ءار مۇسىلمان ءبىلۋى ءتيىس قۇراننىڭ عىلىمي سىرلارى
يسلام ءدىنى بىرەۋلەر ايتىپ جۇرگەندەي، عىلىم مەن ءبىلىمدى شەكتەمەگەن.
قايتا ءىلىم الۋ ارقىلى راببىمىزدىڭ كوپتەگەن بەلگىلەرى مەن جاسىرىلعان حيكمەتتەرىن كورىپ، سەزىنە الامىز. كەيبىر اياتتاردىڭ ماعىناسىن عىلىمنىڭ دامۋى ارقىلى تەرەڭ ءتۇسىنىپ، ون ءتورت عاسىر بۇرىن بەرىلگەن يشاراتتاردى قازىرگى زامانىمىزدا مەڭگەرۋدەمىز. قانداي ۇلى جاڭالىق اشىلسا دا ونىڭ ماعىناۋي بەلگىسى قۇراننان شىعا كەلەدى.
«توبەلەرىندەگى قاناتتارىن جايىپ، قومداپ ۇشقان قۇستارعا نەگە نازار سالمايدى؟ ولاردى اۋەدە راحماننان باسقا ەشكىم ۇستاپ تۇرعان جوق. ول بارلىق نارسەنى كورۋشى»، - دەگەن. («راحمان» سۇرەسى، 19-ايات)
بۇل اياتتا اللا ءوزىنىڭ قۇدىرەتىن قۇس دەگەن جاراتىلىسى ارقىلى كورسەتۋدە. قۇس اسپاندا بىردە قاناتىن جايىپ، بىردە قاناتىن باۋىرىنا جيناپ ۇشادى. قۇس بەلگىلى ءبىر سالماققا يە جانە تارتىلىس زاڭىن ەسكەرسەك، وندا قۇس جەرگە سالپ ەتىپ قۇلاۋى ءتيىس. ءبىراق قۇس اسپاندا وڭعا-سولعا، العا-ارتقا، كەيدە قۇلديلاپ تومەن ۇشادى، تىك كوتەرىلەدى، 180 گرادۋسقا باعىتىن وزگەرتە الادى. ونى كوكتە ۇستاپ تۇرعان كىم؟ اللا تاعالادان باسقا ەشكىم ەمەس. وسى ارقىلى اللا تاعالا اياتتا ءوزىنىڭ كۇشىن كورسەتەدى. قۇران - تۋرا جولعا سالۋشى، قۇران وقي وتىرىپ، ءبىز جاراتۋشىعا جاقىندايمىز. البەتتە، قۇران كارىم عىلىم مەن تەحنيكاعا ارنالعان كىتاپ ەمەس. سوعان قاراماستان، عىلىم مەن تەحنيكانىڭ نەگىزى قۇراندا جازىلعان.
ۇشاق، تىكۇشاق، زىمىران، ت. ب. ۇشۋ قۇرىلعىلارىنىڭ قۇرىلىسى قۇستىڭ سامعاۋىنا جانە قونۋىنا قاراي جاسالعان. باتىس ەلدەرىندە ەڭ العاشقى ۇشۋ پروتسەسىن اعايىندى رايتتار جاسادى دەپ بىلەدى. الايدا بۇل قاتە دالەل. ەڭ العاشقى كوكتە قالىقتاعان ادام - كوردوۆالىق ابباس يبن فيرناس. ابباستان بۇرىن دا ادامدار قانشاما رەت ۇشۋعا تالپىنعان. يبن فيرناس 852 -جىلى قۇستىڭ قاناتىنا ۇقساس اپپاراتتى دەنەسىنە ورنالاستىرىپ، كوكتە ون مينۋتتاي قالىقتايدى. الايدا سوڭىندا جەرگە قۇلاپ تۇسەدى. سوندا قۇستىڭ قۇيرىعىن جاساماعانى ءۇشىن قۇلاعانىن تۇسىنەدى. قۇس جەرگە قوناردا الدىمەن قۇيرىعىمەن باسقارادى دا سوسىن بارىپ الدىمەن قونادى. ۇشاقتى جەرگە قوندىراردا تۋرا وسىنداي مەحانيزم جۇمىس جاسايدى.
فيزيكاداعى وسى عاسىردا اشىلعان ۇلكەن جارىلىس تەورياسى جايلى قانشاما عالىم باسىن قاتىردى دەسەڭشى. ال اللا قۇراننىڭ ءبىر اياتىندا جايىپ سالادى: «كوك پەن جەردىڭ تۇتاس بولعانىن جانە ولاردى ءبىز اجىراتقانىمىزدى كاپىرلەر كورمەي مە؟». اۋەلگىدە ول تولىق ءبىر گاز كۇيىندەگى ماسسا بولاتىن. ۇلكەن جارىلىس جاساپ، ودان كوك پەن جەردى جاراتتى.
تەمىر (Fe) دەگەن مەتالدى زەرتتەي وتىرىپ، عالىمدار ونىڭ جەر بەتىندە پايدا بولماعانىن ايتادى. وسى ۋاقىتقا دەيىن ونىڭ قالاي پايدا بولعانىن، قايدان كەلگەنىنە زەرتتەۋ جاساۋدا. قۇراندى اشساق، «حاديد» (تەمىر) سۇرەسىندە جاراتۋشىمىز بىلاي دەيدى: «سونداي-اق ءبىز تەمىردى تۇسىردىك». دەمەك تەمىر جەر بەتىندە جاراتىلماعان. ول جەردەن تىس اۋماقتا پايدا بولىپ، وسىندا تۇسىرىلگەن.
داكتيلوسكوپيا
ساۋساقتاردى زەرتتەيتىن ءبىلىم سالاسى ساۋساق ۇشتارىنداعى بەدەرلەردىڭ ءومىر بويى وزگەرمەيتىنىن، ءبىر ادامنىڭ ساۋساق ۇشى بەدەرلەرى باسقالارعا ۇقسامايتىنىن ورتاعا قويعان. سوندىقتان قاۋىپسىزدىك زاڭ ورگاندارىندا ەڭ سەنىمدى سيپاتتانۋ ساۋساقتاعى بەدەرلەر ارقىلى جاسالۋدا. وسى اقيقات ⅩⅨ عاسىردىڭ اياعىنا قاراي تابىلىپ پايداعا اسا باستاعان. قۇران كارىمدە: «ادام بالاسى ءبىز سۇيەكتەردى جيناي المايدى دەپ ويلاي ما؟ ارينە، جينايمىز، ونى ساۋساقتارىنىڭ ۇشىنا دەيىن ادەمىلەپ، ورىن-ورنىنا كەلتىرىپ قايتا جاساي الامىز»، - دەپ ايتىپ ساۋساق ۇشتارىنىڭ وسى ەركەشەلىگىنە تالاي عاسىرلار بۇرىن نازار اۋدارتقان. ەشبىر ادامنىڭ بەتى باسقاسىنا ۇقساماعانىنداي ساۋساق ۇشتارنىداعى بەدەرلەر دە، تولىعىمەن وزگەشە ورنەكتەرمەن سالىنعان. وسىنشاما كىشكەنە ءارى تار جەردە وسىنداي قايتالانباستاي وزگەشە كەرەمەت ورنەكتەردىڭ سالىنۋى شەكسىز ءبىر قۇدىرەتپەن عىلىم يەسى بولعان جانە ەڭ ۇلكەنىنەن كىشىسىنە دەيىن وڭايلىقپەن جاراتىپ، بۇكىل جاراتىلعانداردى كامىل ءبىر تارتىپكە باعىندىرعان، ونەرىن جۇرگىزگەن ۇلى زاتتىڭ تۋىندىسى.
تەرىنى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ
باتىستىڭ بەلگىلى عالىمى تاياسون بۇرىننان ازاپقا بايلانىستى زەرتتەۋلەر جاساپ مىنانداي ناتيجەلەرگە جەتكەن. تەرى وتتا جانىپ، سەزىمى جوعالعاندا قايتادان سول سەزىمدى جانداندىراتىن ءبىر جاعداي بولۋى كەرەك. ياعني، ازاپ تەرى ۇستىندە بولعاندىقتان تەرى جانىپ، ىشىندەگى بۇلشىق ەت بۇزىلادى دا ىستەمەي قالادى. وسى جاعدايدا ازاپ سەزىمى بولمايدى. ويتكەنى مي باسقاراتىن سەزۋ جۇمىسىن تەرى ارقىلى جۇرگىزەدى. باسقاشا ايتقاندا تەرى بۇلشىق ەت ءوز مىندەتىن اتقاراتىن الاڭ دەپ ەسەپتەلەدى. سوندىقتان تەرى جانىپ كومىردەي قارايىپ كەتكەندە بۇلشىق ەتتەر مىندەتىن اتقارا المايدى. جاڭا ءبىر تەرى كيگىزىلۋى كەرەك. سوندا عانا ازاپتى سەزىنەتىن جۇيە قايتادان قۇرىلادى. وسىنداي عىلىمي تابىسقا جەتكەن تاياسونعا تومەندەگى مىنا اياتتار كورسەتىلەدى: «نەگىزىنەن ونداي اياتتارىمىزعا قارسىشىققانداردى جەدەل توزاققا سالامىز دا ولاردىڭ تەرىلەرى جانعان سايىن ازاپتى تارتۋلارى ءۇشىن ونى باسقا تەرىگە اۋىستىرامىز. شەكسىز اللا تاعالا تىم ۇستەم اسا كەمەڭگەر» («نيسا» سۇرەسى، 56).
مۇحيت مۇعجيزالارى
الەمگە اتى ايگىلى «مۇحيتتار» عىلىم اكادەمياسىنىڭ عالىمى، وكەانولوگ جاك يۆ كۋستو يسلام دىنىنە وتۋىنە سەبەپ بولعان وقيعانى كوپشىلىك بىلەدى. ول تەڭىزدىڭ حيميالىق قۇرامىن زەرتتەۋ بارىسىندا كەزدەيسوق اتلانت مۇحيتى مەن جەرورتا تەڭىزىنىڭ قوسىلعان شەكاراسىندا كوزگە كورىنبەيتىن بوگەت بارىن، ياعني ولاردىڭ حيميالىق قۇرامى جەكە- جەكە ەكەنىن انىقتادى. ءبىر- بىرىمەن قوسىلىپ تۇرعانىمەن ارالاسپايدى. سۋ تەمپەراتۋراسى، تىعىزدىعى، ونداعى تىرشىلىك تە ەكى ءتۇرلى. پاريجگە كەلگەننەن كەيىن بۇل جايىندا دوسى دوكتور موريس بۋكايلعا ايتتى.. سول كەزدە ونىڭ ەسىنە وعان تۇسىنىكسىز بولىپ كورىنگەن ايات ءتۇستى. كەيىن دوسىنا بۇل تۋرالى مىڭ ءتورت ءجۇز جىل بۇرىن قۇران كارىمدە الدەقاشان ايتىلىپ قويىلعانىن ايتادى. «ول سونداي اللا ەكى تەڭىزدى قويا بەردى. مىناۋ تۇشى جانە اناۋ تۇزدى اشى. ەكى اراسىندا (قوسىلىپ ارالاسپايتىن) بوگەت جاسايدى» («فۇرقان» سۇرەسى، 53). «اعىزعان ەكى تەڭىز قوسىلادى. ەكەۋىنىڭ اراسىندا كوزگە كورىنبەيتىن بوگەت بار. ءبىر- بىرىنە ارالاسپايدى. ەندەشە راببىلارىڭنىڭ قاي نىعمەتىن وتىرىك دەيسىڭدەر» («راحمان» سۇرەسى، 19-22).
نەگە قۇراندا قازىرگى ۇيالى تەلەفون، ينتەرنەت، سۇڭگۋىر قايىق، كومپيۋتەر سەكىلدى تەحنيكا مەن تەحنولوگيالار جايلى ايتىلماعان دەپ سۇراق قويۋى مۇمكىن. سەبەبى، ۇلكەن- ۇلكەن گالاكتيكالار مەن عالامشارلار، مەگاگالاكتيكا، اي مەن كۇن سەكىلدى ماڭىزدى ءارى جوعارىدا اتالعانداردان ميلليارد ەسە ماڭىزدى جاراتىلىستاردىڭ ءوزى قاسيەتتى قۇراندا وتە از كەزدەسەدى.
قولىمىزدا قۇران بولا تۇرا مۇسىلمانداردىڭ عىلىم مەن بىلىمدە باتىس ەلدەرىنەن ارتتا قالىپ قويۋىمىز جەرگە قاراتاتىن ۇياتتى نارسە. قولىمىزداعى التىن قازىنامىزدىڭ ءقادىرىن بىلمەي، «بابالارىمىز ىلىمىمەن ەۋروپانى تاڭقالدىرعان» دەگەن قۇر داۋرىقپا ماقتانعا ءماز بولىپ جۇرە بەرەتىنىمىز بار. جاڭالىق پەن يننوۆاتسيانى باتىستان كۇتپەي، ءوز ارامىزدان شىعۋى ءۇشىن قانداي شارالار جاساۋىمىز قاجەت؟ ەنشتەيننەن: «وسىنشاما ۇلى جاڭالىقتاردى از ۋاقىتتا قالاي اشتىڭىز؟» دەپ سۇراعاندا ول: «مەن سول عىلىمنان باسقا ەشتەڭە ويلاعان ەمەسپىن»، - دەپ جاۋاپ بەرگەن ەكەن. ەندەشە يبن سينا، ابباس يبن فيرناس، ءال- بيرۋني، ۇلىقبەك، ءال- فارابي، ءال- حورەزمي، ت. ب. عالىم بابالارىمىزدىڭ ءىزىن قۋىپ، عىلىمعا باس قويعانىمىز ابزال. «راسىندا اللادان عالىم قۇلدارى قاتتى قورقادى»، - دەپ اياتتا ايتىلعانداي، سوندا ۇرپاعىمىز، جەتكىنشەك جانە جاستارىمىز وزدەرى-اق كوركەم مىنەزدى، ۇرلىق- قارلىقتان اياق الىپ قاشاتىن، يگى ءجۇزدى جاندارعا اينالماق.
كەسەبايەۆ ميراس
nurgasyr.kz
