تۋتانحامون پەرعاۋىن اسىق ويناعان با؟

سەبەبى، قازاقتىڭ قاي بالاسى دا اسىقپەن ويناعان. ال انىعىندا، اسىق تەك قازاقتىڭ عانا ۇلتتىق ويىنى ەمەس ەكەن.

قيىرداعى افريكانىڭ بالالارى دا اسىق ويناپ جەتىلىپتى. مىسىر پاتشاسى تۋتانحامون پەرعاۋىننىڭ ءوزى اسىق ويناپتى. ب. ز. ب بۇرىنعى 1333 -جىلعا ءتان بۇل اسىق بۇگىندە مىسىردىڭ كاير مەملەكەتتىك مۋزەيىندە ساقتاۋلى تۇر. بۇل اسىقتار (جيىنتىق قوراپ) پەرعاۋىننىڭ قابىرىن اشقان كەزدە تابىلىپتى.

اسىقتار جانە باسقا دا سۇيەكتەر جاسالعان ويىنشىقتار وسى جيىنتىق قوراپشادا ساقتالىپتى. بۇل جاي قوراپشا ەمەس، مىسىرلىقتاردىڭ 4 مىڭ جىلدىق تاريحى بار Senet دەگەن ويىنى ەكەن. ويىننىڭ بۇل ءتۇرى پەرعاۋىندار زامانىنان بۇرىن پايدا بولىپتى.

ويىن ءتارتىبى قازىرگى شاحماتقا كەلىڭكىرەيدى. ۇزىنشا تاقتانىڭ ەكى باسىندا ەكى بالا (ادام) وتىرعان. ولار تاقتانىڭ بەتىندەگى تاڭبالارمەن ءجۇرۋ ارقىلى كەلەسى بەتكە جەتۋگە ءتيىس بولعان. فيشكا رەتىندە كادىمگى سۇيەكتەن جاسالعان ءتۇرلى فيگۋرالار مەن كادىمگى قويدىڭ اسىعىن پايدالانعان.

زەرتتەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا، ويىننىڭ بۇل ءتۇرى مىسىرعا قيىر شىعىستان بارىپتى. ميتتاني (قازىرگى سيريا ماڭى) پاتشاسى تۋشراتتا بۇل جيىنتىقتى مىسىر پاتشاسى III امەنحوتەپكە سىيلاعان ەكەن. III امەنحوتەپ پاتشا IV امەنحوتەپتىڭ اكەسى بولعان. ال تۋتانحاموننىڭ اكەسىنە قاتىستى دەرەكتەردىڭ بىرىندە ونىڭ IV امەنحوتەپتىڭ ۇلى ەكەنى ايتىلادى (عالىمدار ەكەۋىنىڭ تۋىستىق قاتىناسىن دالەلدەۋى ءۇشىن دنك ساراپتاماسىن جاساعان) . دەمەك، جوعارىداعى اسىق تۋتانحامونعا اتاسىنان قالعان قالۋى ابدەن مۇمكىن.

تۋتانحامونعا اسىقتىڭ قالاي جەتكەنى شامامەن بەلگىلى بولدى. ال ميتتانيلىكتەرگە اسىق قايدان بارعان؟ زەرتتەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا، ەرتەرەكتە قوسوزەننىڭ بويىن امورەي، حۋرريت سەكىلدى ءتۇرلى كوشپەندىلەر جايلاعان ەكەن. كىم بىلەدى، سول كوشپەندىلەردىڭ اراسىندا ءبىزدىڭ بابالارىمىز دا بولدى ما ەكەن؟

جيىرما جىلدىڭ الدىندا نۇرتورە ءجۇسىپ اعامىز قازاقستان دەلەگاتسياسى قۇرامىندا مىسىرعا بارعان ەكەن. ءسويتىپ، كاير قالاسىنداعى تاريحي مۇراجايدى ارالاپتى. الەمگە ايگىلى تۋتانحامون پەرعاۋىننىڭ تۇتىنعان زاتتارىن تاماشالاپتى. جۇرە- جۇرە «تۋتانحاموننىڭ ويىنشىقتارى» دەگەن بولىمگە كىرىپتى. ءبىر كەزدە قازداي تىزىلگەن اسىقتاردى كورىپ قايران قالىپتى. سول جەردەگى دەلەگاتسيا قۇرامىنداعى قازاقتاردىڭ ءبارىنىڭ كوزىنە الگى اسىق وتتاي باسىلىپتى. بۇلاردىڭ اسىققا تاڭىرقاي قاراعان تۇرلەرىن كورىپ گيدتىڭ ءوزى تاڭعالىپتى. ءبىر قىزىعى، الگى گيد اسىقتىڭ نە ەكەنىن بىلمەيدى ەكەن. دەرەۋ اتاۋىن جازىپ الا قويىپتى. كەيىن بۇل جايلى «ەگەمەن قازاقستانعا» نۇرتورە اعانىڭ «تۋتانحاموننىڭ اسىعى» دەگەن ماقالاسى شىقتى.

«تۋتانحاموننىڭ ويىنشىقتارىنىڭ قاتارىندا ءبىزدىڭ بالا كۇنىمىزدەن ويناپ وسكەن اسىعىمىز تۇر! تاڭ قالاسىز با، جوق پا؟ ويپىرماي، - دەيمىز. - تۋتانحامون ويناسا بۇل اسىقپەن. ونىڭ اتىن مىسىرلىقتاردىڭ ءوزى بىلمەسە. ايدالاداعى ءبىز ءبىلىپ تۇرساق. ەڭ قىزىعى اتام زامانعى تۋتانحامون ويناعان ويىنشىقپەن، ياعني ءوزىمىزدىڭ اسىقپەن ءبىز دە ويناپ وتىرمىز عوي.. .

.. .تالاي عاسىر، تالاي داۋرەندى ارتقا تاستاپ، مۇراجاي ىشىندەگى شىنىلى قوراپتىڭ ىشىندە قاز قاتار تۇر. كوزىڭىزگە وتتاي باسىلارى ءسوزسىز. تۋتانحامون كىم بولعان؟ ءبىز كىم بولعانبىز؟ تۋتانحامون دا اسىق ويناعان. ءبىز دە اسىق ويناعانبىز! وسى ارادا نە بايلانىس بار؟ » - دەپ جازدى نۇرتورە ءجۇسىپ. شىنىندا، ءبىر بايلانىستىڭ بارى انىق. نەگىزىندە، اسىق - مال باققان كوشپەندىلەرگە ءتان ويىن. سوندىقتان، اسىقتىڭ ەۋروپاعا، افريكاعا بارۋى كوشپەندىلەردىڭ دە سول توپىراققا تابانى تيگەنىن دالەلدەيدى.

اسىق ەرتەرەكتە ەۋروپادا دا تانىمال بولا باستادى. سونىڭ دالەلىندەي بولىپ بۇگىندە ەۋروپالىق مۋزەيلەردىڭ تورىندە اسىقتار جارقىراپ تۇر. ۇلىبريتانيانىڭ بريتان مۋزەيىندە، فرانسيانىڭ لۋۆر مۋزەيىندە، گرەكيانىڭ، گەرمانيانىڭ مۋزەيلەرىندە اسىقتار ساقتالعان. بۇل نەنى بىلدىرەدى؟ ەۋروپالىقتار دا اسىق وينادى دەگەن ءسوز. ال ول جاققا قالاي باردى؟ عۇندار مىنگەن تۇلپارلاردىڭ تۇياعى ەۋروپانى تاپتاپ وتكەنىن ەسكە تۇسىرسەك جەتىپ جاتىر ەمەس پە؟

 «ايقىن»

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى