سەرىك اقشولاقوۆ - ۇلت مەديتسيناسىنداعى جاڭا باعىتتىڭ جارشىسى
سول جىلداردا نەيروحيرۋرگيا ەلىمىزدە دامىماعان مەديتسينا سالاسىنىڭ ءبىرى بولدى. بىردە اقتوبەگە ماسكەۋلىك اتاقتى نەيروحيرۋرگ ا. ن. كونوۆالوۆ كەلىپ وسىناۋ ارمانشىل ادامنىڭ قيالىنا قانات ءبىتىرىپ، مەديتسيناداعى جاڭا باعىتقا قىزىعۋشىلىعىن وياتتى.
ول ارمانشىل ادام - بۇكىل دۇنيەجۇزىلىك دارىگەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ شەشىمىمەن بەرىلەتىن «الەم دارىگەرى» اتاعىن 2008, 2009 -جىلدارى ەكى رەت قاتارىنان يەلەنگەن، «پلاتينالى تارلان»، پيروگوۆ اتىنداعى سىيلىقتاردىڭ يەگەرى، «پاراسات» وردەنىمەن، بىرنەشە مەدالدارمەن ماراپاتتالعان جاراتىلىس تانۋ عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعى باسقارماسىنىڭ ءتوراعاسى، پروفەسسور سەرىك اقشولاقوۆ بولاتىن. بۇگىندە سەرىك قۋاندىق ۇلىنىڭ ەسىمىن ەستىمەگەن ادام كەم دە كەم شىعار. قاشان كورسەڭ دە قاراپايىم قالپىنان جازبايتىن، مەيلىنشە ەڭبەكقور، تالاپشىل باسشى، ۇلكەن عالىم، جاڭاشىل دارىگەر سەرىك قۋاندىق ۇلىنىڭ ەلىمىزدەگى نەيروحيرۋرگيا سالاسىن دامىتۋداعى ەڭبەگىن ەشتەڭەمەن ولشەۋگە كەلمەس، ءسىرا.
اقشولاقوۆ سەرىك قۋاندىق ۇلى قازىر استاناداعى «نەيروحيرۋرگيا ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ» باسشىسى، حالىقارالىق ەۋرازيالىق نەيروحيرۋرگيا اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى، مەديتسينا سالاسىندا توپ جارعان دارىگەر- نەيروحيرۋرگ. اسقاق استاناداعى جاڭا ءارى زاماناۋي ورتالىق اشىلعانعا دەيىن جاس مامان تالاي اسۋلاردان ءوتتى. جالىندى جاستىق شاعىن وقۋعا، ءبىلىم يگەرۋگە ارنادى. «تەك قانا العا ءجۇرۋ، توقتاماۋ جانە قانداي جەڭىس پەن جەتىستىككە جەتسەڭ دە ماستانبا، ماساتتانبا ءھام كىدىرمە» دەگەن ومىرلىك ۇستانىمىمەن ول ماسكەۋگە اتتانعان بولاتىن.
ستۋدەنت كەزىندە ءوزىن شاقىرعان ا. ن. كونوۆالوۆتىڭ جانىندا بولىپ، ون بەس جىل تاجىريبە جينادى، تانىمال عالىمنىڭ جەتەكشىلىگىمەن دوكتورلىق جۇمىسىن قورعادى. ەڭ العاشقى ءوزىنىڭ كۇردەلى وپەراتسياسىن دا اقشولاقوۆ ماسكەۋدە جاساعان ەدى.
«ءوز باسىم قازاقستان مەديتسيناسىنىڭ قارىشتاپ دامۋىن تاۋەلسىزدىكپەن جانە استانامەن تىكەلەي بايلانىستىرامىن. سەبەبى، تاۋەلسىزدىك ارقاسىندا استانا سالىنسا، سول استانادا ەڭ ءبىر زاماناۋي كلينيكالار سالىنۋدىڭ قاجەتتىگى ايقىن ەدى. بۇل ورىندالدى دا. ولار جانە بۇرىنعى جولمەن ەمەس، بارلىق جابدىعى تۇگەندەلگەن، تەك ىشىنە كىرىپ، پاتسيەنتتەردى ەمدەي بەرۋگە بولاتىنداي ەتىپ سالىندى. سىزىلعان جوباسىنىڭ وزىندە قاي اپپاراتتىڭ قاي جەردە تۇراتىنى ۆيرتۋالدى انىقتالىپ، قابىرعاسى تۇرعىزىلماستان بۇرىن ولاردىڭ بارلىعى كىرگىزىلىپ، كوممۋنيكاتسياسى، اساي- مۇسەيىن تەگىس دايىن ەتىپ، بىردەن پايدالاناتىن ەمحانالار. ال ءبىز بۇرىن ونداي كلينيكالاردى بىلمەيتىنبىز. سويتسە، مەديتسينالىق لوگيستيكا دەگەن عىلىم، ونىڭ پروفەسسورلارى بار ەكەن. ءبىر كەزدەرى نەيروحيرۋرگيانى اشۋ مۇمكىن ەمەس، ولار ەمدەيتىن اۋرۋلار از، دايىن ماماندار جەتىسپەيدى، ءتىپتى جوق دەپ ەسەپتەيتىن. ال نەگىزىندە نەيروحيرۋرگيالىق كومەككە ءزارۋ جاندار از ەمەس ەدى، تەك ءبىز ولاردى شاقىرىپ ەمدەي المايتىنبىز. ولار ۇيلەرىندە اۋىرىپ، اۋىلدارىندا جاتىپ، ەمدەلۋگە بارىپ جازىلۋ كەرەكتىگىن دە بىلمەي، ومىرىمەن قوشتاساتىن»، - دەيدى بىلىكتى دارىگەر.
ونىڭ ايتۋىنشا، تاۋەلسىزدىك وتاندىق مەديتسينانىڭ دامۋىنا، قازاقستاندىق بىلىكتى مامانداردىڭ دا كوپتەپ شىعۋىنا تىڭ سەرپىن بەردى. اسىرەسە، بۇعان ەلباسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەككە ۇلت دەنساۋلىعىن العا شىعارۋى دا ءوز جەمىسىن بەرگەن. ناتيجەسىندە استانادا اشىلعان زاماناۋي ورتالىق مەملەكەتتىڭ ۇلكەن قولداۋىندا بولدى.
«كلينيكا اشىلعاندا ءبىز قانداي اپپارات سۇراساق تا، سونىڭ ەڭ ءبىر قولدانىستاعى زاماناۋي تۇرلەرى العاشقى كەزەكتە تۇردى. قاجەتتى 35 ماماندى 3 ايدان 6 ايعا دەيىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى اقشا ءبولىپ، شەتەلگە وقۋعا جىبەردى. اعىلشىنشا بىلەتىنى ا ق ش، جاپونياعا جىبەرىلدى دە، يزرايل ورىسشا وقىتۋ باعدارلاماسىن ۇسىنعاسىن باسىم بولىگى سوندا اتتاندى»، - دەيدى اقشولاقوۆ.
وسىلايشا، ورتالىق اشىلعاندا قۇرۋلى تۇرعان اپپاراتتارمەن جۇمىس ىستەيتىن دارىگەرلەر تەگىس دايىن تۇردى. سوندىقتان بۇرىن بولماعان تەحنولوگيالاردى، ەلىمىزدە بۇرىن جاسالىنباي كەلگەن وپەراتسيالاردى جاساۋ مۇمكىندىگى بىردەن تۋدى. ال كلينيكانىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ ءوزى قاتىستى. سەرىك قۋاندىق ۇلىن تابىسقا جەتەلەگەن جان دۇنيەسىنىڭ بىلىمگە دەگەن قۇلشىنىسى. ومىرلىك كاسىبى وسى ورتالىقپەن تىعىز بايلانىستاعى دارىگەردىڭ ارىپتەستەرى مەن شاكىرتتەرى دە جاڭالىققا قۇمار جاندار. ونىڭ سوڭعى جىلداردا تاربيەلەگەن 5 عىلىم دوكتورى مەن 15 عىلىم كانديداتى قازىر ءارقايسىسى ءوز جولىن تاۋىپ بۇل سالانىڭ دامۋىنا جان- جاقتى ۇلەس قوسىپ ءجۇر.
سونىمەن قاتار شەت ەلدىك تانىمال جۋرنالداردا 100 گە جۋىق عىلىمي ماقالالارى جاريالانعان سەرىك اقشولاقوۆ 13 عىلىمي مونوگرافيانىڭ اۆتورى. قازاقستان مەديتسيناسىنىڭ نەيروحيرۋرگيا سالاسىنا ول الپىستان استام وپەراتسيا جاساۋدىڭ جاڭا ادىستەرىن ەنگىزىپ، ءوزى مي مەن ومىرتقاعا 5000-نان استام وپەراتسيا جاسادى. ەڭ باستىسى، وتاندىق وپەراتسيالارعا ميكرو نەيرو حيرۋرگيانى، ەندوسكوپيالىق نەيروحيرۋرگيانىڭ نەگىزدەرىن قالىپتاستىردى جانە نەيروناۆيگاتسيانى العاش قولدانىسقا ەنگىزىپ، ەپيلەپسيانى جەدەل ەمدەۋدى حيرۋرگيا تاسىلىمەن جۇزەگە اسىردى.
سەرىك قۋاندىق ۇلىنىڭ عىلىمداعى جەتىستىكتەرىنە ۇنەمى قولداۋ كورسەتىپ وتىرعان جۇبايى دا ينەمەن ەمدەۋدىڭ مامان دارىگەرى. ەرلى- زايىپتى دارىگەرلەر ۇنەمى بىلىمدەرىن شىڭداپ، حالىققا قىزمەت ەتۋدى ماقسات تۇتقان جاندار.
«ءبىزدىڭ ورتالىقتا كۇردەلى وپەراتسيالار جاسالادى. شىنىندا، كوپ ادام اۋرۋىن جاسىرعىسى كەلەدى. دەر كەزىندە الدىن الا ەمدەلگەننىڭ ناتيجەسى وتە جاقسى بولاتىنىن ەسكەرمەيدى. ءالى دە ءبىزدىڭ حالىقتىڭ دەنساۋلىققا كوزقاراسى تومەندەۋ»، - دەپ دارىگەر كوكەيكەستى ويىمەن ءبولىستى.
سەرىك اقشولاقوۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن ورتالىق زاماناۋي جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋدەن دە ەش جالىققان ەمەس. جوسپارلار دا بارشىلىق. ماسەلەن، وندا كەلەر جىلى جاڭادان كەلگەن گاممانايف اپپاراتىمەن ەمدەۋدى باستاۋ جوسپارلانۋدا. بۇل قۇرىلعى وپەراتسيانىڭ الدىن الۋدا وتە ماڭىزدى قىزمەت اتقارادى. دەرتىنە داۋا ىزدەگەن جاننىڭ اۋرۋىن باستاپقى دەڭگەيىندە كۇيدىرىپ، جويىپ جىبەرۋ ارقىلى ەمدەيدى ەكەن. ارنايى ورتالىقتا قازىر گاممونايف اپپاراتىمەن جۇمىس جاسايتىن ماماندار دايىندالۋدا. ال الداعى ۋاقىتتا كلينيكانىڭ عىلىمي ىزدەنىستەرىن تەرەڭدەتە ءتۇسۋ ءۇشىن ورتالىق نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن تىعىز قارىم- قاتىناسىن ارتتىرا بەرەدى. بۇل اقشولاقوۆتار سەكىلدى جوعارى بىلىكتى مامانداردىڭ ارقاسىندا ۇلت ساۋلىعىنىڭ دەڭگەيى دە جوعارى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتىلەتىنىن بىلدىرەدى.
اۆتور: قانات مامەتقازى
