قالام يەلەرىندە ءبىر عانا «كىنارات» بار

 2. سىزدىڭشە، قازىرگى زامان شىندىعى مەن كوركەم ادەبيەتتەگى شىندىقتىڭ اراسى قانداي؟

 3. قوعامدا جازۋشىلاردىڭ بەدەلىنىڭ تۇسۋىنە وزدەرىنىڭ دە تيگىزگەن اسەرى بار ما؟

قۇديار ءبىلال، جازۋشى: قالام يەلەرىندە ءبىر عانا «كىنارات» بار

 1.راس، كسرو كەزىندە ادەبيەت كەڭەستىك يدەولوگياعا قىزمەت ەتتى. سولاي بولا تۇرا كەسەك دۇنيەلەردىڭ دە ومىرگە كەلگەندىگىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. الايدا، ءبىر ءداۋىر تۋدىرعان دۇنيەلەردىڭ سول داۋىرمەن بىرگە تاريح ساحناسىنان كوشەتىندىگىن دە كوزىمىز كورىپ وتىر. الايدا، بۇل كوركەم دۇنيە بەلگىلى ءبىر يدەياعا باعىنبايدى دەگەن ءسوز ەمەس. ءبىز قالايىق، قالامايىق، ول ءبارىبىر ءبىر يدەياعا قىزمەت ەتەدى. ال تاۋەلسىزدىك كەزىندەگى ادەبيەتكە كەلسەك.. . ءبىر عانا "يدەيا" بار. ول - ادام. ادامي بولمىس، ول - ماڭگىلىك قازىنا. سوندىقتان كوركەم شىعارماداعى ادام، قوعامنان تىس، ءارى تاۋەلسىز بولۋ كەرەك.

 2. شىندىق، ياعني اقيقات - جالعىز. الايدا، ونى اركىم ءارقالاي كورەدى. كوركەم شىعارمانى تەك سول ءومىر شىندىعى اجارلاندىرادى دەۋ ابەستىك. ول قىزمەتتى جۋرناليستيكانىڭ ءوزى دە اتقارا الادى. ادامزات الدىندا شەشىمىن تاپپاعان سان مىڭ ساۋالدار بار. ول - اق پەن قارا تەكەتىرەسى. ەندى ساۋال. ءبىز شىندىق دەپ تانىعان "اق"، شىنىمەن "اق" پا؟ بۇل ساۋال جاۋابىن كوركەم شىعارما بەرۋى ءتيىس.

3. بەدەل يەلەرى زامان سۇرانىسىنا وراي الماسىپ وتىرادى. بۇل تۇرعىدا جازۋشىلاردى كۇستانالاي بەرۋگە بولمايدى. قالام يەلەرىندە ءبىر عانا "كىنارات" بار. ول - ءوز كاسىپتەرىنە دەگەن ادالدىق. بۇعان وتانشىلدىقتى، پاتريوتتىقتى دا قوسىپ قويۋعا بولادى. سوندىقتان ولار سۇرانىسقا يە "بازار ونىمدەرىن" ساۋداعا شىعارۋدان تارتىنىپ كەلەدى. بايىبىنا بارساق، جازۋشىلار بەلسەندىلىگىنىڭ باسەڭدەۋىن دە ولاردىڭ مەملەكەت مۇددەسى ءۇشىن جاساعان قىزمەتى دەپ تۇسىنگەن ءجون. الايدا، ونى باعالاپ جاتقان ادام از. ءيا، سانانى تۇرمىس بيلەيدى. ال ول ادام ساعىنىڭ سىنۋىنا الىپ بارادى. ساق سىنعان سوڭ.. . قايداعى بەدەل؟ بىرتىندەپ ساناتتان شىعا بەرەدى. بۇل - ۇتىمدى جۇرگىزىلگەن ساياسات "جەمىسى". ادەبيەت باعاسىنىڭ ءتۇسۋىن دە سودان ىزدەۋ كەرەك.

قانات ءابىلقايىر، جازۋشى: «.. .جازۋشىنىڭ بەدەلى ءۇشىن جىلاۋ - ۇيات»

 1. ادەبيەتتى بەلگىلى ءبىر يدەياعا تەلىپ قويۋعا ءۇزىلدى- كەسىلدى قارسىمىن. ادەبيەت ساياساتپەن اينالىسپاۋى كەرەك. دەسە دە، جازۋشى جەكە شىعارماشىلىق تۇلعا رەتىندە بەلگىلى ءبىر يدەيانى باسشىلىققا الىپ، جۇمىس ىستەسە، ونى سوگۋگە ەشكىمنىڭ حاقىسى جوق دەپ ويلايمىن. ماسەلەن، "قازىر قازاق ادەبيەتى ءبىر يدەياعا باعىنسىن" دەگەن پارمەن مەملەكەت تاراپىنان تۇسسە، ءبىزدىڭ ادەبيەت جولداۋ ناسيحاتتاعىش ءيا، 2050 جايلى فانتاستيكالىق بوتقا پىسىرگىش قارا قازانعا اينالىپ شىعا كەلەدى.

 2. ادەبيەتتە دە، زاماندا دا - شىندىق بىرەۋ. وسىدان مىڭ جىلعى اقيقات پەن بۇگىنگى اقيقاتتىڭ ايىرماسى جوق. ءبىراق بۇل شىندىقتاردى كورەتىن كوكىرەك كوزدەردىڭ كولەمى ءارتۇرلى. سول سەبەپتى، بولمىسى بىردەي شىندىقتى ءارتۇرلى كارتينادا كورۋگە ۇيرەندىك. ياعني، ايىرما كوزدە عانا. ايتپەسە، ادەبيەتتە جاڭا تاقىرىپ دەگەن بولمايدى. ادەبيەتتە ماڭگىلىك تاقىرىپ دەگەن دە بولمايدى. ماڭگىلىك اقيقاتتىڭ تىزگىنىن ۇستاعان جازۋشى عانا زامان شىندىعى مەن ادەبيەت شىندىعىن ءبىرتۇتاس قۇبىلىسقا اينالدىرادى.

 3. قوعامدا قۇرلىسشىنىڭ، يا كوشە سىپىرۋشىنىڭ بەدەلى جايلى اڭگىمە قوزعالسا، بۇل - دۇرىس ماسەلە. ال، ەندى جازۋشىنىڭ بەدەلى ءۇشىن جىلاۋ - ۇيات. جازۋشىنىڭ بەدەلى جوق بولسا، الەي بولسىن! وعان بولا، باس قاتىرۋدىڭ تۇككە كەرەگى جوق. "بۇعان كىم كىنالى؟ " دەۋ دە تاياز ادامنىڭ تۇسىنىگى. جازۋشى كىم، ەلەكتريك كىم، قايىرشى كىم، ءبارى قۇدايدىڭ جاراتقان ماقۇلىعى عوي. ول ماقۇلىقتىڭ ءبارى بىردەي بولماعى ءلازىم. جازۋشى مەن اقىنعا جازۋشى دەپ ەمەس، ادام دەپ قاراۋ كەرەك.

ساۋالنامانى جۇرگىزگەن اياگۇل مانتاي

http://adebiportal.kz  

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى