ەسەنين سۇيگەن قىزىل جالىن

استانا. قازاقپارات - ايسەدورا دۋنكان... يتالياداعى «مودەرن» ءبي جانرىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى، مىڭ بۇرالا بيلەي جونەلگەندە الەم تاڭداي قاققان قايتالانباس دارىن يەسى.

ەسەنين سۇيگەن قىزىل جالىن

ونىڭ ءومىرى برازيليا سەريالدارىنىڭ سەناريى سەكىلدى: تراگەدياعا تولى ساتتەر مەن ومىرگە، ونەرگە دەگەن شەكسىز ماحاببات، سەلدەي سەزىم، اقىندار مەن سۋرەتشىلەر، عۇمىردىڭ جارقىن ەستەلىكتەرى.

بولاشاق ءبيشى دۇنيەگە كەلە سالىسىمەن تاعدىرىنىڭ جاعاسىنا جارماسادى. نەمەسە كەرىسىنشە تاعدىر ونىڭ... ەكى جاسىندا ونىڭ ءۇيى ورتكە ورانىپ، جاردەمشىلەردىڭ كومەگىمەن تەرەزە ارقىلى سىرتقا شىعارىلىپ، ءولىم اۋزىنان امان قالعان ايسەدورا ءۇشىن سول ساتتەن باستاپ «قىزىل جالىن» ءومىر مەن ءولىمنىڭ سيمۆولى ءتارىزدى ەدى. ول ساحنا تورىندە ۇزىن، قىزىل شارفپەن وت ۇشقىنىنىڭ وبرازىنا ءجيى ەنەتىن. « قىزىل شارف»... ايسەدورا عۇمىرىنا سور بوپ بايلاندى...

 %d1%80%d0%b8%d1%81%d1%83%d0%bd%d0%be%d0%ba1

13 جاسىندا مەكتەپتى «قاجەتسىز» ساناپ، تەك مۋزىكا جانە ءبي ونەرىنە دەن قويادى. بۇل قادامىن ءوزىن ونەرگە ارناعان ونەرپازدىڭ تاراپىنان جاسالعان ۇلكەن ەرلىك دەپ باعالايمىن. نەبارى 18 جاسىندا جارتى الەمدى مويىنداتىپ ۇلگەرگەن ايسەدورا بيدەگى كەيبىر قيمىل- قوزعالىستاردى گرەك مۇسىندەرىنەن، فرونتون، بارەلەف، قۇمىرالارداعى سۋرەتتەردەن العانىن بايقايمىز. مەندەلسون، بەتحوۆەن، موتسارت، شوپەن، ۆاگنەر جانە چايكوۆسكيدىڭ مۋزىكاسىنا بيلەر قويعاندىعى -  ونىڭ فيلوسوفيا، پسيحولوگيا، مۋزىكا جانە سۋرەت ونەرىنەن دە حاباردار بولعانىنىڭ دالەلى.

«عاشىقتىڭ ءتىلى- ءتىلسىز ءتىل»

 ماسكەۋدەن ءبي مەكتەبىن اشقان ايسەدورا سەرگەي ەسەنينمەن تانىسادى. ەكەۋى دە مىقتى. ءبىرى الەم تانيتىن ءبيشى، ءبىرى ولەڭىن-ءومىر ەتكەن اقىن. «عاشىقتىڭ ءتىلى- ءتىلسىز ءتىل» ەكەنىنىڭ تاعى ءبىر جارقىن ۇلگىسى وسى ماحاببات. سەبەبى، اعىلشىن تىلىنەن ەكى- ءۇش-اق ءسوز بىلەتىن ەسەنين ءبىر كورگەننەن عاشىق بولادى. ال ايسەدورا ونى كورىپ «التىن باس» (زولوتايا گولوۆا)، «پەرىشتە» دەگەننەن باسقا ءسوز ايتا الماپتى. ەسەنيننىڭ تولقىندى سارى شاشىن مەڭزەسە كەرەك. العاشىندا اۋدارماشى ارقىلى تىلدەسكەن عاشىقتاردىڭ سەزىمى ۇدەي ءتۇستى. ولار ءبىر- ءبىرىن «يزادورا» جانە «ەزەنين» دەپ اتايدى.

وزگەلەر ءان شىرقايدى، سۋرەت سالادى، سويلەيدى، ارماندايدى... ال ايسەدورا سونىڭ ءبااارىن بيلەيدى. بيگە قوسادى. ونىڭ شەبەرلىگى - شىنايىلىعىندا!

 duncan-es-1

«سەرگەي ماعان ولەڭدەرىن وقىدى. مەن ءسوزىن تۇسىنبەسەم دە سول جىردان تاڭعاجايىپ اۋەن تىڭدادىم»، - دەيدى ايسەدورا. ءومىر ولىممەن جالعاساتىنى سەكىلدى، ماحابباتتىڭ دا شەگى، سوڭى بولادى ەكەن. ونىڭ دا مەرزىمى بار. سەزىم لاۋلاپ-لاۋلاپ ءبىر كۇنى سونەدى ەكەن. بۇل راس. ماعان سەنىڭىز. ەسەنين مەن ايسەدورا داستانىنا دا نۇكتە قويىلىپتى، ءبىراق ايسەدورا ۇستەل ۇستىنە، قابىرعاعا، اپپاق پاراققا، بارلىق جەرگە ەرىن دالابىمەن «ەسەنين- پەرىشتە» دەپ جازعانىن، ال سەرگەيدىڭ وعان ارنالعان جىرلارى ماڭگىلىك ماحابباتتىڭ بەلگىسىندەي كەلەشەككە الىستان قول بۇلعايدى.

 43fda4ef_thumb1

تالانتتاردىڭ تاعدىر- تالايى تراگەديامەن اياقتالۋى زاڭدى قۇبىلىس سەكىلدى. جۇمباق ءولىم. تىلسىم عۇمىر. ايسەدورا ومىرىنە سور بوپ بايلانعان قىزىل شارف: بالا كەزدەگى «قىزىل جالىنمەن» ارپالىس... بۇل -  ونىڭ سوڭعى دەمى، ۇزىلەر ءسات ەدى. كۇزدىڭ قوڭىر كەشىندە ءوزىنىڭ سۇيىكتى قىزىل مويىنوراۋىشىن وراپ اۆتوموبيلگە وتىرعان ايسەدورا ءدال وسى كۇنى اياۋلى ومىرمەن قوش ايتىساتىنىن بىلگەن جوق. قىزىل شارف ماشينا قوزعالعان كەزدە دوڭعالاعىنا بايلانىپ قالىپ، «تۇنشىقتىرا» باستايدى. مىنە، وسىلاي قۇرالاي-عۇمىرعا وق ءتيدى، جالىن جۇتتى ونى. ونىڭ ءوزى دە قىپ- قىزىل ءبيشى جالىن ەدى. ءيا، الاۋ بيلەپ جاتىپ، جانىپ بارا جاتادى...

ءومىردى ەركىن سۇرگىسى كەلەتىندەر نەلىكتەن ونىمەن كۇرەستە وسىنشا تۇنشىعادى ەكەن...(؟ ) جاۋابىن ءدوپ باسىپ ايتۋ قيىنعا سوققان ساۋالداردىڭ ءبىرى ءھام بىرەگەيى وسى!

Image result for айседора дункан 

ءاليا ىڭكاربەك

«الاۋينفورم»

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى