ادام جانىن ەمدەيتىن اساتاياق
استانا. قازاقپارات - اساتاياق - قازاق حالقىنىڭ ەجەلگى مۋزىكالىق اسپابى. ەرتە زاماندا اساتاياقتى ابىزدار مەن باقسىلار ۇستاعان.
اساتاياق تۋرالى تىلگە تيەك ەتكەندە، سوناۋ ەرتەدەگى مۇسا پايعامباردىڭ تابان استىندا جىلانعا اينالعان قاسيەتتى تاياعى مەن بەكەت اۋليەنىڭ وعىلاندى تاۋىنىڭ ومىراۋىن ءتۇرتىپ، ءشولدى جەردەن سۋ شىعارعان كوك اساسى ويعا ورالادى.
XVIII عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ماڭعىستاۋ جەرىندە «نيعماتۋللا اعىمى» بويىنشا «باتىس ءوڭىرى سوپىلىق مەكتەبىنىڭ» نەگىزىن قالاعان بەكەت اۋليەنىڭ سوپىلىق ىلىمىمەن بايلانىستى كۇنى بۇگىنگە دەيىن ساقتالىپ كەلگەن اساتاياقتارى بار.
ءبىر اساتاياعى وعان «ءپىر» دەگەن لاۋازىمدى اتاقپەن بىرگە بەرىلسە، ەكىنشىسى حيۋاداعى شەرعازى مەدرەسەسىندە ءدارىس بەرگەن ۇستازى باقىرجان ءپىردىڭ شاكىرتتەرىنە «تاۋىپ الىڭدار» دەپ تاپسىرما بەرىپ، كوككە لاقتىرعاندا ەرەكشە قاسيەتىمەن دارالانعان بەكەتكە بۇيىرعان كوك اساسى.
ارينە، سانداعان جىلدار وتسە دە بۇعان قاتىستى ساۋال كوپ، دەگەنمەن بۇگىنگى تەولوگتار مەن حالىقتىق ەمنىڭ وكىلدەرىن، كۋلتتىك عىلىم سالاسى ماماندارىن تولعاندىراتىن باستى سۇراق، ول وسىناۋ اساتاياقتاردىڭ قۇپياسى مەن وندا يەروگليفتەر ارقىلى تاڭبالانعان بەلگىلەردىڭ جۇمباقتىعى حاقىندا بولماق.
جاسىراتىنى جوق، سوناۋ وتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارى اساتاياقتاردى ەسىمدەرى تانىمال بىرنەشە حالىق ەمشىلەرىنىڭ ەمدەۋ ادىستەرىندە ءجيى قولدانعانىنا تالاي رەت كۋا بولساق تا، ونىڭ بايىبىنا بارا الماعانىمىز راس. وڭتۇستىك قازاقستان وڭىرىنەن شىققان حالىق ەمشىسى ت. قاجىمۇراتوۆ ءتىپتى ءوزىنىڭ ءبىر سوزىندە كوپشىلىك الدىندا: «قۇران سۇرەلەرى وقىلعاندا ادام جۇرەگى ودان تارايتىن كوزگە كورىنبەيتىن ەنەرگەتيكالىق تولقىندارعا قالاي ەلجىرەسە، قوبىز ۇنىندە دە پەندەنى ەرەكشە تولقىنىسقا باستايتىن سيقىرلى كۇش بار، سول سىرعا تولى سارىننىڭ ىقپالىنا ەلىتۋ ارقىلى ادامنىڭ الپىس ەكى تامىرى ءيىپ، بويىنداعى سىرقاتتاردان دەمدە-اق ايىعا الادى»، - دەگەن تۇشىمدى پىكىرى ءالى ەسىمىزدە.
سونىمەن قاتار، ونىڭ ايتۋىنشا، جەردىڭ بەتىندەگى شاڭدى بۇرقىراتىپ، شاۋىپ كەلە جاتقان سايگۇلىكتىڭ تۇياعىنداعى قۇيىن كۇش سەكىلدى، اساتاياقتا دا جەردى تارپىپ، بۇيرىق بەرۋگە بولاتىن، ونداعى اۋىر ەنەرگەتيكانى الاستايتىن قۋات بار. سونداي-اق، قازىرگى كەزدە حالىق ەمشىلەرى عانا ەمەس، وتاندىق مەديتسيناداعى پاراپسيحولوگتار دا قوبىزدىڭ ءسال ىشقىنا شىعاتىن سارىنعا تولى ۇنىندە ادام جانىنىڭ سان سالالى يىرىمدەرىنە اسەر ەتەتىن ەرەكشە دىبىس تەربەلىستەرىنىڭ (مانترالاردىڭ) ورىن العاندىعىنا جانە اساتاياقتىڭ كەڭىستىكتەگى ءتۇرلى ۆيبراتسيالىق اعىستاردى رەتتەپ قانا قويماي، جەردىڭ تارتىلىس كۇشىن تۇراقتاندىرا الاتىن تىلسىم قۇدىرەتى بار ەكەنىنە كوز جەتكىزدى. ءسوزىمىزدىڭ ءبىر عانا مىسالى، بۇگىندە حالىقارالىق دارەجەدەگى پاراپسيحولوگ مارات جۇسىپتەگى، اساتاياق ارقىلى ادامنىڭ قان قىسىمىن (گيپەرتونيا مەن گيپوتونيانى) رەتتەپ، ءبىرقالىپتى جۇيەگە كەلتىرە الاتىنىنا سەنىمدى ەكەنىن ايتسا، رەسپۋبليكاعا تانىمال دارىگەر-پسيحياتر مارات يۋنۋسوۆ، قوبىز ىشەكتەرىنەن توگىلگەن مانترالاردىڭ جۇيكە اۋرۋىنا شالدىققان سىرقاتتارعا اۋتوگەندىك تەراپيا كۋرستارىن وتكىزۋ بارىسىندا تيگىزەتىن ىقپالىنىڭ زور ەكەندىگىنە ەش كۇماندانبايمىن دەيدى.
ەندەشە، وسى كەزگە دەيىن كوپشىلىككە سازدى اسپاپتار رەتىندە عانا تانىمال قوبىز بەن اساتاياقتىڭ ادام تابيعاتىن جەتىلدىرۋ مەن ونىڭ جانىنداعى ءتۇرلى كەسەلدەردى الاستاۋداعى ءبىز بىلمەيتىن بەيمالىم سىرلارى دا بولاشاق زەرتتەۋشىلەردىڭ ەنشىسىندە...
el.kz