەر ءبىز ءوزىمىز وسىعان جەتپەسەك، ءبىر دە ءبىر دارىگەر بۇل ورايدا جاردەم بەرە المايدى.
ءوز ءومىرىڭدى ساۋىقتىر
مەنىڭ كەيبىر ويلارىم:
ءبىز بارلىق ءىس- ارەكەتىمىز ءۇشىن 100 پايىز جاۋاپكەرشىلىك ارقالايمىز.
ءبىزدىڭ ءاربىر ويىمىز ءبىزدىڭ بولاشاعىمىزدى قۇرايدى.
كۇش ءوز باستاۋىن ءارقاشان قازىرگى ساتتەن الادى.
بارلىعى دەرلىك وزدەرىن جەك كورەدى جانە وزدەرىن كىنالى سەزىنەدى.
بارلىعى وزدەرى تۋرالى: «مەن ونشا جاقسى ەمەسپىن» دەپ ويلايدى.
بارلىعى ويعا بايلانىستى، ال ويدى وزگەرتۋگە بولادى.
جاسىرىن رەنىش، اشۋ، ءوزىن جانە باسقالاردى سىناۋ، كىنالى سەزىنۋ - دەنساۋلىق ءۇشىن ەڭ زياندى كوڭىل-كۇي.
قوردالانعان رەنىش پەن اشۋدان تولىق ارىلۋ ماسكۇنەمدىك كەسەلىنەن ەمدەيدى.
ءبىز ءوزىمىزدى ءوزىمىز شىن مانىندە جاقسى كورگەن كەزدە، ءبىزدىڭ ءومىرىمىز دە جاقسارادى.
ءبىزدىڭ وتكەننەن ارىلۋىمىز جانە بارلىعىن دا (ءوزىمىزدى قوسا) كەشىرۋىمىز قاجەت.
ءبىز قازىرگى ساتپەن ءومىر ءسۇرۋدى ۇيرەنۋىمىز قاجەت.
ءوز-ءوزىڭدى قابىلداۋ مەن ءوز ءىس-ارەكەتتەرىڭدى قولداۋ - ۇزاق وزگەرىستەر كىلتى بولىپ تابىلادى.
ءبىز، تەك قانا ءبىز، ءوزىمىزدىڭ تانىمىزدەگى «اۋرۋدى» قولدان جاسايمىز.
«كوگىلدىر كىتاپ» اعىلشىن تىلىنەن قازاقشالاندى.
مىرزاگەلدى كەمەل.
«الاۋينفورم»