ەۋرووداق پەن تۇركيا نەگە تىرەسىپ تۇر؟
سونىمەن قاتار تۇرىكتەردىڭ ۇكىمەت باسشىسى ەۋروپالىق ۇيىم وسى ۋاقىتقا دەيىن ميگراتسيالىق كەلىسىم تۋرالى مىندەتتەمەنى ورىنداۋدان باس تارتىپ وتىر دەپ مالىمدەدى.
تاياۋ شىعىستان اعىلعان ميگراتسيالىق تاسقىنعا توسقاۋىل قويۋ ءۇشىن ەۋرووداق تۇركياعا 3 ميلليارد ەۋرو كولەمىندە قارجىلىق كومەك بەرمەكشى بولعان. بۇل تۇرىك جەرى ارقىلى وتەتىن ميگرانتتاردى توقتاتۋ ءۇشىن جاسالعان.
رەسمي انكارا كومەك رەتىندە بەرىلمەك بولعان قارجىنىڭ 790 ميلليون ەۋروسىن عانا العانىن مالىمدەدى. قالعانى وسى ۋاقىتقا دەيىن قولعا تيمەي وتىر. بەرىلمەۋى دە مۇمكىن. ويتكەنى قازىر ەكى جاق ءبىر-ءبىرىن كىنالاۋ ۇستىندە. تۇرىك پرەمەرى ۋادە ەتىلگەن اقشانىڭ تۇگەل اۋدارىلاتىنىنا سەنبەيدى.
ميگرانتتارعا قاتىستى اڭگىمەنى بۇدان بۇرىن پرەزيدەنت ەردوعان دا ايتقان. ول دا «بريۋسسەل ايتقان ۋادەسىنەن اينىپ، تۇركياعا بەرىلەتىن اقشاعا قىزعانىشپەن قاراپ وتىر»، - دەپ مالىمدەگەن.
- ءبىز وزىمىزگە تيەسىلى ۋادەنىڭ بارلىعىن دا ورىندادىق. قازىرگى ۋاقىتتا ەلىنەن بەزگەن مىڭداعان سيريالىقتار مەن يراكتىقتار تۇركيا جەرىن پانالاۋدا. ەۋروداق ءوز ۋادەسىن ورىنداماي وتىر، - دەپ كىنا تاققان.
ءبىراق ميگراتسيالىق داعدارىس ءبارىبىر شەشىمىن تاپپادى. ەۋرووداق بولسا، بارلىق ماسەلەنى تۇركيانىڭ وزىنە اۋدارعان.
اقيقاتىندا، ميگرانتتارعا بايلانىستى بريۋسسەل مەن انكارا اراسىندا ەكىجاقتى كەلىسىمگە قول قويىلعان. ۋاعدالاسقان شارت بويىنشا ەۋروپاعا قاراي زاڭسىز اعىلعان بوسقىنداردى تۇركيا ۋاقىتشا وزىنە الادى دا، ال تەك قانا سيريالىق ميگرانتتاردى ەۋروپا ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر ءوز تەرريتورياسىنا ورنالاستىرادى. ءسويتىپ، زاڭسىز جۇرگەن كەلىمسەكتەرگە تۇرىكتەر ءوز اۋماعىنان ۋاقىتشا قونىس بەرەدى. ەسەسىنە ەۋرووداق 3 ميلليون ەۋرو قارجى اۋدارادى. ءبىراق بۇل كەلىسىم اياعىنا دەيىن جەتكەن جوق.
ەكى جاق ءسويتىپ وسى كۇنگە دەيىن ءبىر-بىرىنە ايىپ تاعىپ وتىر. بۇل عانا ەمەس، تۇركيانىڭ اشۋىن تۋعىزىپ وتىرعان باسقا دا ماسەلەلەر بار. تۇركيا ەۋرووداققا مۇشەلىككە الىنا ما، جوق پا، ماسەلە وسى ۋاقتقا دەيىن ناقتىلانعان جوق.
- ءبىز مۇشەلىككە قاتىستى ەۋرووداقتىڭ ءادىل شەشىم قابىلداۋىن تالاپ ەتەمىز. وداققا كىرەمىز بە، جوق پا، ولاردىڭ كوزقاراسى انىق بولۋى ءتيىس، بىزگە ناقتى پوزيتسيا كەرەك، - دەپ مالىمدەدى تۇركيانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى بينالي يىلدىرىم.
جالپى، تۇركيانىڭ ەۋرووداققا مۇشەلىگى تۋرالى ماسەلە سوڭعى ون جىلدان بەرى قىزۋ تالقىلانىپ كەلە جاتقانى بەلگىلى. ءبىراق ءارتۇرلى ساياسي، ەكونوميكالىق، الەۋمەتتىك، حالىقارالىق قۇقىقتىق تالاپتارعا قاتىستى ءالى كۇنگە دەيىن كەيىنگە قالدىرىلىپ كەلە جاتقانى بەلگىلى.
2016-جىلى «مەملەكەتتىك توڭكەرىس» جاساۋعا ارەكەتتەندى دەپ ەردوعان ەلدەگى مىڭداعان ادامداردى تۇتقىندادى، قۋدالاپ، قىسىمعا ۇشىراتتى. سودان كەيىن ەۋروپارلامەنت تۇركيانى ەۋروپالىق ۇيىمعا مۇشەلىككە الۋدى دوعارا تۇرۋعا قاتىستى رەزوليۋتسيا قابىلدادى.
ءبىراق ودان ىعاتىن ەردوعان جوق. ەگەر ەۋرووداق ۇيىمعا ەنگىزۋدەن باس تارتاتىن بولسا، وندا بۇدان باسقا بالاما جولدىڭ دا بارىن اڭعارتقان. ءسويتىپ، تۇركيانىڭ شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشەلىككە ەنۋگە ءازىر ەكەندىگىن مالىمدەگەن.
...«شاڭحايىن» قايدام، تۇركيانىڭ ءازىر ەۋرووداققا مۇشەلىككە قابىلدانبايتىنى ول ەندى ايداي انىق.
بەرىك بەيسەن ۇلى
«ايقىن»
