الەكساندر نيەۆسكيدىڭ قۇران اياتتارى جازىلعان دۋلىعاسى جونىندەگى تاريحي دەرەك
ايگىلى قولباسشىنىڭ دۋلىعاسى جاۋ وعى جارالاي المايتىنداي بەرىك قۇيىلعان بۇل دۋلىعانى نيەۆسكيدەن كەيىن ورىس پاتشاسى ميحايل رومانوۆ كيگەن. اراب كالليگرافياسىمەن ورنەكتەلگەن بۇنداي باس كيىمدەر اتاقتى يۆان گروزنىي مەن كنياز فەدور مستيسلاۆسكيدە دە بولعان.
وسى ءبىر قىزىقتى دەرەكتەردى ساراپتاعان ورىس تاريحشىلارى ۇزاق ۋاقىت بويى دۋلىعانى ورىس شەبەرلەرى قۇيعان، ال اراب تىلىندەگى اياتتاردى كورنەكىلىك ءۇشىن پايدالانعان دەپ كەلگەن بولاتىن. دەگەنمەن، ولاردىڭ بۇل جورامالدارى ناقتى ايتىلعان سىنعا جاۋاپ بەرە الماي كەلگەن ەدى. ال، جاقىندا ورىس باسپا ءسوز بەتتەرىندە بۇل دۋلىعانىڭ ورىس قولباسشىسىنا التىن وردا بيلەۋشىلەرىنىڭ تاراپىنان سىيلىققا بەرىلگەنى تۋرالى تاريحي دەرەك جاريالاندى، دەپ جازادى muslim.kz.
بۇل جايىندا زەرتتەۋشى سايات راحىمبەردى بىلاي دەيدى: «اراب جازۋىمەن ورنەكتەلگەن دۋلىعالاردىڭ بارلىعى دا التىن وردا استاناسى ساراي- باتۋدا جاسالعان. التىن وردا ءامىرشىسى باتۋ حاننىڭ ءوزى دە، ونىڭ اكەسى مەن اتاسى دا قولونەر شەبەرلەرىن جوعارى باعالاعان. سول كەزدەگى ساراي- باتۋ شاھارى تۇگەلدەي شەبەرلەردىڭ قالاسى بولعان دەسەك تە قاتەلەسپەيمىز. قالا تۇرعىندارىنىڭ باسىم كوپشىلىگىن قارۋ- جاراق سوعۋشىلار، تەمىردەن ءتۇيىن تۇيگەن قولونەر شەبەرلەرى قۇراعان.
الەكساندر نيەۆسكي دۋلىعاسىنا كەلەر بولساق، ونىڭ التىن وردا بيلەۋشىلەرىمەن جاقسى قارىم- قاتىناستا بولعانى بەلگىلى. باتۋ حاننىڭ ۇرپاعى سارتاقتىڭ نيەۆسكيمەن تامىرلاس بولىپ، ءبىر- بىرىنە تارتۋ جاساعان. الايدا، سارتاق بار بولعانى ءبىر- اق ەل بيلەگەن. ودان كەيىن حان تاعىنا يسلام ءدىنىن قابىلداعان بەركە حان وتىرعان بولاتىن».
