الەم اپتا ىشىندە: ريو-دە-جانەيرو مەن ۆەنەتسيا كارناۆالدارى ءوتتى
استانا. قازاقپارات - ءوتىپ بارا جاتقان اپتادا الەم حالقىنىڭ ەسىندە قالاتىنداي جارقىن جاڭالىقتار از بولماعان سىڭايلى.
ەستە بولسا، بۇكىل ەۋروپا مەن وڭتۇستىك امەريكادا كوپتەگەن كارناۆالدار مەن مەرەكەلەر وتكەن بولاتىن. سولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ ءىرىسى ءارى تانىمالى وتكەن دەمالىس كۇنى برازيليانىڭ ريو-دە-جانەيرو قالاسىندا وتكەن ءداستۇرلى كارناۆال بولعانى ءسوزسىز.
برازيليا كارناۆالى
وتكەن جۇما، 5- اقپان كۇنى برازيليادا ءداستۇرلى كارناۆال باستالدى. وسىناۋ الەمدىك اۋقىمداعى شاراعا قاتىسۋشىلار ءبىر جىل بويى وزدەرىنىڭ بىرەگەي كيىم ۇلگىلەرىن دايىنداپ، ءبي نومىرلەرىن تىڭعىلىقتى ازىرلەگەن ەدى.
برازيلياداعى كارناۆالدىڭ ءتۇپ توركىنى 15- عاسىرداعى تانىمال بولعان پورتۋگالدىقتاردىڭ «ەنترۋدو» مەرەكەسىنەن شىققان دەسەدى. ال 20- عاسىردىڭ باسىندا ريو-دە-جانەيرو كارناۆالىنىڭ تانىمالدىعى ارتىپ، ول باسقا دا ەلدەردەگى مەرەكە ەلەمەنتتەرىن وزىنە سىڭىرگەن بولاتىن. ءدال سول كەزەڭدەردە سامبا ءبيىنىڭ العاشقى مەكتەبى پايدا بولىپ، كەيىننەن شىعارماشىلىق ۇجىمدار ونى بۇكىل ەلگە تاراتقان-دى.
بۇگىندە بۇل فەستيۆال برازيلياداعى ەڭ ءىرى ءارى ءسانى مەن سالتاناتى كەلىسكەن جاپپاي حالىقتىق مەرەكەگە اينالىپ وتىر. 4 كۇن بويى باي مەن كەدەي، اق پەن قارا، كۇشتى مەن ءالىسىز ءبىرتۇتاس الەمگە اينالادى. داستۇرگە سايكەس، مەرەكە باستالار الدىندا ريو مەرى كارناۆال قوجايىنى كورول موموعا قالا كىلتىن تابىستايدى. ال كورول رەتىندە تولىق ءارى ەڭسەگەي بويلى برازيليالىق تاڭداپ الىنادى.
ريو-دە-جانەيرو كارناۆالى - بۇل ەڭ الدىمەن «ماركيز دە ساپۋكاي» سامادرومىندا وتەتىن اۋقىمدى شەرۋ دەسە دە بولادى. سالتاناتتى شاراعا قاتىسۋشىلار ەكى جاعىندا بيىك مىنبەرلەر قويىلعان 700 مەترلىك الاڭمەن ءجۇرىپ وتەدى.
بارلىق مەرەكەنىڭ شىرقاۋ شەگى - جەڭىمپاز كومانداسىن تاڭداۋ. اعىمداعى جىلى ۇزدىك كوماندا مارتەبەلى اتاعىن «مانگەيرا» سامبا مەكتەبى بۇيىردى. ەندى ولار 1 جىل بويى سول اتاققا يەلىك ەتەدى.
ايتا كەتەرلىگى، بۇل جولى كارناۆال ەلدەگى ەكونوميكالىق جانە ساياسي سۇرەڭسىزدىك جاعدايىندا، بۇعان قوسا زيكا جانە دەنگە بەزگەكتەرى ءورشىپ تۇرعان ساتتە ءوتتى. وسىعان وراي جەرگىلىكتى بيلىك شاراعا كەلۋشىلەردى ازايتۋعا تىرىسىپ باققانىمەن ريو كارناۆالىن كورۋگە قۇمارتقان تۋريستەر لەگى مول بولدى.
ۆەنەتسيا كارناۆالى
سەيسەنبى كۇنى الەمدەگى ەڭ كونە مادەني شارالاردىڭ ءبىرى ۆەنەتسيا كارناۆالى اياقتالدى. سۋ ۇستىندەگى يتاليانىڭ داڭقتى قالاسىنداعى وسىناۋ شارانىڭ تاماشالاۋعا عالامشاردىڭ تۇپكىر-تۇپكىرىنەن جۇزدەگەن مىڭ ادام كەلدى.
ۆەنەتسيا كارناۆالى تۋرالى العاشقى دەرەكتەر 1094-جىلى تىركەلگەن. دەگەنمەن، 14- عاسىردا ول جاپپاي وتكىزىلمەگەنى بەلگىلى. 1162-جىلى پارتيارح اكۆيلەيانى جەڭگەننەن كەيىن ۆەنەتسيانىڭ باستى الاڭى سان-ماركودا حالىقتىق سەرۋەن وتكەن. بولجامعا سايكەس ءدال وسى ۋاقىتتان باستاپ كارناۆال جىل سايىن وتكىزىلە باستاعان.
ۆەنەتسيادا ءداستۇرلى كارناۆال سەنبى 23- قاڭتار كۇنى كەشكە سۋداعى تەاترلاندىرىلعان كورىنىستەن باستالدى. جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا تۋرا ساعات 18:00 دە كاننارەدجو ارناسى سۋ ساحناسىنا اينالدى، وندا ۆەنەتسيالىق ونەر مەن قولونەرى كورسەتىلدى. «CREATUM نەمەسە ونەر جانە داستۇرلەر» قويىلىمى كارناۆالدىڭ جالپى تاقىرىبىنىڭ كورىنىسىنە اينالدى. كارناۆالدىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى ماركو ماككاپانيدىڭ ويىنشا، Creacum - بۇل ۆەنەتسيانىڭ ەجەلگى كوزدەرىنە، ونىڭ قولونەرىنە قايتا ورالۋ يدەياسى.
كارناۆالدىڭ باستالىپ كەتكەنىنە قاراماستان، ونىڭ رەسمي اشىلۋى ءجۇز مەترلىك سان-ماركو مۇناراسىنان «پەرىشتەنىڭ» ءداستۇرلى تۇسۋىمەن جەكسەنبى، 31- قاڭتاردا ءوتتى. «پەرىشتە» وبرازىن ءداستۇر بويىنشا وتكەن جىلى ماريا بايقاۋىندا تاڭدالعان جاس قىز سومدادى.
بۇل جولعا كارناۆالدىڭ باستى ەرەكشەلىگى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ شاراعا قاتىسۋشىلارعا ءداستۇرلى ماسكالاردى كيمەۋگە شاقىرۋى بولدى دەسەك ارتىق ەمەس. بيلىك تارابى مۇنداي قادامعا پاريجدەگى لاڭكەستىك ارەكەتتەردەن كەيىن بارعان بولاتىن.
اۆتور: مارلان جيەمباي