ە. ىبىرايىموۆ: اۋىر اتلەتتەرىمىز ءۇشىن ازىرگە جامان ويلاپ، بايبالام سالۋدىڭ كەرەگى جوق
استانا. قازاقپارات - بۇگىن سيدنەي وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى، بوكستان «وليمپيادالىق دايىنداۋ ورتالىعى» ر م ك ديرەكتورى ەرماحان ىبىرايىموۆ «قازاقپارات» حالىقارالىق اقپارات اگەنتىگىنە سۇحبات بەرىپ، ءتورت جىلدا ءبىر وتەتىن ءدۇبىرلى دودا جونىندە جانە دوپينگ ماسەلەسىنە بايلانىستى ءوز پىكىرىمەن ءبولىستى.
وليمپيادا ويىندارىنا ساناۋلى كۇندەر عانا قالدى. وسىدان ءتورت جىل بۇرىن ويلاماعان ناتيجەمەن الەمدى تاڭعالدىردىق. قالاي ويلايسىز، بيىل سول جەتىستىكتى قايتالاۋعا مۇمكىندىگىمىز بار ما؟
- ادامدا ءارقاشان ءۇمىت بولۋ كەرەك. ۇمىتپەن بىرگە ماقسات بولۋ كەرەك. ال ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ۇلكەن ەڭبەك كەرەك. قازىر بارلىق سپورتشىلارىمىز لوندونداعى جەتىستىكتى قايتالاۋ ءۇشىن بارىن سالىپ جاتتىعىپ جاتقانى بەلگىلى. وليمپيادا شىڭىن باعىندىرۋ - ءار سپورتشىنىڭ ارمانى. سوندىقتان وسىعان دەيىنگى الەمدىك ارەنالاردا اتوي سالىپ، ليتسەنزيالىق باسەكەلەردە ريو وليمپياداسىنىڭ جولدامالارىن جەڭىپ العان ساڭلاقتارىمىز ەش ايانبايدى دەپ ويلايمىن. سول ءۇشىن ريو تورىنەن دە جوعارى جەتىستىكپەن قايتامىز دەگەن ۇمىتتە بولۋىمىز كەرەك. سونداي- اق، سولاي بولۋىنا ەل بولىپ تىلەكتەس بولعانىمىز ابزال.. .
- ءسىزدىڭ ويىڭىزشا وليمپيادادا قاي سپورت تۇرلەرىنەن كوپ مەدال كۇتۋگە بولادى؟
- مەن ءوز باسىم بىرىنشىدەن بوكسشىلاردان، ەكىنشى اۋىر اتلەتتەردەن، ءۇشىنشى جەڭىل اتلەتتەرىمىزدەن كوپ مەدال كۇتەمىن. قاراپ وتىرساڭىز، قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى قاتىسقان وليمپيادا ويىندارىندا سپورت تۇرلەرىنىڭ ىشىندە بوكستان بىردە- ءبىر مەدالسىز ورالعان كەزى بولمادى. ال اۋىر اتلەتتەرىمىز سوڭعى وليمپيادالاردا ەلىمىزدىڭ قورجىنىن التىن مەدالدارمەن تولىقتىرىپ كەلەدى. جەڭىل اتلەتتەرىمىزدەن دە ءبىر ەمەس، بىرنەشە چەمپيوندارىمىز بار. سوندىقتان، وسى سپورت تۇرىنە كوبىرەك ءۇمىت ارتىپ وتىرمىن.
- بالۋان ەلدىڭ ۇرپاعىمىز دەپ جاتامىز. بالۋاندارىمىزعا دەگەن ءۇمىتىمىز نەگە سەيىلىپ كەتتى؟
- ءبىزدىڭ قازاق بالۋاندارىنىڭ ىشىندە دە مىقتىلارى بار. بارلىعىن تەرىسكە شىعارىپ سالۋعا بولمايدى. لوندوندا اقجۇرەك تاڭاتاروۆ مەدال الىپ كەلدى. بەيجىڭنەن اسحات جىتكەيەۆ (دزيۋدودان - رەد. ) جۇلدە الدى. ءبىراق، تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى قاراي ءبىر قازاق بالاسىنىڭ كۇرەس تۇرلەرىنىڭ بىرىنەن وليمپيادا شىڭىن باعىندىرا الماي كەلە جاتقانى جانىمىزعا باتىپ جۇرگەنى جاسىرىن ەمەس. لوندوندا گرەك- ريم كۇرەسىنەن نۇرماحان تىناليەۆكە قاتتى ءۇمىت ارتىپ ەدىك. قولىنا مەملەكەتتىك تۋدى ۇستاتىپ جىبەردىك. وكىنىشكە قاراي، العاشقى اينالىمنان اسا الماي قالدى. ەلگە كەلگەندە قاتتى ۇيالدى، قىسىلدى. ءوزىن قويارعا جەر تاپپاي جۇرگەن ءساتىن كوزىممەن كوردىم. مەن سول ءساتىن كورىپ قۋاندىم. نەگە؟ ونىڭ نامىستى جىگىت ەكەنىن كوردىم. باسقا تالاي ازاماتتاردى كورىپ ءجۇرمىن. جەڭىلىپ قالدىم- اۋ، ەلدىڭ ءۇمىتىن اقتاي المادىم- اۋ دەگەن ءبىر قىمسىنۋدى بىلمەيتىندەر بولادى. ال نۇرماحان ونداي ازامات ەمەس ەكەنىنە كوز جەتكىزدىم. ەندى بيىل سول جىبەرگەن ەسەنى قايتارۋعا بارىنشا تىرىسادى دەگەن ۇمىتتەمىن.
- جاڭا ءوزىڭىز مەدالدار سانى جاعىنان ەڭ كوپ ءۇمىت كۇتەم دەگەن سپورت تۇرلەرىنىڭ ءبىرى - اۋىر اتلەتتەرىمىزدى بيىل دوپينگ داۋى ابدەن ەسەڭگىرەتتى. ءتىپتى، لوندوندا قورجىنىمىزعا 4 التىن مەدال سالعان ءتورت اتلەتىمىزدى دە ريوعا جىبەرمەيمىز دەپ جاتىر. بۇل تۋرالى نە ايتاسىز؟
- مەنىڭ ويىمشا، بۇل ماسەلەنىڭ بارلىعى ا ق ش جانە باتىس ەلدەرىنىڭ رەسەيگە قارسى قولدانىپ جاتقان سانكتسياسىنىڭ كەسىرىنەن تۋىنداپ وتىرعان سياقتى. قازىر رەسەي اۋىر اتلەتتەرىنىڭ دەنى وسى ماسەلەنىڭ كەسىرىنەن جارىستان قاعىلدى. ونىڭ اسەرى كورشى وتىرعان بىزگە دە كەلىپ جەتتى. مىنە، بۇل الەمدىك ساياسي وزگەرىستەردىڭ سپورتقا دا ءوز اسەرىن تيگىزىپ وتىرعاندىعىنىڭ ايقىن بەلگىسى. نەگىزى بۇل دۇرىس ەمەس. سپورت باياعىدان بەيبىتشىلىكتىڭ، دوستىقتىڭ سيمۆولى بولىپ كەلدى. ءارى قاراي دا سولاي بولىپ قالا بەرۋى كەرەك ەدى. سپورتقا ساياساتتىڭ كەرەگى جوق ەدى.
- ەگەر يليا يلين باستاعان ءتورت چەمپيونىمىزدى ريو وليمپياداسىنا قاتىسۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرسا، اۋىر اتلەتتەرىمىزدەن بيىل التىن مەدال كۇتۋدىڭ ءوزى ارتىق سياقتى.. ..
- قازىر بۇل اۋىر اتلەتتەرىمىز تۋرالى ناقتى شەشىم شىققان جوق. ءالى ۋاقىت بار. ولار وزدەرىنىڭ كىناسىزدىگىن دالەلدەپ، ريودا لوندونداعى جەتىستىكتەرىن قايتالاۋى ابدەن مۇمكىن. سول ءۇشىن تۋرا قازىر جامان ويلاپ، بايبالام سالۋدىڭ قاجەتى جوق. سابىرمەن قانداي شەشىم بولاتىنىن كۇتەيىك. قۇداي ساقتاسىن، ەگەر تورتەۋىن ءبىراق وليمپيادادان شەتتەتەتىن بولسا، وندا بۇل اۋىر اتلەتتەرىمىز ءۇشىن عانا ەمەس، قازاق ەلى ءۇشىن اۋىر جاعداي بولاتىنى انىق. سەبەبى، ءبىز وسى اتلەتتەردىڭ ءارقايسىسىنان ءبىر- ءبىر مەدال كۇتىپ وتىرمىز عوي. ەگەر تورتەۋى جارىستان قاعىلسا، ءبىز ءۇشىن بۇل ۇلكەن جوعالتۋ بولماق.
- ال ەندى ءوزىڭىز بوكستان وليمپيادا چەمپيونى رەتىندە بوكسشىلارىمىز تۋرالى ايتپاي كەتۋىڭىز مۇمكىن ەمەس. بيىل قاي بىلعارى قولعاپ شەبەرىنەن التىن كۇتەمىز؟
- جالپى، مەن بوكسشىلاردىڭ بارلىعىن جاقسى كورەمىن. بارلىعى وزىمە تانىس، ءبىلىس باۋىرلارىم. سوندىقتان ەشكىمدى الالاعىم كەلمەيدى. بيىل تۇڭعىش رەت بوكسشىلارىمىز تولىق قۇرامدا بارا جاتىر. ەرلەر 10 سالماق، قىزدار ەكى سالماق. 49 كەلىدە ءبىرجان جاقىپوۆ بيىل ءۇشىنشى وليمپياداسىنا كەتىپ بارادى. بۇل ءبىرجان ءۇشىن سوڭعى وليمپيادا. ەندى وعان شەگىنەرگە جول جوق. قالايدا ءبىر مەدال الادى دەگەن ۇمىتتەمىن. 52 كەلىدە وليمپياداعا ءبىرىنشى رەت بارا جاتقان ولجاس ساتتىبايەۆ تا مىقتى بوكسشى. ەسىمى ولجادان، تەگى ساتتىدەن باستالىپ تۇرعان باۋىرىما ساتتىلىك جولداس بولىپ، ولجالى ورالسىن دەگىم كەلەدى. ال 56 كەلىدە قايرات ەراليەۆ، 64 كەلىدە بەرىك ءابدىراحمان بار. ال قازاقتىڭ سالماعى اتانىپ كەتكەن 69 كەلىدە دانيار ەلەۋسىنوۆ بار. دانيار اعالارى ۇزبەي جالعاپ كەلە جاتقان ءداستۇرلى جولدى جالعاستىرادى دەگەن ۇمىتتەمىن. ال 75 كەلىدە جانىبەك ءالىمحان ۇلى مەن 81 كەلىدەگى ادىلبەك نيازىمبەتوۆ تا مەدالدان ءۇمىتتى بوكسشىلار. 91 كەلىدە ۆاسيليي ليەۆيت قازاقستان تاريحىندا تۇڭعىش رەت جولداما جەڭىپ ادىپ، وليمپيادا ويىندارىنا ءبىرىنشى رەت بارا جاتىر. ول بۇل مۇمكىندىكتى بارىنشا ءوز پايداسى ءۇشىن شەشەتىنىنە كۇمانىم جوق. ال اسا اۋىر سالماقتاعى دىچكو لوندونداعى قولاسىن التىنعا ايىرباستايدى دەگەن سەنىمدەمىز. ەكى قارىنداسىمىز دا جەڭىس تۇعىرىنان كورىنۋگە كۇش سالاتىنى انىق. سوندىقتان ريودان دا جەڭىسپەن ورالامىز دەپ ويلايمىن
- سۇحباتىڭىزعا راحمەت.
سۇحباتتاسقان كۇنسۇلتان وتارباي