قونايەۆتىڭ ناماز وقىعانى راس پا؟ - فوتو

استانا. قازاقپارات - بۇگىن 12-قاڭتار - قازاقتىڭ ءبىرتۋار ۇلى، قوعام قايراتكەرى، ءۇش مارتە سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى دىنمۇحامەد احمەت ۇلى قونايەۆتىڭ تۋعان كۇنى.

قونايەۆتىڭ ناماز وقىعانى راس پا؟ - فوتو

ول - كوزى تىرىسىندە-اق اڭىزعا اينالىپ، ومىردەن وتكەننەن كەيىن اتاعى ءتىپتى اسپانداپ كەتكەن تۇلعا. ديماش اقساقال دەگەندە قازاقتىڭ شىعارعا جانى بولەك. ويتكەنى، ونىڭ شاراپاتىن كورمەگەن ونەر ادامدارى دا، اقىن-جازۋشىلار، ءتىپتى قاراپايىم شارۋا ادامدارى دا كەمدە-كەم. ال ونىڭ 50 جىل ەل باسقارا تۇرىپ، جۇمىستان كەتكەنىندە ءتورت بولمەلى پاتەرىنەن باسقا ءبىر ارتىق دۇنيەسى بولماعانىن ەل بۇگىندە جىر عىپ ايتادى.
مۇمكىندىگى بولا تۇرا بايلىقتىڭ سوڭىنان كەتپەي، مانساپتىڭ بۋىنا ماستانباي، ادامدىق بيىكتەن تۇسپەۋ ءۇشىن كىسىگە تەرەڭ يمان كەرەك شىعار. ەندەشە قونايەۆتى قۇدايدان قورىققان، قازاعى الدىنداعى مىندەتىن ادال اتقارعان يماندى جان دەسەك، ارتىق ايتقاندىعىمىز ەمەس بولار. وسى ورايدا ەسىمىزگە «قونايەۆ ناماز وقىعان ەكەن»، «جۇما نامازىن قالدىرماپتى»، «مەشىتكە ءجيى بارعان كورىنەدى» دەگەن حالىق ىشىندە ءجيى ايتىلاتىن سوزدەر ەسىمىزگە ءتۇستى. بۇل اڭگىمەنىڭ قانشالىقتى نەگىزدى، نەگىزسىز ەكەنىن ءبىلىپ، زەرتتەپ كورمەك نيەتپەن د. قونايەۆ مۋزەيىن بەتكە الدىق.

اتاسى جۇماباي قاجىلىققا ەكى رەت جاياۋ بارعان

دىنمۇحامەد احمەت ۇلى قونايەۆتىڭ مۋزەيى الماتى قالاسىنداعى تولەبايەۆ كوشەسىندە ورنالاسقان. كەزىندە بۇل ۇيدە بەلگىلى كومپوزيتور لاتيف حاميدي تۇرىپتى. مۋزەي قونايەۆتىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا، 2002 -جىلى اشىلعان.

 

مۋزەي ەكى زالدان تۇرادى ەكەن. ءبىز الدىمەن قونايەۆتىڭ جاستىق شاعى، قىزمەتتىك ءومىرى بەينەلەنگەن سۋرەتتەر، وعان تارتۋ ەتىلگەن ءتۇرلى سىيلىقتار ورىن العان قىزىل زالدى ارالادىق. ارالاي ءجۇرىپ، مۋزەيدىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى، بىزگە ەكسكۋرسوۆود بولعان ءنۇريلا جۇسىپبايەۆانى سوزگە تارتتىق. ول دارا باسشىنىڭ ومىرىنەن سىر شەرتە جونەلدى:

- دىنمۇحامەد احمەت ۇلى الماتى قالاسىنداعى №19, №14 -مەكتەپتەردە ءبىلىم الدى. ول ۋاقىتتا قالادا قازاق مەكتەبى بولماعاننان كەيىن ورىس سىنىبىندا وقىدى. مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ ءبىر جىل جۇمىس ىستەپ، 1931 -جىلى جولدامامەن ماسكەۋ قالاسىنداعى التىن جانە ءتۇستى مەتالدار ينستيتۋتىنا وقۋعا جىبەرىلەدى. ونى تاۋ-كەن ماماندىعى بويىنشا 1936 -جىلى ءبىتىرىپ شىعادى. ەڭبەك جولى بالقاش قالاسىنداعى مىس قورىتۋ كومبيناتىنىڭ قوڭىرات رۋدنيگىندە بۇرعىلاۋ ستانوگىنىڭ ماشينيسى رەتىندە باستالىپ، سول رۋدنيكتىڭ ديرەكتورلىعىنا دەيىن كوتەرىلگەن. 1939 -جىلى جۇبايى زۋحرا ءشارىپ قىزىمەن تانىسىپ، شاڭىراق كوتەرەدى. سول جىلدان ۇلى سوعىسى باستالعانعا دەيىن ريدەر قالاسىنداعى كەن باسقارماسىنىڭ باسشىسى قىزمەتىن اتقارادى.

 

- كەشىرىڭىز، وسى جەردە سۇراي كەتكىم كەلىپ وتىر. قونايەۆ ماسكەۋدە وقىعاندا نەمەسە وقۋدان كەلىپ قىزمەت اتقارىپ جۇرگەندە الاش زيالىلارىمەن كەزدەسپەدى مە ەكەن؟ ونداي دەرەكتەر جوق پا؟

- جوق، قولىمىزدا ونداي مالىمەتتەر جوق. تەك كەيىنىرەك م. اۋەزوۆ، ع. مۇسىرەپوۆ، س. مۇقانوۆ سەكىلدى زاڭعار جازۋشىلارمەن تىعىز قارىم- قاتىناستا بولعانى بەلگىلى.

- وسى رەتتە ديماش اقساقالدىڭ وتباسى تۋرالى دا ايتىپ بەرىڭىزشى. ءدىندى جاقسى ۇستاناتىن، يماندى وتباسىندا تاربيەلەنگەن سەكىلدى عوي؟

- دۇرىس ايتاسىز، قونايەۆ تەكتى اۋلەتتەن. بۇل وتباسىنان ءۇش اكادەميك شىققان. ولار - دىنمۇحامەد، ءىنىسى اسقار قونايەۆ جانە ۇلكەن اپكەسى ءامينانىڭ بالاسى ەدىگە تۇركەبايەۆ. ءتۇرلى سالانى مەڭگەرگەن 15 كە جۋىق عىلىم كانديداتتارى تاعى بار. ال اكەسى مەڭلىاحمەتتىڭ ارنايى ءبىلىمى بولماعان. جاس كەزىندە مەدرەسەدە وقىپ، اراب-پارسى تىلدەرىن جەتىك مەڭگەرگەن ەكەن. كەيىن ءوز بەتىمەن قازاق، ورىس تىلدەرىندە ساۋاتتى جازۋدى ۇيرەنگەن ادام. سولاي ءوزىنىڭ ەڭبەكقورلىعى، بىلىمگە دەگەن قۇشتارلىعىمەن ءبىراز جەرگە جەتىپ، بالالارىنا جوعارى ءبىلىم اپەرىپ، بيىككە ىنتالاندىرعان جان.

 

-  ءوزىنىڭ دە، اكەسى احمەتتىڭ دە ءدىني ەسىمگە يە ەكەنىن بايقاپ وتىرمىز. بۇل كىسىلەردىڭ ەسىمدەرىن كىم قويدى ەكەن؟

- اكەسى احمەتتىڭ ەسىمىن جۇماباي اقساقال قويسا كەرەك. كەي دەرەكتەردە احمەت، ەندى بىرىندە مەڭلىاحمەت اتالۋىنىڭ دا وزىندىك سىرى بار. ازان شاقىرىپ قويعان اتى - احمەت. تۋىستارىنىڭ ايتۋىنشا، بىردە احمەت اقساقال قاتتى اۋىرىپ، ءولىم اۋزىنان قالعان ەكەن. ونداي جاعدايدا قازاقتىڭ ىرىمى بويىنشا اتى اۋىستىرىلۋى ءتيىس. سولاي بەتىندەگى مەڭىن ەسكەرىپ، مەڭلىاحمەت اتاپ كەتىپتى. ال دىنمۇحامەد دەگەن ەسىمگە كەلەتىن بولساق، ونى قاجىلىققا ەكى رەت جاياۋ بارىپ قايتقان اتاسى جۇماباي قويىپتى. ول كىسى نەمەرەسى دۇنيەگە كەلەر الدىندا تۇسىندە مىلتىق كورىپ، جاقسىلىققا جورىعان. سەزگەنىندەي دۇنيەگە اتۇستار نەمەرە كەلىپ، ەسىمىن ازان شاقىرىپ ءوزى قويادى. ءبىراق نەمەرەسى ءومىر ەسىگىن اشقان سوڭ ارادا ءۇش اي وتكەندە 90 عا كەلگەن قاريا دۇنيە سالىپتى.

- اكەسى مەڭلىاحمەت تە، قونايەۆتىڭ ءوزى دە ۇزاق جاساعان ادامدار عوي؟

- دۇرىس بايقاعانسىز، بۇل كىسىنىڭ اۋلەتىندە ۇزاق جاساعان ادامدار كوپ. اكەسى احمەت تە 90 عا كەلىپ قايتىس بولعان. دىنمۇحامەدتىڭ ءوزى 81 جاسىندا دۇنيەدەن وتكەن. قازىر ەكى قارىنداسىنىڭ كوزى ءتىرى، جاستارى 90 نىڭ ۇستىندە.

قونايەۆتىڭ تۇسىندا قازاقستاندا 44 قالا سالىنعان

- بۇل سۇراقتى قويعىم كەلمەي تۇر. دەگەنمەن قونايەۆتىڭ عۇمىربايانىمەن تانىس ەمەس ادامدار دا بارشىلىق. سولار ءۇشىن سۇرايىن. ول كىسىنىڭ سۋرەتىن كورگەن ادامداردىڭ كوپشىلىگى قازاققا ۇقساتپاي جاتادى. تازا قازاق پا؟

- تازا قازاق، بۇل تۇرعىدا كۇمانىڭىز بولماسىن. راس، جۇماباي اتاسىنىڭ جۇبايى، ياعني اجەسىنىڭ ۇلتى - تاتار. اجەسىنە قاراپ، قونايەۆتى تاتار دەپ ايتپايمىز عوي. اكە جاعىنان ناعىز قازاق. رۋلارى ۇلى جۇزگە جاتادى. ىستى.

 

اتا تەگى تۋرالى

-  ەكسكۋرسيامدى جالعاستىرا بەرەيىن. دىنمۇحامەد قونايەۆ ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىندا نەبارى 30 جاستا بولعان. 1942 -جىلدان 1952 -جىلعا دەيىن 10 جىل حالىق كوميسسارلار كەڭەسى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارعان. زاۋىت- فابريكالاردىڭ بارلىعى قازاقستانعا كوشىرىلىپ جاتقان ەڭ قيىن ەۆاكۋاتسيا كەزىندە باسشى بولدى. تازا عىلىممەن دە اينالىستى، جەردىڭ استىنداعى قازبا بايلىقتى جەردىڭ ۇستىنە شىعاردى. ءبىر كەزدەرى عالىمدار ونى ءبىراۋىزدان عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى سايلاپ، ءۇش جىل سول قىزمەتتى اتقارادى. كەيىن 1955 -جىلى مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى بولىپ، بەس جىلدان كەيىن 1960-1986 -جىلدار ارالىعىندا قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قىزمەتىن اتقارادى. ول باسشىلىق ەتكەن جىلداردا ەلگە ەتكەن قىزمەتى ۇلان- عايىر ەدى. سول قىزمەتتەرىنىڭ ناتيجەسىندە ول ۋاقىتتاعى ەڭ جوعارعى ناگرادا ءۇش رەت سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتاعىن العان.

 

ناگرادالارى

- ادەتتە بىرەۋ قانداي دا ءبىر مەدالدىڭ يەگەرى اتانسا «قانداي ەڭبەگى ءۇشىن ماراپاتتالدى ەكەن؟»  دەپ سۇراپ جاتامىز. قونايەۆ وسى ءۇش جۇلدىزىن ناقتى قانداي ەڭبەكتەرى ءۇشىن العانىن سانامالاپ ايتىپ بەرە الاسىز با؟

 -  ءبىرىنشى جۇلدىزىن 1972 -جىلى، ەكىنشىسىن 1976 -جىلى، ءۇشىنىسىن 1982 -جىلى العان. قونايەۆ -  25 جىل ەل باسقارعان ادام. وسى ۋاقىتتارى قازاقستان ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتكەن. ول باسشى بولعان ۋاقىتتا 9 ميلليارد استىق قامباعا قۇيىلعان. ونىڭ تۇسىندا ەلىمىزدە 44 قالا سالىنىپ، سونىڭ ىشىندە الماتى قالاسىنداعى قازىر وزدەرىڭىز دەمالىپ جۇرگەن بارلىق مادەني وشاقتار بوي كوتەرگەن. بۇل -  ەكىنشى ەرەن ەڭبەگى. ءۇشىنشى، قونايەۆ باسقارعان ۋاقىتتا بۇرىن اتى بەلگىسىز بوپ كەلگەن نەبىر مەتالدار جەردىڭ بەتىنە شىقتى. اۋىل شارۋاشىلىعى دا دامىدى، مال باسى دا ءوتتى. قوي باسى 50 ميلليونعا جەتكەن. قازىرگى تىلمەن ايتقاندا، ەكونوميكامىز كەڭەستىك 15 ەلدىڭ ىشىندە ەڭ الدىڭعى قاتاردا تۇرعان. وسى ەڭبەكتەرى ءۇشىن ماراپاتتالدى. ءوز ەلىمىزدىڭ عانا ەمەس، شەتەلدىڭ دە نەبىر ماراپاتتارىن الدى.

 

جەكە بۇيىمدارى

الماتى مەشىتتەرىنە قامقورلىق جاساعان

- قونايەۆتىڭ دىنگە جاقىن بولعانى قانشالىقتى راس؟ ناماز وقىعان با؟

-  دىنمۇحامەد احمەت ۇلى الماتىنىڭ مەشىتتەرىنىڭ بارلىعىن بىلگەن، ءتىپتى بارىپ تۇرعان ەكەن. ءار مەشىتتەگى يمامداردىڭ اتى-جوندەرىنە دەيىن جاتقا ءبىلىپتى. جۇما نامازعا بارعان دەسەدى. ءبىراق ول ۋاقىتتاعى يدەولوگيانى بىلەسىز. «ناماز وقىدى» دەسەك، وتىرىك ايتقانىمىز بولار. دەگەنمەن دىنگە كوزقاراسى وتە دۇرىس بولعان. الماتىنىڭ مەشىتتەرىن ساقتاپ قالۋدا زور ەڭبەك سىڭىرگەن. ءبىراز سۇرەلەردى جاتقا بىلگەن ەكەن. جۇبايى زۋحرا ءشارىپ قىزى دا دىننەن حابارى، بار، قۇران وقي الاتىن ادام بولعان. كوڭىلى، جۇرەگى تازا بولعاننان كەيىن دە حالىققا بارىن سالىپ قىزمەت ەتكەن عوي. دۇنيە جيناماعان. مۇنداي ادامدار بىرنەشە عاسىردا ءبىر تۋادى. كەيىنگى جاستارعا ۇلگى ەتىپ كورسەتەتىن ادام وسى -  دىنمۇحامەد قونايەۆ.



قىزىل زالدان كەيىن ەكىنشى قاباتتاعى كوك زالدى ارالادىق. مۇندا دىنمۇحامەد احمەت ۇلىنىڭ قولدانعان جەكە زاتتارى، كيگەن كيىمدەرى ساقتالعان. ءومىرىنىڭ سوڭعى ساتتەرىندەگى سۋرەتتەر ىلىنگەن. جانە ءبىر بولمەگە جۇمىس ۇستەلى ورنالاستىرىلىپتى. مۇنى مۋزەيگە زامانبەك نۇرقادىلوۆ قالا اكىمى بولىپ تۇرعاندا وتكىزگەن كورىنەدى.



مۋزەيدى ارالاپ بىتكەننەن كەيىن دىنمۇحامەد قونايەۆتىڭ ءوزى ءومىر سۇرگەن ۇيىنە كەلدىك. 50 جىل وتاسقان ديماش اقساقال مەن زۋحرا ءشارىپ قىزىنىڭ بالالارى بولماعانى بەلگىلى. جۇبايى قايتىس بولعاننان كەيىن ديمەكەڭنىڭ قولىنا ءىنىسى اسقاردىڭ ديار اتتى ۇلى وتباسىمەن كوشىپ كەلىپتى. دىنمۇحامەد قونايەۆ قايتىس بولعان 1993 -جىلدان 2012 -جىلعا دەيىن بۇل ۇيدە سول ديار تۇرعان. جيىرما جىل بويى ءۇيدى سول قالپىندا ساقتاعان ول اعاسىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا ءۇيدى مۇراجايعا تاپسىرعان.

 

د. ا. قونايەۆتىڭ قىزمەتتىك كولىگى



دىنمۇحامەد احمەت ۇلىنىڭ پاتەرى ءوزى تۇرعان قالپىندا، ەدەنىنە توسەلگەن كىلەمدەرىنە دەيىن وزگەرتىلمەگەن كۇيدە ساقتالىپتى. پاتەردى ارالاۋدى اقساقالدىڭ كابينەتىنەن باستادىق.



كىرگەن بەتتەن اۋزىمىز اشىلدى دا قالدى. ەدەننەن توبەگە دەيىن ءيىن تىرەگەن كىتاپ. سيرەك كەزدەسەتىن كىتاپتاردىڭ ءبارى وسىندا ەكەن. قورى بەس مىڭعا جۋىق. ءبىر بۇرىشتا جۇمىس ۇستەلى ورنالسقان. كىتاپتاردىڭ اراسىنان قۇران كىتاپتارى كوزىمىزگە وتتاي باسىلدى. وسىنىڭ ءوزى ديمەكەڭنىڭ دىننەن الىس بولماعانىن ءۇنسىز دالەلدەپ تۇرعانداي.

ديمەكەڭنىڭ كابينەتىنەن نازىكتىك، جىلىلىقتىڭ لەبى ەسەدى. كوزكورگەندەردىڭ ايتۋىنشا، بويى ەكى مەترگە جۋىق، الىپ ادام بولسا دا، مىنەزى وتە جۇمساق بولىپتى.

قونايەۆتىڭ وتتىق جيناۋدى جاقسى كورگەنى بەلگىلى. كىتاپتاردىڭ جانىنان ءحوببيى بالاناتىن وتتىقتار دا ورىن تەۋىپتى. ونىڭ تەمەكى تارتپاسا دا (1974 -جىلدان تاستاعان) وتتىق جيناۋدى جاقسى كورەتىنىن بىلەتىن وزگە ەلدىڭ باسشىلارى نەبىر سۋۆەنيرلەردى سىيلاعانى بەلگىلى.



- كەلەسى قوناق كۇتەتىن بولمەگە ەندىك. بۇل بولمەدەن زۋحرا جەڭگەمىزدىڭ ادەمى جيھازدار مەن نەبىر تالعاممەن جينالعان ىدىستارىن كورۋگە بولادى. دىنمۇحامەد احمەت ۇلى جۇبايىن قاتتى جاقسى كورگەن، قۇرمەتتەگەن. بىرگە "50 -جىل، 6-اي، 2 كۇن ءومىر ءسۇردىم" دەپ، بىرگە تۇرعان ۋاقىتىنىڭ كۇنىنە دەيىن ايتىپ وتىرادى ەكەن. ەكەۋىنىڭ اراسىندا بالانىڭ بولماۋى قاتتى قايعىرتتى. ءبىراق اجىراسۋدى بۇل جۇپ ءبىر ءسات تە ويىنا الماعان دەسەدى.

ديمەكەڭ تۋرالى كوزى تىرىسىندە كىتاپ جازعان جازۋشى سەرىك ءابدىرايىم ۇلى مىنانداي ءبىر ەستەلىك ايتقان ەدى: "كىتاپ ءبىر جارىم ايدىڭ ىشىندە دايىن بولىپ، 75000 تيراجبەن شىقتى دا، 7 كۇنگە جەتپەي تاراپ كەتتى. ديمەكەڭ ايەلىنىڭ اماناتىمەن كىتاپتان العان قالاماقىسىن، جيناعان 3000 تەڭگەسىن جانە ەكى كىلەمى مەن پيانينوسىن №204 بالاباقشاعا بەردى. ديمەكەڭ - ارىن دۇنيەدەن بيىك قويعان كىسى. بىرەۋدىڭ ساباقتى جىبىنە قيانات جاساعان ەمەس. اكادەميكتىك ستيپەندياسىن، گازەت- جۋرنالدار، كىتاپتاردان العان قالاماقىسىن جەتىم بالالار ۇيىنە اۋدارىپ وتىرعان. جۇبايى زۋحرا ءشارىپ قىزى قانداي ازىق السا دا جەمىس- جيدەك السا دا، ءسۇت- ايران، قاتىق السا دا، ەت الىپ، سوعىم سويسا دا، سونىڭ بارلىعىن الىپ كەلگەن ادامعا اقشاسىن تولەپ، قولىن قويدىرىپ، كۇنىن، ايىن، جىلىن جازدىرىپ، كۆيتانتسياسىن تىگىپ وتىرعان. وتە ۇقىپتى، تياناقتى كىسى بولعان. ءبىرا پاپكا جينالعان، سونى اشىپ كورگەندە ءبىر نارسەگە تولەنبەي قالعان اقشا جوق، ءسۇت السا دا تيىنىنا دەيىن تولەنگەن. وسىدان كەيىن ديمەكەڭە تاعاتىن ەش ايىپ قالمايدى.

ديمەكەڭ قىزمەتتەن كەتىپ، كۇندەلىكتى گازەتتەر جەردەن الىپ، جەرگە سالىپ جاتقان كەزدە زۋھرا «ءبىر اللانىڭ بارى حاق، ديماش. ساعان ەلۋ جىل سەرىك بولدىم. سەنىڭ كىم ەكەنىڭدى مەنەن ارتىق بىلەتىن ەشكىم جوق. سەنىڭ ادالدىعىڭا، تازالىعىڭا ەلدىڭ كوزى ەرتەڭ جەتەدى. كەرۋەن كوشەدى، يت ۇرەدى.» دەپتى ديمەكەڭە. «مەن زۋھرانىڭ تەرەڭ ويلايتىنىن وسىدان بىلەمىن» دەدى ديمەكەڭ. ولەرىندە كۇيەۋىنە ەكى نارسەنى اماناتتاپتى. ءبىرى جاقسى كىسىلەردىڭ باسىنا قۇران وقىتۋ، زيارات ەتۋ ەدى. ونى ورىنداعاندا ديمەكەڭنىڭ جانىندا ءجۇردىم. ەكىنشى اماناتى «تىرلىگىڭدە قيعان ءوزىڭدى، ولمەيتىن پەندە جوق، و دۇنيەدە دە جانىمنان تابىلساڭ» دەدى. ديمەكەڭ ءوزىنىڭ اماناتىمەن زۋھرا جەڭگەمىزدىڭ جانىنا جايعاستى».

 




دەمالاتىن بولمەدە شاعىن ديۆان مەن تەلەديدار تۇر. تەلەديداردى ديمەكەڭ سوناۋ جاپونياعا بارعان ءبىر ساپارىندا الىپ كەلىپتى. ءدال وسى بولمەدە زۋھرا جەڭگەمىز تىككەن كەستەلى جاستىقتار دا بولمەنىڭ كوركىن كىرگىزىپ تۇر. كەرەگەدە ەكەۋىنىڭ سۋرەتتەرى ىلىنگەن.



جاتىن بولمە شاعىن عانا. قوستوسەكتىك جانىندا كيىم شكاف ورنالاسقان. توسەك جانىنا ديمەكەنىڭ سپورتتىق كيىمى مەن كوستيۋم- شالبارى قويىلىپتى.



مەنىڭ نازارىمدى ديماش اقساقالدىڭ كەبىسى اۋداردى. ادەمى كەبىس ويۋمەن ورنەكتەلگەن. قازىر ەل ىشىندە ويۋلى كيىم كيىپ، ءوزىنىڭ پاتريوتتىعىن پاش ەتۋ بەلەڭ الدى عوي. سويتسەك، ۇلتىنىڭ پاتريوت اقساقالى ءوزىنىڭ ۇلتىنا دەگەن ماحابباتىن ءۇنسىز عانا كورسەتىپ ءجۇرىپتى عوي.



ال مىناۋ شاعىن عانا اس ءۇي. سوڭعى تەحنيكا جابدىقتارىنىڭ ءبارى بار. داستارحاننان قازى ۇزىلمەگەن كورىنەدى. زۋھرا جەڭگەي تاتتىلەر پىسىرگەندى ۇناتىپتى. ءبىراق ديمەكەڭ جۇبايىنىڭ پالاۋىن قاتتى جاقسى كورەدى ەكەن.



وسىلاي ەكى مۋزەيدى ارالاپ، قونايەۆ الەمىنە ساياحات جاساپ، كوپ نارسەنى كوكەيگە ءتۇيىپ قايتتىق. اقساقالدىڭ كوزىن كورگەن، ءسوزىن ەستىگەن جاندار، ءتىپتى سىرتىنان قۇرمەتتەيتىندەر 12-قاڭتار كۇنى ەشكىم شاقىرماي-اق وسى مۋزەيگە قاراي اعىلادى ەكەن. ءومىرىنىڭ سوڭىنا قاراي حالقىنا «بارشاڭىزعا باقىت تىلەيمىن. مىنا جۇيكە جۇقارتقانداي قيىن- قىستاۋ كۇندەردە ءيىندى تومەن سالماي، ەڭسە كوتەرتەر كۇش- قايرات، مۇقالماس جىگەر، جاقسى تابىستار تىلەيمىن. ءبارى ءبىر كۇنگىدەي بولمايدى. سوندىقتان، ارايلاپ اتار ءار تاڭعا سەنىممەن قارايىق. اقجارىلقاپ كۇندەر الدىمىزدا! مەن ءتاڭىرى سىيعا تارتقان ءبىراز جاسقا كەلدىم. جاقسىنى دا كوردىم، جان اۋىرتقان كۇندەردى دە باستان كەشتىم. ول مەنىڭ عۇمىرىم، ءبىراق، بۇل ءومىردى حالىقتان بولە جارا قاراعان ەمەسپىن.

بوزبالا شاعىمدا قارا باستىڭ قام- قارەكەتى بولسا بولعان شىعار، ءبىراق ات جالىن تارتىپ مىنگەن ازامات كەزدەن الدىما قويعان بار ارمان، بار ماقسات ەلمەن ەنشىلەس بولدى، حالقىم. ساعان قالتقىسىز قىزمەت ەتتىم، اماناتىڭا ادال بولدىم، سوڭعى دەمىم تاۋسىلعانشا ەلىمە، جەرىمە قىزمەت ەتۋدەن تانبايمىن. مەنىڭ ءتىرى پەندەگە وكپەم جوق، ال مەندە كەتكەن وكپە- ناز بولسا، اق باسىمدى ءيىپ، مىڭ قايتارا كەشىرىم سۇرايمىن. بىرىنشىدەن، ۇرەيدەن اۋلاق بولايىق. سەنىم جوعالماسىن. قيىنشىلىق دەگەن قيۋى كەلمەيتىن ءىس ەمەس. جۇمىلا كوتەرەيىك. ەكىنشىدەن، تاتۋ ۇيگە تاقسىرەت جۋىمايدى. بىرلىگىڭە يە بول. ۇشىنشىدەن، وزىڭە جاقسىلىق تىلەسەڭ، وزگەگە جاماندىق قىلما!» دەگەن امانات قالدىرعان ۇلت پەرزەنتىنىڭ ءسوزى حالقىنىڭ جۇرەگىندە...

د. ا. قونايەۆتىڭ ناقىلعا اينالعان سوزدەرى

بۇگىنگى كۇن - كەشەگى كۇنىڭ شاكىرتى.

جالادا شىندىق بولمايدى.

ساتىعا اياق سالماي جاتىپ، باسپالداقتان اتتاما.

قانمەن سىڭگەندى قاسيەتتەمەسەڭ، قادىرىڭ بولمايدى.

ءومىردىڭ ەكى تىرەگى: ۇيرەنۋدەن جالىقپاۋ، ۇيرەتۋدەن ايانباۋ.

اقيقاتتان اتتاپ كەتۋ - ارعا سىن.

ورىندى سىن ويلانتپاي قويمايدى.

ادامعا جازانىڭ ەڭ ۇلكەنى - جۇمىسسىز قالدىرۋ.

ادام ايناسى - ادام.

تاۋەلسىزدىكتىڭ جۇگى اۋىر.

قاراڭ قالعان بيلىك قايتىپ وڭالمايدى.

ءبىتىمى قيسىق اعاشتىڭ كولەڭكەسى دە وزىندەي بولادى.

islam.kz

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى