كەدەيلىككە اكەلەتىن ءبىر سويلەم
بۇل - اتا-انانىڭ بالاسىنا باعىتتاپ ايتاتىن ۇيرەنشىكتى ءسوزى. قاراپ تۇرساڭ، بۇل سوزدە تۇرعان ەشتەڭە جوق سياقتى. ءبىراق پسيحولوگتاردىڭ ايتۋىنشا، وسى تەكتەس سويلەمدەر بالانىڭ باقۋاتتى ءومىر سۇرۋىنە كەدەرگى بولادى ەكەن. «ول قالايشا؟» دەرسىز. تالداپ كورەيىك. اتا-انا بالاسىنا نەگە ولاي ايتادى؟ بىرىنشىدەن، كەز كەلگەن اتا-انا بالاسىنىڭ ءتارتىپتى بولىپ وسكەنىن قالايدى. سوندىقتان ويىنشىعىن وزگە بىرەۋگە بەرۋدەن باس تارتقان بالانىڭ قىلىعى - ۇيات.
ەكىنشىدەن، بۇل - اتا- انانىڭ قوعام الدىنداعى بورىشى. «بالاسىنا دۇرىس تاربيە بەرمەگەن ەكەن» دەپ (ولار) ويلاپ قالسا... ءۇشىنشى سەبەپ. اتا- انانىڭ ويى مىناۋ: «مەنىڭ ورنىمدا بولسا، كەز كەلگەن اتا-انا وسىلاي ىستەر ەدى». بۇل - قوعامدا قالىپتاسقان ەرەجە. سەبەبىن سارالادىق، سالدارىن ساراپتايىق. ءبارىمىز قوناق شاقىرامىز. قوناققا اكە- شەشە كوبىنە بالاسىن ەرتىپ كەلەدى. ال ءسىزدىڭ بالاڭىز قوناققا كەلگەن كىشكەنتاي بالادان ويىنشىقتارىن قىزعانا باستايدى. بەرگىسى كەلمەيدى. بالاڭىزدىڭ قولىنداعى ويىنشىققا قوناق بالا قىزىعىپ، ەكەۋى تالاسىپ قالادى. ءسىز البەتتە، بالاڭىزدىڭ ويىنشىعىن انا بالاعا بەرگىزەسىز.
اتا-انا - بالا ءۇشىن ءسوزسىز يدەال. ول كىشكەنتاي كەزىنەن باستاپ اتا-انانىڭ سوزىنە قۇلاق اسادى. بالا قولىنداعى ويىنشىعىن بەرەدى، اتا-انا ءوز كەزەگىندە بالانى ماقتايدى. «مەنىڭ بالام قانداي اقىلدى!»، « قىزىمنىڭ اقىلى كوپ، قىزعانبايدى ويىنشىعىن»، ت. ب. ماقتاۋ سوزدەر ايتادى. بالا ءۇشىن ول ويىنشىق - ءوزىنىڭ جارتى الەمى.
ويىنشىق - كىشكەنتاي بالانىڭ ومىرىنە، ويلاۋ قابىلەتىنە ەرەكشە اسەر ەتەتىن نارسە. سوندىقتان بالا سۇيىكتى ويىنشىعىن قيماي-قيماي انا بالاعا بەرەدى... كەيبىر بالالار ويىنشىعىن بەرىپ، قايتىپ تارتىپ الىپ جاتادى. كەيبىر بالالار ويىنشىعىن بەرسە دە، ارتىنان باقىرىپ جىلايدى. كەيبىرەۋلەر اتا-اناسىنان ماقتاۋ ەستىگەن سوڭ، ءۇنسىز قالادى. وسى ارادا اتا-انا دا، بالا دا بالانىڭ ويى وزگەرگەنىن تۇسىنبەيدى. بالانىڭ ويىندا مىناداي ۇعىم پايدا بولادى: «ەگەر ماقتاۋ ءسوز ەستىگىڭ كەلسە، جامان بالا اتانعىڭ كەلمەسە، سۇيىكتى زاتىڭدى باسقا ادامعا بەر. ال سۇيىكتى زاتىڭدى بەرمەسەڭ، سەن جامان بالا اتاناسىڭ، سەنى ەشكىم جاقسى كورمەيدى. اتا-اناڭ دا سەنى جەك كورەدى. سۇيىكتى زاتىڭدى بەرمەيتىن بولساڭ، ءوزىڭدى جازالاۋىڭ كەرەك، ويتكەنى سەن - زاتىڭدى سۇراعان ادامنىڭ الدىندا كىنالىسىڭ».
ادامنىڭ ويىندا ۇعىم قالىپتاسۋ ءۇشىن ادەتتە ءبىر وقيعا بىرنەشە رەت قايتالانۋ كەرەك. ءبىراق كەيدە جۇرەككە تيگەن ءبىر اۋىز ءسوز ادامدى وزگەرتىپ جاتادى. بالامىز مەيىرىمدى، جومارت بولىپ وسەدى. جومارتتىعى سونشالىق، سوڭعى تيىنىن دا وزگەگە بەرەتىن قولى اشىق ادام بولىپ قالىپتاسادى. قولىنداعى بارىن اتا- اناسىنا، باۋىرلارىنا بەرۋگە دايىن. ال ءوزى شە؟ «و نە دەگەنىڭىز! مەنى قويشى، ولار باقىتتى بولسا بولدى». وسىلاي ويلايتىن ادامدى باسىندا ءبارى جاقسى كورەدى. كەيىن پايدالانا باستايدى. ول بارىنە بىردەڭە بەرۋگە مىندەتتى، ال وعان ەشكىم ەشتەڭە بەرمەيتىن جاعدايعا جەتەدى. ءوزى تاپقان اقشاسىن وزىنە جۇمساي المايدى.
كەيدە ساناسى سىلكىنىپ: «وزىمە قىمبات كيىم الايىنشى» دەيدى دە، 30 مىڭ تەڭگەگە كويلەك ساتىپ الادى. وسى تۇستا ارى مازالايدى. «اقشانى ءبىر كويلەككە قۇرتقانشا، وتباسىما بەرۋىم كەرەك ەدى» دەپ ءوز- ءوزىن جازالاي باستايدى. بالكىم، ءسىز وسى جاعدايدان ءوزىڭىزدى كورگەن بولارسىز. ايتىڭىزشى، وسىنداي ءومىر سىزگە ۇناي ما؟ ءوز تاپقانىڭىزدى ءوزىڭىز جاراتا الماساڭىز، ۇنەمى بىرەۋدىڭ الدىندا مىندەتتىمىن دەپ جۇرسەڭىز، ءسىزدىڭ جاعدايىڭىزدى كىم جاسايدى؟ بۇل جەردە ءبىز ايتىپ وتىرعان ماسەلەنى وزىمشىلدىكپەن شاتاستىرماۋ كەرەك. وزىمشىلدىك - مۇلدە باسقا تاقىرىپ. ادامنىڭ ءوزىن جاقسى كورۋى، ءوزىن باسقارا الۋى، قالاۋىن ورىنداي الۋى، جاقسى ءومىر سۇرۋگە ۇمتىلۋى ءسوز بولىپ وتىر. ويىنشىعىن بىرەۋگە بەرگىسى كەلمەگەن بالاعا نە دەۋ كەرەك؟ اپكەڭىز سىزگە قىمبات سومكە سىيلادى، ال دوسىڭىز سومكەڭىزگە قىزىعىپ «ماعان بەرە تۇرشى، ۇستايىن» دەدى، ءسىز نە ىستەر ەدىڭىز؟
البەتتە، باس تارتاسىز. ەندى بالانىڭ ورنىنا ءوزىڭىزدى قويىپ كورىڭىز. ناقتى جاعدايدا بالانىڭ ءوز ويىنشىعىمەن ءوزى ويناۋىنا مۇمكىندىك بەرىڭىز. ال قوناق بالامەن ءوز اكە-شەشەسى سويلەسىپ الادى. ەكى جاققا دا ءتيىمدى شەشىم - باسقا ويىنشىق اكەلىپ بەرۋ. بالاڭىز سۇيىكتى ويىنشىعىمەن، ال قوناق بالا باسقا ويىنشىقپەن ويناسىن. سول كەزدە اربا دا سىنبايدى، وگىز دە ولمەيدى.
