قازاقستانداعى مۇنايشىلار مەن مەتاللۋرگتەردىڭ جارتىسىنان كوبى بەدەۋلىككە شالدىققان - زەرتتەۋ
بۇل 2016-2020 -جىلدارعا ارنالعان "دەنساۋلىق" باعدارلاماسىندا قاراستىرىلعان.
"ق ر بارلىق وڭىرىندە اشىلعان "ەرلەر دەنساۋلىعى جانە وتباسىلىق ۇزاق عۇمىر ورتالىقتارىندا"، ەمحانالاردا قالاعان ادام ەر ادامنىڭ جىنىس تەكسەرۋىنەن وتە الادى. 16 جاسقا دەيىنگى بالالار ءۇشىن تۋا ءبىتتى ءزار شىعارۋ جولدارىنىڭ اۋىتقۋشىلىقتارىن ەرتە انىقتاۋ، ولارعا سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋدى ۇيرەتۋ، دەنە گيگيەناسىنا جانە دۇرىس تاماقتانۋدى ۇيرەتۋ باعدارلامالارىن ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ەر ادامدارعا بەلسەندى كەزەڭدە جىنىس جولىمەن بەرىلەتىن ينفەكسيالاردىڭ الدىن الۋ وتكىزىلەدى، دۇرىس سەكسۋالدىق ادەپتى، سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋدى، الكوگول مەن شىلىمنان باس تارتۋدى، وتباسى مەن بالانى ءوز ۋاقىتىندا جوسپارلاۋدى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. ەگدە جاستاعى ەر ادامدارعا سپەتسيفيكالىق انتيگەن پروستاتىن، ديسپانسەريزاتسيا، قاجەت بولعان جاعدايدا گەرونتولوگيالىق كومەك كورسەتۋ، فيزيكالىق بەلسەندىلىكتى كوتەرۋگە جانە ءومىر ساپاسىن كوتەرۋگە دايىنداۋ باقىلاۋىمەن مىندەتتى ۋرولوگيالىق قاراۋدان وتكىزۋدى ەنگىزۋ ۇسىنىلىپ وتىر"، - دەدى ب. جاربوسىنوۆ اتىنداعى ۋرولوگيا عىلىمي ورتالىعىنىڭ باسقارما باسشىسى مىرزاكارىم الشىنبايەۆ.
دارىگەرلەر ەر ادامنىڭ دەنساۋلىعىن زەرتتەۋ اياسىندا بىرنەشە جىلدىڭ ىشىندە 25 مىڭ ەردىڭ تەكسەرىلگەنىن اتاپ وتىر. قازاقستانداعى ەر ادامداردىڭ 56,3 پايىزىندا ەرەكتيل ديسفۋنكسياسىمەن بايلانىستى پروبلەمالار تابىلعان. 42,4 پايىزىنان جىنىس جولىمەن تارالاتىن ءتۇرلى ينفەكسيا انىقتالعان. قازاقستاندىق ەر ادامداردا ەڭ كوپ تارالعان پاتولوگيا - سوزىلمالى پروستاتيت.
"مويىنداۋىمىز كەرەك، وسىعان دەيىن مەملەكەت ەر ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا ايەلدەردىڭ دەنساۋلىعىنا قاراعانداي نازار اۋدارمايتىن. ال ەر ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى ايەلدەردەن 10 پايىزعا تومەن. جاڭا تۋعان ۇل بالالاردىڭ سانى قىز بالالارعا قاراعاندا بىرنەشە ەسە كوپ. ەر ادامدار دارىگەرگە ايەلدەرگە قاراعاندا ءۇش ەسە از بارادى، سوندىقتان دا ەر ادامنىڭ بويىنداعى اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋ قيىن. ەر ادامدار ايەلدەرگە قاراعاندا جۇرەك اۋرۋىنا ءۇش ەسە كوپ شالدىعادى، ال قانت ديابەتىنە التى ەسە كوپ شالدىعادى. سوڭعى بەس جىلدا پروستات قاتەرلى ىسىگىنەن قازا تاباتىنداردىڭ سانى ءسۇت بەزى وبىرىنان قازا بولاتىندارعا قاراعاندا ەكى ەسە وسكەن"، - دەپ كەلتىردى مالىمەتتەردى پروفەسسور الشىنبايەۆ.
تەكسەرىستەن وتكەن ەر ادامداردىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى بەدەۋلىككە بايلانىستى دارىگەرلەردىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن. مۇنداي ناۋقاستار كوبىندە الماتى، اتىراۋ، باتىس قازاقستان، قوستاناي جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا تۇرادى.
"ەلدەگى مۇنايگاز بەن مەتاللۋرگيا ونەركاسىبىنىڭ دامۋىن ەسەپكە الا وتىرىپ، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى تەحنوگەن ايماقتارىندا جۇمىس ىستەيتىن ەر ادامداردىڭ رەپرودۋكتيۆ جاعدايىن تەكسەرۋدەن وتكىزدىك. جالپى مۇناي ءوندىرۋ ورىندارىندا جۇمىس ىستەيتىن 28 مىڭ ادام تەكسەرىستەن وتكىزىلدى، ولاردىڭ 53,2 پايىزى ءتۇستى مەتاللۋرگيا كاسىپورىندارىندا جۇمىس ىستەيدى"، - دەدى ب. جاربوسىنوۆ اتىنداعى ۋرولوگيا عىلىمي ورتالىعىنىڭ باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ءىلياس مۇحامەدجان.
