قازاقتار اۋىر سىرقاتىن تۇيەنىڭ زارىمەن ەمدەۋدى باستادى
بىرەۋلەر - مۇنى «ساندىراق» دەسە، ەندى ءبىرى - «الاياقتاردىڭ ويلاپ تاپقانى» دەگەن ءتۇرلى پىكىر ايتۋدا.
راسىندا دا تۇيەنىڭ ءزارى ءدارى مە الدە جالعان سەنىم بە ەكەنىن ءبىلۋ ءۇشىن NUR. KZ تىلشىلەرى الماتى وبلىسىندا ورنالاسقان تۇيە فەرماسىندا بولىپ قايتتى. سەبەبى مۇنداعى شارۋالار كۇن سايىن وركەشتى جانۋاردان ءسۇت قانا ەمەس، ونىڭ ءزارىن جيناۋمەن اينالىسادى.
تۇيەشى وتەمىس ماقاننىڭ شارۋاقوجالىعىندا قازىر 200 دەن استام ءبىر وركەشتى نار بار. ونىڭ كۇن سايىن 28 ساۋىنعا بايلانسا، 50 شاقتىسى ءزار الۋ ءۇشىن ءوسىرىلىپ جاتىر.
وتەمىس ماقان: «وسىدان 4 جىل بۇرىن ماعان الماتىلىق تۇرعىن حابارلاسىپ، تۇيەنىڭ زارىنە تاپسىرىس بەردى. باسىندا مەن مۇنى كەلەمەج دەپ قابىلدادىم.
اقىسىن تولەيمىن دەپ قويماعان سوڭ كۇن سايىن 1 ليتردەن تۇيەنىڭ ءزارىن جەتكىزىپ وتىردىق. 1 ايدان سوڭ باسقا ادامدار حابارلاسىپ، وسىنداي تاپسىرىس بەرە باستادى. بۇلاردىڭ بارىنە نە بولعان دەپ سۇراسام، ناردىڭ ءزارىن ونكولوگيالىق اۋرۋعا قارسى ىشەتىندەرىن ايتتى. ءتىپتى 3 ايدان سوڭ سول كليەنتتەر كەلىپ، العىسىن ايتىپ قۇلان تازا جازىلعاندارىن جەتكىزدى».
شارۋا ءسۇت پەن ءزار جيناۋ ءۇشىن تۇيەنىڭ ءبىر وركەشتى «ارۋانا» دەگەن ءتۇرىن وسىرەدى. سەبەبى، ول ەڭ جۋاس نار. ساۋىن كەزىندە تۇيەلەردى ەشكىم ايداپ، نوقتالاپ اۋرە بولمايدى. ساۋىنشىلار ناردىڭ اتىن ايقايلاپ شاقىرسا، ءبىر قورادان بوتاسى، ءبىر قورادان اناسى سۋىرىلىپ شىعىپ، تۇرا قالادى. مۇنداعى تۇيەلەردىڭ اتتارى دا قىزىق. ءۇندى جانە تۇرىك سەريالدارىنداعى كەيىپكەرلەر «اناندي»، «تاپاسي» جانە «ۆاندام» دەگەن سىندى جۇلدىزدار مەن سەريالداردىڭ كەيىپكەرلەرىنىڭ دە ەسىمى بەرىلگەن.
شارۋانىڭ سوزىنشە، دارىلىك ماقساتتا قولدانىلاتىن ءزاردى دە، ءسۇتتى دە ارنايى جولمەن جينايدى. «ەمدىك ءزار - بوتالاماعان، 1-2 جاستاعى جاس تۇيەلەردەن عانا الىنادى. جايىلىمعا جىبەرىپ، كەشكە بارلىعىن شوكتىرەمىز. تاڭەرتەڭگىسىن ولار ورنىندارىن تۇرعىزىپ ءزارىن جينايمىز. ءبىر تۇيەدەن 600 گرام، كەيبىرىنەن 1 ليتر الامىز. بارلىق ءزاردى تاپسىرىسقا قاراي جينايمىز. قازىر كۇنىگە 25 -30 ليترعا دەيىن زارگە تاپسىرىس بار»، - دەيدى وتەمىس ماقان.
قانت ديابەتىنە شالدىعىپ، بۇيرەگىنىڭ جۇمىسى بۇزىلىپ، سىرقاتتانعانداردىڭ ءبىرى اقگۇل وماروۆا 2 جىلعا سوزىلعان دەرتىنەن تۇيەنىڭ ءزارىن ءىشىپ 1 ايدا ايىققانىن ايتادى.
«تۋىستارىمنىڭ كەڭەسىمەن، جازدا 10 كۇندىك تۇيەنىڭ ءزارىن ءىشۋ كۋرسىنان ءوتتىم. كۇن سايىن اش قارىنعا 200 گرام تۇيەنىڭ سۇتىنە 3 اس قاسىق ءزاردى ارالاستىرىپ، ىشكە قابىلداپ، سوسىن 2 ساعات بويى تاماق ىشپەۋ كەرەك. وسىلايشا ءبىر تاۋلىكتە 3 ۋاقىت 660 گرام ءزار ارالاسقان ءسۇت ءىشتىم. تۋرا ءبىر ايدان سوڭ مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ءوتىپ ەدىم، دارىگەرلەردىڭ ءوزى تاڭ قالدى. مەنىڭ قانت ديابەتىم 2 گرۋپپا بولاتىن، تەكسەرۋدەن سوڭ قاننىڭ تولىق تازارعانىن ايتتى. سونىمەن قاتار بۇيرەگىمدەگى قۇمدا جوعالىپ كەتىپتى»، - دەيدى اقگۇل وماروۆا.
تۇيە زارىمەن ەمدەلىپ، جازىلىپ كەتكەندەردىڭ قاتارى مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. باۋىر سيرروزىنا شالدىعىپ، اسقازان، ءوت جولدارىنىڭ قابىنۋى، ىشەكتەگى جارالاردى ەمدەگەن تالاي ادام دەرتىنەن ايىققان. جالپى تۇيە زارىمەن ەمدەۋ اراب ەلدەرىندە دامىعان ەكەن. ءتىپتى، زەرتتەۋ جۇرگىزگەن دارىگەر وندا اۋرۋعا قارسى انتيبيوتيكتىڭ بارىن انىقتاعان جانە بىرنەشە قاجەتتى دارۋمەندەر مەن مينەرالدى زاتتاردىڭ بارىنا كوز جەتكىزگەن.
تۇيە زارىنە زەرتحانالىق تالداۋ جاساۋ ناتيجەسىندە 1 ليتر تۇيە ءزارىنىڭ قۇرامىندا مىناداي زاتتەكتەر بارىن انىقتاعان:
10 گرام پروتەين (اقۋىز)
27 گرام ازوت
7 گرام البۋمين (نارۋىز)
10000 ميليگرام نەسىپنار
29 ميليگرام كرەاتين
245 ميليگرام ءزار قىشقىلى
108 گرام كرەاتينين
248 ميليگرام ناتري
8000 ميليگرام كالي
12 ميليگرام كالتسي
246 ميكروگرام ماگني
59 ميكروگرام مىس
58 ميكروگرام تەمىر
22 ميكروگرام مىرىش
قازىر قازاقستانداعى ەرەكشە ەمدەۋ جۇمىسىن جاپوندىق عالىم، پروفەسسور ساتومي يشي زەرتتەپ جاتىر. ول جاز كەزىندە الماتى وبلىسىنداعى شارۋاقوجالىقتاردا بولىپ، تۇيە ساۋىپ ۇيرەنىپ، ءسۇتىن ءىشىپ، وزىنە تاجىريبە جاساپ كورگەن.
ال وتاندىق دارىگەرلەر بولسا، ەمدەۋدىڭ بۇل ءتۇرىن ەستىگەندەرى بولماسا اشىپ ارتىق ەشتەڭە ايتپايدى.
وسىعان قاراپ، فەرمەرلەر قازاق عالىمدارىنىڭ تۇيە زارىمەن ەمدەۋگە عىلىمي زەرتتەۋ جۇرگىزسە دەگەن ۇسىنىستارى بار. سەبەبى حالىق ەمدى ازىرگە ءوز بىلگەندەرىنشە جاساپ ءجۇر. ال زارگە دەگەن سۇرانىستىڭ ارتۋىنا وراي ەلىمىزدە وسى بيزنەستى قولعا الىپ، تۇيەشىلەردىڭ سانى دا ارتىپ كەلەدى.
