قادىر اقىننىڭ شەشەسىنىڭ بەيىتىنىڭ باسىنا جازىلعان ءسوز
بەيىتتىڭ باسىنداعى جازۋدا
«دالادان قىزىق كورە الماي،
بالادان قىزىق كورە الماي.
قايدان دا قىزىق كورە الماي،
بايدان دا قىزىق كورە الماي،
دۇنيەدەن ءوتتى ءبىر پەندە. ۇلىڭ قادىر» دەپ جازىپتى.
سەن قازىر قادىر اعاڭنىڭ جانىندا ءجۇرسىڭ عوي، وسىنىڭ سىرىن وزىنەن اقىرىن سۋىرتپاقتاپ سۇراشى»، - دەدى. سونىڭ الدىندا عانا الماتىدا ءىليا جاقانوۆ پەن قادىر اعا ۇشەۋمىز جاقسى ءبىر وتىرىس وتكىزىپ، رۋحاني دەمالىس جاساعانبىز.
«ءداستۇر» جۋرنالىن اشىپ، شىعارىپ جاتقان كەزىم بولاتىن. ءبىر كۇنى كومەكشىم ايتتى: «الماتى وبلىسى تالدىقورعان قالاسىندا قازپوشتانىڭ كۇندەرى وتەدى ەكەن. ءبىز دە بارىپ قاتىسايىقشى. وعان «ەگەمەن قازاقستاننان» باستاپ بارلىق باسپا سوزدەر گازەت- جۋرنالعا جازىلاتىن وقىرمان جينايتىن كورىنەدى»، - دەدى. «ەندى مەن دە وزگە باسىلىمدارداي وتىز شاقتى، ءجۇز شاقتى قىزمەتكەرىم جوق. جەتىم بالا سياقتى قالاي بارامىز»، - دەدىم. سودان كومەكشىم: «اعا بارايىقشى، جاقسىلى- جاماندى جۋرنال شىعارىپ جاتىرمىز عوي» دەپ قويمادى. كوڭىلىن قيماي: «بارساق بارايىق»، - دەپ جانىمىزعا قادىر اعا مەن رافاەل نيازبەكتى ەرىتىپ، جولعا شىقتىق.
سودان جولدا كەتىپ بارا جاتقاندا (كومەكشىم مەن رافاەل اعادان انىقتاپ سۇراۋىڭا بولادى) شەشەسىنىڭ قۇلپىتاسىنداعى جازۋدىڭ سەبەبىن قادىر اعادان جايلاپ سۇرادىم. ولەڭ سانامدا جاتتالىپ قالعان. سونى وقىپ بەرىپ ەدىم، قادىر اعا سولقىلداپ جىلاپ جىبەردى: «اي سايىن 50 سوم سالىپ تۇردىم. شەشەمدى الماتىعا الدىردىم، جەرسىنبەدى. سوسىن جىمپيتىدان ەكى بولمە ءۇي الىپ بەردىم. مەن جالعىز بالا بولدىم. ماعان بۇل وڭاي تيگەن جوق قاسىمحان» - دەپ رافاەل اعاعا، ماعان، كومەكشىمە كەزەك- كەزەك قارادى. «شەشەم قولىمدا تۇرا المادى. الماتىنى جەرسىنبەدى. ومىردەن وتكەننەن كەيىن سول ولەڭدى جازدىم. ءومىردىڭ شىندىعى سولاي بولدى. ەسىڭدە بولسىن، شىندىقتى عانا جازۋ كەرەك» - دەدى.
سودان ەكى اعامدى ءبىزدىڭ ەتنوگروفيالىق «ءداستۇر» جۋرنالىنا «پودپيسكا» جاساۋعا الىپ باردىم، بىزگە كىشكەنتاي عانا بۇرىش بۇيىردى. ءبىر كەزدە قاراسام قادىر اعام باسقا باسىلىمداردىڭ قاسىنا كەتىپ قالىپ، سول جاقتا «پودپيسكا» ۇيىمداستىرىپ جاتىر. كومەكشىمە ايتتىم: «قادەكەڭدى شاقىرشى»، - دەپ. اعالارىما ەركىندەۋ ەدىم. «اعا، ءسىز مەنىمەن بىرگە قايتاسىز با، الدە بولەك قايتاسىز با؟»، - دەدىم. «ارينە، بىرگە كەلگەننەن كەيىن بىرگە قايتامىز عوي. نە بولدى؟»، - دەدى. ءوزى ۇنەمى وندىققا تيگىزەتىن سەزىمتال ادام ەدى. مەن ومىرىمدە ونداي اقىلدى، سەرگەك ادام كورگەن جوقپىن. «بىرگە قايتاتىن بولساق اعا، ءسىز مىنا جەتىم جۋرنالدىڭ الدىندا تۇرۋ كەرەكسىز»، - دەدىم ەركەلەپ. «جاقسىدان شاراپات» دەيدى، سودان باستاپ ەڭ كوپ وقىرمانىم الماتى وبلىسى بولىپ تابىلادى. ءبىر رەت قانا باردىق. ءالى كۇنگە دەيىن سول وبلىستا ءبىزدىڭ جۋرنالدىڭ وقىرمانى كوپ. كەيدە وسىنى ويلاپ، قايران قادىر اعام ەسىمە تۇسسە كوڭىلىم بوسايدى.
قاسىمحان بەگمانوۆ
