پىكىر: تۇركيادا تۇراقسىزدىق ورناي باستادى، قوعام ءار ءتۇرلى كۇشتەر مەن اعىمدارعا ءبولىنىپ جاتىر - ا. كنيازەۆ

ەلدە تۇراقسىزدىق جاعداي ورىن الا باستادى. مۇندا ازاماتتىق سوعىستىڭ ۇشقىندارى بار. بۇل تۋرالى ساياساتكەر الەكساندر كنيازەۆ مالىمدەدى.

ونىڭ ايتۋىنشا، 1923-جىلى قۇرىلعان ۋاقىتتان بەرى تۇركيا رەسپۋبليكاسى ورتالىقتاندىرىلعان، بىرتەكتى مەملەكەت بولعان جوق.

«تۇركيا - بۇل، ەتنيكالىق، ءدىني، زايىرلىق دامۋ بويىنشا ۇستانىمدارعا بولىنگەن، ءتۇرلى ساناتتان تۇراتىن قوعام»، - دەدى كنيازەۆ.

ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، اتاتۇرىكتەن باستاپ، كۇنى بۇگىنگە دەيىن تۇركيانى مىقتى مەملەكەت ەتىپ ۇستاپ كەلە جاتقان جالعىز ينستيتۋت ول - ارميا.

«ەردوعان - راديكالدى ءدىني اعىمدى، حاليفات قۇرۋدى جاقتاۋشى ادام عوي. مەنىڭشە، كەشەگى وقيعاعا قاراپ، ەلدىڭ قارۋلى كۇشتەرىندە زايىرلى دامۋ جولىن جاقتاۋشى مىقتى توپ ساقتالعان دەپ ايتۋعا بولادى. سوڭعى 5-6 جىل ىشىندە ەردوعان تاراپىنان اسكەريلەرگە قارسى مىقتى جازالاۋ شارالارى جۇرگىزىلدى. بۇل جەردە 2011-جىلى «ەرگينيكونا» دەپ اتالعان اتىشۋلى ءىستى ەسكە الۋعا بولادى. سوندا جۇزدەگەن گەنەرالدار مەن وفيسەرلەر سىبايلاس جەمقورلىقپەن اينالىسقان دەگەن ايىپپەن تۇتقىندالدى»، - دەپ ەسكە الدى ساياساتكەر.

ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، ولار شىن مانىسىندە تۇركيانىڭ تەوكراتيالىق، ءدىني مەملەكەتكە اينالۋىنا قارسى ساياسي كۇشتەر بولاتىن. ال ەردوعان جانە ونىڭ پارتياسى جانە جاقتاستارى تۇركيانىڭ ءدىني مەملەكەتكە اينالعانىن قالايدى.

«قازىر ەل تاعى ءبىر قايشىلىققا تاپ بولىپ وتىر. نەگىزى تۇركيا تاريحىندا اسكەري توڭكەرىستەر بولىپ تۇرعان. وتكەن عاسىردا تورتەۋ مە، بەسەۋى مە بولدى. مەن مۇنى تۇرىك قوعامىنىڭ پاراساتتى كۇشتەرىنىڭ ەل بىرلىگىن ساقتاپ قالۋ جولىنداعى ارەكەتى دەپ باعالايمىن. بۇل - وتە ماڭىزدى. ويتكەنى، سوڭعى 1,5 جىل ىشىندە تۇركيادا اسكەري-لاڭكەستىك جانە كۇرد جاساقتارىنا قارسى كادىمگىدەي ازاماتتىق سوعىس ءجۇرىپ جاتىر دەۋگە بولادى»، - دەدى ا. كنيازەۆ.

ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى تاڭدا تۇرىك قوعامى پرەزيدەنتتىڭ جاقتاۋشىلارى مەن قارسىلاستارىنا عانا ەمەس، ودان دا كوپ جىككە ءبولىنىپ كەتكەن.

«ولاردان باسقا كۇردتەر بار عوي. كۇردتەر ەل حالقىنىڭ 30 پايىزىن قۇرايدى. «اليەۆيلەر» دەگەن ءدىني-ساياسي اعىم بار. ولاردىڭ دا ەردوعاننىڭ جۇرگىزىپ جاتقان ساياساتىنا كوڭىلدەرى تولمايدى.

سونداي-اق، گرەك، ارميان، اراب ەتنيكالىق قاۋىمدارى بار. ولار دا ءوز مۇددەلەرىن ساقتاعىسى كەلەدى»، - دەدى كنيازەۆ.

ونىڭ پىكىرىنشە وسىنداي ءتۇرلى اعىمدار مەن كوزقاراستاردى ءبىرىڭعاي تۇركيا اياسىندا ۇستاپ كەلگەن كۇش - ول اسكەريلەر.

«اسكەريلەر وزدەرىنىڭ بيلىگى تۇسىندا جالپى تۇركيالىق، ازاماتتىق سايكەستىكتى قالىپتاستىرۋعا كۇش سالدى. ەردوعاننىڭ بيلىگىنە دەيىن وسى ءۇردىس جالعاسىپ كەلدى»، - دەدى ساراپشى.

ول ەندى تۇركيادا بۇلىكشىلەرگە قارسى قاتاڭ جازالاۋ شارالارىنىڭ بولاتىندىعىن جوققا شىعارمايدى.

«ەردوعان بۇل تۋرالى اشىق ايتتى. ءبىراق، جازالاۋ شارالارى ۇزاق ۋاقىت بويى ءتيىمدى بولا المايدى. ولار حالىقتى ءبىرشاما ۋاقىتقا تىنىشتاندىرۋى مۇمكىن. ارينە، تۇتقىنداۋلار، سوت ۇدەرىستەرى بولادى. ءبىراق، قايشىلىق مۇنىمەن اياقتالمايدى.

جازالانعانداردىڭ ورنىنا جاڭا ادامدار كەلەدى. ياعني، تۇركيادا تۇراقسىزدىق جاعداي قالىپتاسىپ جاتىر. ودان بولەك، ەردوعان ەلدە سان-الۋان ءدىني توپتاردىڭ بەلسەندىلىگىنە جول بەردى، ولاردىڭ ىشىندە اتى-شۋلى د ا ي ش لاڭكەستىك توبى بار. كۇردتەرمەن ازاماتتىق سوعىستى باستادى. ەندى مىنە، ەردوعان مەن ارميا اراسىندا قاقتىعىس ورىن الىپ وتىر. ياعني، ەل بارعان سايىن جىككە بولىنۋدە. سوندىقتان، ەلدەگى تۇراقسىزدىق ۇزاق ۋاقىت ساقتالادى دەپ ويلايمىن»، - دەپ ءسوزىن اياقتادى ساراپشى.

اۆتور: ايبوتا جاپپاربەرگەن

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى