ءسالافيت قىزدىڭ شىندىعى: سيرياعا بارماعانىم ءۇشىن جىندانىپ، ءوز- ءوزىمدى ۇرىپ، تىرنالايتىنمىن

الايدا، قازىرگى قوعامىمىزدا ءداستۇرلى يسلامنان بولەكتەنەتىن جاندار كوبەيدى. اسپانىمىز اشىق، كۇنىمىز بەيبىت زاماندا، تاياۋ شىعىس ەلدەرىنە قاراي شەكارا اسۋعا نە سەبەپ بولدى ەكەن؟ ! مىنا ءبىر كەيىپكەرىمىزدىڭ باسىنان وتكەن وقيعا جوعارعى سويلەمىمىزدىڭ ايعاعى. ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ تۇرعىنى، 1994 -جىلعى ازاماتشانىڭ سيرياعا كەتپەكشى بولعان ارەكەتىڭ ءوز وقيعاسىمەن ۇسىنۋدى ءجون كوردىم.

«ءبارى دە ءالى كۇنگە دەيىن كوز الدىمدا»، - دەيدى، ەسىمىن جۇمباق قالدىرعان كەيىپكەرىمىز. ويلاپ قاراسام، ءبىر اللانىڭ ءوزى مەنى ساقتاعان ەكەن. 2011 - جىلى كەنەتتەن يۋتۋب پورتالىنان ۆيدەولار قاراپ وتىردىم. كەزدەيسوق ءبىر ۆيدەونى كورىپ قالعانىم بار. ول ۆيدەودا سايفۋللاح شيشانيدىڭ مۇسىلماندارعا ۇندەۋى بولاتىن. سول ۆيدەونى باسىنان اياعىنا دەيىن كورىپ شىقتىم. سول كەزدەن باستاپ وزگەرىپ شىعا كەلدىم. ىلعي دا ويلايتىنىم ءدىن تۋرالى. سيرياداعى قىرىلىپ جاتقان مۇسىلمانداردى ويلاۋمەن بولدىم. ءدىن ۇستانعان ادام تۋرالى ىزدەنە باستادىم. ءبىزدىڭ قالامىزدا ءسالافي باعىتىن ۇستانۋشىلار وتە كوپ ەدى. ءبىر كۇنى ۇيدە ءوزىم قالدىم. قاسيەتتى جۇما كۇنى بولاتىن. جۇما نامازعا بارۋ ءۇشىن مەشىتكە باردىم. سول جەردەن ءبىر جاقسى قىزدى كەزدەستىرگەندەي بولدىم. سول ماعان ناماز وقۋدى ۇيرەتتى. سودان كومپيۋتەرمەن سيريا تۋرالى قاراي بەردىم. «اگەنت» دەگەن الەۋمەتتىك جەلىدەن ساليافي باعىتىن ۇستانۋشىلار تابىلدى. سولارمەن سويلەسىپ، كوپتەگەن ءمان جايلاردى بىلگەندەي بولدىم.

كەيىننەن بارىپ، «موي مير» ارقىلى ءبىر جىگىتتى كەزدەستىردىم. ۇزاق سويلەسىپ جۇردىك. 2013 -جىلعا دەيىن ارالاستىق. ول شەت ەلگە بارعىسى كەلەتىنىن ايتتى. ول تۋرا مەنىڭ ويىمداعىنى ايتتى. جاتسام دا، تۇرسام دا قارايتىنىم سايفۋللاح شيشانيدىڭ ۆيدەو روليكتەرى عانا. سودان ول جاققا مەنىڭ دە بارعىم كەلەتىندىگىن جازدىم. مۇسىلماندارعا كومەكتەسكىم كەلەدى دەدىم. سودان سوڭ ول ءبىزدىڭ قالاعا كەلىپ، نەكە قيدىرىپ الىپ كەتەمىن دەدى. كەرەك نارسەلەرىمدى دايىنداپ، جيناپ قويۋىمدى الدىن الا ەسكەرتتى. كەيىن ونىڭ كەتەتىن ۋاقىتى كەلگەندىگىن جەتكىزدى. ماعان، سول جاققا ءوزىڭ كەل دەدى. كەيىن ول مۇلدەم حابارسىز كەتتى. ىزدەمەگەن جەرىم جوق ءتىپتى. ءسويتىپ، ول تۇركيا ارقىلى شەكارادان اسىپ كەتكەن ەكەن.



ارادا بىرنەشە اي وتكەن سوڭ حابارلاستى. ءوزىنىڭ امان ساۋ ەكەندىگىن، الەپپودا ەكەنىڭ ايتتى. ماعان تەز جەت دەدى. ول جاقتا ۋالي بولاتىن باۋىرى بارىن ايتتى. ول باۋىرى وسى كۇنگە دەيىن ۆكدا بولدى. ەسىمى ۋسۋد الحارب. (ابۋ روفيك دەگەن ەسىممەن دە ءجۇردى.) كەيىن تاعى دا حابار وشارسىز كەتتى. مەن، اقشا تابۋىم ءۇشىن بالا كۇتۋشى بولىپ جۇمىس جاسادىم. 2014 -جىلى ول تاعى ءبىر رەت حابارلاستى. باراتىن بولسام كۇتىپ الۋعا دايىن ەكەندىگىن ايتتى. اقپان ايىندا مەن بارىنە دايىن بولدىم!. ءبىراق، انام اۋىرىپ قالعانىنا بايلانىستى كەتە الماي قالدىم. سودان ناۋرىز ايى كەلدى. مەن، بيلەتتەرىمدى دايىنداپ قويدىم. سول كۇنى ماعان بەلگىسىز نومەردەن قوڭىراۋ شالدى. قوڭىراۋ شالعان ادام، الگى ۋالي بولاتىن باۋىرى- ۋسۋد ەكەن. جەرلەسىمىزدىڭ شاحيد بولعاندىعىن ايتتى. ءبىراقتا، سەنبەدىم! ماعان ۆ ك- عا كىر دەپ ءوتىندى. كىرسەم، ماعان ول ۆيدەوسىن جىبەرگەن ەكەن. سول ۆيدەونى كورىپ، ول جاققا قاتتى بارعىم كەلدى. سويتسەم، ول ۆيدەولار گيپنوزدالىپتى. كوز الدىمدا الگى جىگىت ەلەستەدى دە ءجۇردى. قاسىمدا جۇرگەندەي قورقاتىن بولدىم. سولاي كۇندەر ءوتىپ جاتتى. كوپتەگەن ۋاعىز تىڭداپ، ودان سايىن باسىم اينالعانداي بولدى. نادير ابۋ حاليد، سايد ابۋ سااد دەگەن ادامداردىڭ ۋاعىزىن كۇندە تىڭدادىم. ۆ ك جەلىسىندە كىلەڭ وسىنداي حاريجيتتەردىڭ ۋاعىزدارى كوپ ەدى.

 ءبىر كۇنى ءبىر جىگىت «د ا ي ش- تى قولدايسىڭ با، وپپوزيتسيانى قولدايسىڭ با؟ » دەپ كەلتەحات جازدى. مەن «وپپوزيتسيا» دەپ ەدىم، «ولار ءالسىز كوپكە دەيىن جەر باسا المايدى» دەدى. مەن، ايتقانىمنان قايتپادىم. كەيىنىرەك سيريادان قايتا ورالعان ادامداردىڭ قايعىلى ءومىرى تۋرالى ۆيدەولار كوبەيە باستادى. سولاردى كورىپ ساياساتتى ءتىپتى جەك كورىپ كەتتىم. ويتكەنى، ءبىر مۇسىلماندى زاڭمەن سوتتاپ جاتقانىنا قاتتى اشۋىم كەلدى.

سودان ءبىر كۇندەرى 1993 -جىلعى جىگىت، نەكە قيدىرعىسى كەلەتىندىگىن ايتتى. اناسىنان بولەك تۇراتىنى، اناسىمەن قارىم- قاتىناسىنىڭ جاقسى ەكەنىن ايتتى. ال، مەنىڭ وتباسىم ماعان ىلعي دا كەدەرگى بولاتىن. مەنىڭ ويىمدى جوققا شىعاراتىن. وتباسىمدى، ءتىپتى بارلىعىن تاستاپ كەتكىم كەلدى دە، ول جىگىتكە ءوزىمنىڭ كەلسىمىمدى بەردىم. ول ازىرگە كەلە المايتىندىعىن ايتتى. كىشكەنە ۋاقىتقا كەشىگەمىن دەگەن. سويتسەم، ونىڭ ايەلى بار ەكەن. ايەلىمەن اجىراسىپتى. مەن، ول جىگىتكە بەلگىلەگەن ورىنعا بارماي قالدىم. كەيىن ەسىمدى جيعانداي بولدىم. ويىمنان كەتپەيتىن سول كەزدەگى سۇراقتىڭ ءبىرى -  يسلام وسىنداي ءدىن بە ەدى؟ ەكى دۇنيەنىڭ ساردارى بولعان پايعامبارىمىز س. ع. س. مۇسىلمانداردىڭ وسىنداي بولعانىن قالادى ما؟

كەيىن تاعى دا ەسىمنەن سيريا شىقپادى. جىن قاعىپ كەتكەندەي كۇيدە بولدىم. وزىمنەن- ءوزىم سيرياعا بارماعانىم ءۇشىن جىندانىپ، ءوز- ءوزىمدى ۇرىپ، تىرنالايتىنمىن. ءبىر كۇنى وزىمنەن ءوزىم كەتەم- كەتەم دەپ ايقايلاي بەرىپپىن. ودان قورىققان تۋىسقاندارىم ۇيگە مولدا اكەلدى. الگى مولدانى كورگەندە، شايتاندى كورگەندەي ونىڭ جاعاسىنا جابىسا كەتتىم. وسىنىڭ بارلىعى ەسىمدە. سودان كەيىن الگى مولدانىڭ سۇرە وقىعانىن بىلەمىن. كوزىمدى اشسام، ۇيقىدان تۇرىپ جاتىر ەكەنمىن. اناما اناۋ كىسى قايدا كەشىرىم سۇرايىن دەدىم. سويتسەم، كەتىپ قالعان ەكەن. سودان كەيىن سيريا تۋرالى ۇمىتىم. الگى جىگىتتىڭ دە اتى ەسىمە تۇسپەي قويدى. تىڭداپ جۇرگەن ۋاعىزشىلارىمنىڭ دا بارلىعىنىڭ ولگەنىن ەستىدىم. بويىم ءبىر جەڭىلدەپ قالا بەردى. سودان الگى كىسى ۇيگە تاعى كەلدى. مولدانىڭ ۇيگە كەلىپ، مەندە گيپنوز (ارباۋ) بولعانىن ايتتى. سيريالىق ۆيدەولار گيپنوزدالادى ەكەن. ادامداردى وزىنە تارتۋ ءۇشىن.

كەيىن ول كەزدەسۋ ۇيىمداستىردى. سيريادان قايتىپ ورالعان قازاق قىزى تۇرمەدە ەكەن. سول قىزبەن وڭاشا اڭگىمەلەستىردى. ول قىزدىڭ كوز جاسىن كورىپ، قاتتى اياپ كەتتىم. ول قىز دا عالامتور ارقىلى تانىسىپ وتباسىلى بولعان. بال ايى دەپ كۇيەۋى سيرياعا ەرتىپ كەتكەن. سودان، سيريادا ءبىر اي تۇرعان. كۇيەۋى شاحيد دەپ، كۇيەۋىنىڭ سيرياداعى دوسى كەلگەن. قىز وعان كۇيەۋگە شىعىپتى جالعىز قالماس ءۇشىن. سودان ارادا بىرنەشە اپتادان سوڭ، ول كۇيەۋىندە شاحيد دەگەن. ءسويتىپ، ول قىز سەگىز رەت كۇيەۋگە شىققان. ءبىر كۇنى سىرتتا جۇرسە، ءولىپ قالدى دەگەن كۇيەۋلەرىن كورگەن. ءتىپتى، ءبىرىنشى كۇيەۋى دە ءتىرى بولىپ شىققان. ول قىز بارلىعىنىڭ وتىرىك ەكەندىگىن ءبىلىپ، قاشۋعا بەل بۋىپ، اقىرى قۇجاتسىز ەلگە ورالعان. جىلايدى... قۇرساعىمداعى بالانى امالىم جوقتىقتان كوتەرىپ ءجۇرمىن دەپ. بوسانسام، ول بالانى جەتىمدەر ۇيىنە بەرەمىن دەيدى. سيريادا ايەل ادامدى قاتتى قورلايدى ەكەن. تەك قانا وزدەرىنىڭ ءلاززاتتارىن السا بولدى. ەشقانداي دا جيھاد جوق، قايتا جىنىستىق قاتىناس كوپ دەيدى. مەن، ونى كورىپ اللا مەنى ساقتاعان ەكەن دەدىم. ارتىنشا تاۋبەگە كەلىپ، حانافي مازحابىنا كەلگەندىگىم بار. اقيدامنان ەندى اداسپاسپىن دەپ ويلايمىن. ءبىراقتا، كەيبىر تۋىس اعالارىم ساليافيتتىك جولدى ۇستانۋشىلار. كەيدە بۇرىنعى ومىرىڭە قايت دەپ اقىلدارىن ايتادى... ءبىراقتا، ولارعا ءسوزىم جۇرمەگەن سوڭ بىردەڭە دەۋ قيىن!..

 مەن، ماترۋدي اقيداسىنداعىلارعا قاتتى تيىسەتىن ەدىم. اسىرەسە، الەۋمەتتىك جەلىلەردە كورگەن كەزدەرىمدە. ويتكەنى، ساليافيتتىك جولداعىلار «ولاردى كورسەڭ، ورنىنا قويىپ تاستا» دەيتىن. كوممەنتاريالاردا كوپ ۇرسىساتىنبىز. پىكىر تالاستىرۋعا ەرىنبە، تۇبىندە ءوزى ۇتىلادى دەۋشى ەدى. ماترۋديتكالار ساعان امانات، جۇرەكتەرىنە شۋبۋحا تۇسىرسەڭ وزدەرى- اق سەنەن كەشىرىم سۇرايدى دەيتىن. ءيا، بۇل قاتەلىكتەرىمدى ەسىمە السام، كوزىمە ءالى كۇنگە دەيىن جاس كەلەدى. جانە دە مەنىڭ سيرياعا بارۋىما سەبەپ بولا جازداعان ساليافيتتىك جولدى ۇستانۋىمنان ەدى. كەيىنگى وقىرمانعا مەنىڭ جاساعان قاتەلىگىمدى جاساماسا دەيمىن.

قازىرگى تاڭدا «زامۋج زا مۋدجاحيدا» دەگەن سىندى ءدىني توپتار جەتىپ ارتىلادى. ونىڭ استارىندا وسىنداي جات پيعىلدى ءىس- ارەكەتتى كوزدەيتىن جاندار بار. سونداعى تىركەلگەن وقىرمانداردىڭ ايەل ادامى بولسىن نەمەسە ەر ادامى بولسىن سويلەسسەڭىز ءىشى- باۋىرىڭىزعا كىرىپ كەتە جازدايدى. قىزدار ءسىز ءۇشىن جار بولۋعا دايار بولسا، ەر ادامدار ءسىزدىڭ ناعىز باۋىرىڭىز. مۇنداي اقپاراتتاردىڭ جەتەگىندە جاستارىمىزدى ساقتاۋىمىز ءۇشىن ساراپتاۋ قاجەت. مەملەكەتىمىزدىڭ تاراپىنان الەۋمەتتىك روليكتەرمەن تۇسىندىرۋلەر ارقىلى جانە تەاترلىق قويىلىمداردىڭ ارقاسىندا، ءداستۇرلى يسلامعا بەت بۇرىپ، بۇرىڭعى ءىس- ارەكەتتەرىنەن وكىنىپ جاتقان جاستارىمىز دا بار. بۇل دەگەنىڭىز وتە جوعارعى كورسەتكىش! ال، جوعارىداعى كەيىپكەرىمىزدىڭ تاعدىرى، كوبىمىزگە وي سالارى انىق! جانە دە كەيبىر جاستارىمىزعا ساباق بولادى دەگەن ويدامىز.

  قادىرالى سارىپبەك

e-islam

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى