بالانى ۋاقىتىندا سويلەۋگە ۇيرەتۋدىڭ قۇپياسى
پەداگوگتىڭ بۇل تۇجىرىمىنىڭ راس ەكەنىن، قازىر ءتۇرلى عالىمداردىڭ وتكىزىپ جۇرگەن تاجىريبە جۇمىستارى دا راستاپ جاتىر. پەداگوگتار مەن لوگوپەدتەر، دەفەكتولوگتار «سۋ- دجوك» تەراپياسىن قولدانادى. Stan.kz بۇگىندە كوپتەگەن اتا-انانىڭ ۇلكەن ماسەلەسىنە اينالعان جاعداي بويىنشا، نازارلارىڭىزعا قاراپايىم ءارى وتە پايدالى كەڭەستەردى ۇسىنادى.
«سۋ- دجوك» ءسوزىنىڭ ءوزى ادامنىڭ تابانى مەن الاقانى دەگەن ءسوز. سوڭعى كەزدەرى ماماندار اسىرەسە، بالالاردىڭ الاقانى مەن تابانىن جۇمساق مۇيىزشەلەرى بار دوپتارمەن جاتتىقتىرادى. ول الاقانعا جۇمساق تيەدى، بالالارعا قىزىقتى ءارى كىشكەنتاي مۇيىزشەلەرى ساۋساق اراسىنداعى بۇلشىق ەتتەردىڭ جۇمىسىن جاقسارتادى.
سۋ- دجوك تەراپياسىنىڭ پراكتيكاداعى پايدالى قاسيەتتەرى:
بالانىڭ ەرتەرەك سويلەۋىنە ىقپال ەتەدى
الاقان مەن تابانداعى نۇكتەلەردى قوزعاۋ ارقىلى، ميعا سيگنال تۇسىرەدى
ءسوزدىڭ انىق، دۇرىس شىعۋىنا اسەرى مول
اشىق ءتۇستى، ءمۇيىزدى دوپتارمەن ويناعان بالانىڭ ويلاۋ قابىلەتى دە ەرتەرەك داميدى:
بالانىڭ بۇلشىق ەت تونۋسىن رەتكە كەلتىرەدى.
الاقانداعى نۇكتەلەر ارقىلى مي دامۋىن جىلدامداتادى
بالانىڭ ەسىتۋ، سويلەۋ قابىلەتىن اشادى
سەزىمتالدىقتى وياتادى
جۇمساق دوپتارمەن ماسساجدى تومەندەگىدەي ويىندار ارقىلى جاساعان پايدالىراق.
1. جۇمساق دوپتى الاقانعا سالىپ، جوعارى- تومەن دومالاتادى.
2. دوپتى الاقانعا سالىپ، ەكى قولدىڭ ساۋساقتارىن بىرىكتىرىپ، اينالدىرۋ كەرەك.
3.دوپتى ەكى قول ساۋساقتارىنىڭ ۇشىمەن ۇستاپ، وڭعا قاراي اينالتىرا دومالاتۋ كەرەك.
4. دوپتى ەكى قول ساۋساقتارىنىڭ ۇشىمەن ۇستاپ، قىسىپ- بوساتىپ جاتتىعۋ جاساۋ كەرەك. سونداي- اق، بۇل قيمىلدى بىرنەشە مارتە قايتالاعان دۇرىس.
5. ساۋساق ۇشىمەن دوپتى ۇستاپ، سولعا قاراي بۇراۋ كەرەك.
6. دوپتى جوعارىعا 20-30 سم قاشىققا لاقتىرىپ، قاعىپ الۋ جاتتىعۋىن جاساڭىز.
7. الاقانعا دوپتى الىپ، قوس قولدىڭ ساۋساقتارىن ءبىر بىرىنە كيگىزۋ كەرەك. دوپتى الاقانمەن قىسىپ- بوساتىپ بىرنەشە مارتە قايتالاۋ كەرەك.
8. جۇمساق دوپتى ءبىر قولدان ەكىنشى قولعا اۋىستىرىپ وينايمىز. بۇل كەزدە ۋاقىتىنا قاراي جىلدامدىقتى ارتتىرۋ كەرەك.
جاسىنا تولماعان بالانىڭ ميىن دامىتۋ ءۇشىن، ساۋساقتارىن قوزعالتا وتىرىپ ايتاتىن ولەڭ نەمەسە ەرتەگىلەردى پايدالانىڭىز.
مىسالى: بالانىڭ قولىن ءوز الاقانىڭىزعا قويىپ، ساۋساقتارىن تانىستىرىڭىز.
باس بارماق، بالان ۇيرەك، ورتان تەرەك، شىلدىر شۇمەك، كىشكەنتاي بوبەك. مىنە وسى اتاۋلاردى ايتا وتىرىپ، ءسىز بالانىڭ ساۋساعىنا ماسساج جاسايسىز.
قازاقتا ەجەلدەن بالانىڭ ويلاۋ، سويلەۋ قابىلەتىن ارتتىرۋ ءۇشىن ويىن بارىسىندا ايتىلاتىن مىناداي ولەڭ جولدارى دا بار:
قۋىر، قۋىر، قۋىرماش،
قانە، بالام، كوڭىل اش.
باس بارماعىڭ اتاڭ،
قۇرمەتتە ونى، بوتام.
بالان ۇيرەك اپاڭ،
ەركەلەگىن، بوتام.
ورتان تەرەك اكەڭ،
اكەڭدەي بول بەكەم.
شىلدىر شۇمەك اناڭ،
سىيلا ونى، بالام.
كىشكەنتاي بوبەك ءوزىڭ،
قۋاناتىن كوزىم.
نەمەسە، الاقاننان جوعارى قاراي بىلەكتىڭ، شىنتاقتىق بۇلشىق ەتتەرىن قوزعاۋ جاتتىعۋلارىنا ارنالعان اندەر دە بار.
مىنا جەردە اتاسى بار،
مىنا جەردە اپاسى بار،
مىنا جەردە اكەسى بار،
مىنا جەردە اناسى بار،
مىنا جەردە ءوزى بار،
مىنا جەردە كۇلكىنىڭ كوزى بار.
قازىر بالالارعا ارنالعان تۋرا وسى جۇمساق دوپتىڭ ساقينا، بىلەزىك ءتارىزدى ۇلگىلەرى دە بار. ولاردىڭ تۇستەرى دە الۋان ءتۇرلى. سول ويىنشىقتاردى پايدالانا وتىرىپ، ءتۇرلى ويىندار ويلاپ تابۋعا بولادى.
پەرزەنتىڭىز بالاباقشانىڭ جوعارعى توبىنا باراتىن بولسا، جۇمساق دوپپەن الاقانعا ارىپتەردى جازۋعا بولادى.
ساقينالاردى بالانىڭ ەستە ساقتاۋ قابىلەتى مەن، زەيىنىن دامىتۋعا قولدانىڭىز.
مىسالى، قىزىل ساقينانى وڭ قولىڭنىڭ، ورتان تەرەگىنە كيگىز دەگەن تاپسىرما. نەمەسە ەرەسەك ادام ءوز ساۋساعىنا ساقينانى كيىپ، بالاعا جاسىرسىن. مىنە وسى كەزدە بالا ءتۇستى ۇيرەنەدى، وڭ مەن سول قولدى اجىراتادى، ساۋساقتاردىڭ اتاۋىن ۇيرەنەدى. ءارى ەستە ساقتاۋ قابىلەتىن جاتتىقتىرادى ەكەن.
بۇل جاتتىعۋلاردى قازىرگى كەزدە لوگوپەدتەر ءجيى قولدانادى ەكەن. ەگەر ءسىز بالاڭىزدى كىشكەنتاي كەزىنەن وسىنداي ويىندارعا باۋلىپ وسىرەتىن بولساڭىز، كەيىننەن شىعاتىن ءبىراز ماسەلەنىڭ الدىن الارىڭىز انىق.
