عالىمدار اسقان تازالىقپەن ءجۇرۋدىڭ ادام اعزاسىنا زياندى ەكەنىن ايتادى
جانە دۋش استىندا ۇزاق تۇرامىز. ءبىراق، ونىڭ دەنساۋلىققا پايدالى نە زيان ەكەنىن بىلەمىز بە؟ عالىمدار شەكتەن شىققان تازالىقتىڭ ءوزى استما مەن اللەرگيالىق اۋرۋلارعا شالدىعۋعا اكەپ سوعاتىنىن ايتادى.
ماسەلەن، كۇندە تاڭەرتەن، بولماسا، كۇنارا دۋشقا تۇسەمىز. اپتا سايىن توسەك قابىمىزدى اۋىستىرامىز. كول ورامالىمىزدى اپتا سايىن نەمەسە كىرلەي باستاعاندا جۋىپ قويۋعا تىرىسامىز. تازالىقتى قاتال ساقتايتىن زاماندا تۇرىپ جاتىرمىز. سابىندارىمىز ءتۇرلى باكتەريالارعا قارسى. تازالىق زاتتارىمىز %99,9 دەيىن ميكروباردى ولتىرۋگە كومەكتەسەدى.
الايدا، كەي عالىمدار شەكتەن شىققان تازالىقتىڭ ءوزى استما مەن اللەرگيالىق اۋرۋلارعا شالدىعۋعا اكەپ سوعادى دەيدى. سوندا تازالىقتىڭ قانداي زيانى بولۋى مۇمكىن دەيسىز عوي؟ ادامزات شەكتەن تىس تازا بولۋعا ادەتتەندى. الايدا مۇنىڭ ءوزى ادام دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرەدى ەكەن. عالىمداردىڭ زەرتتەۋى بويىنشا ميكروبتاردىڭ ءبارى بىردەي زياندى ەمەس ەكەن. ولاردىڭ ىشىندە زيانى دا، ءتىپتى ادامدى ولتىرۋگە دەيىن باراتىن ميكروبتار دا جانە ادام دەنساۋلىعىنا پايدالى ميكروپتار دا بولاتىن كورىنەدى. ولار اسقازانعا قاجەتتى ۆيتاميندەر ءتۇزىپ، ميكروورگانيزمدى قورعايدى. جانە اسقورىتۋ جاعدايىن جاقسارتادى ەكەن.
ادامنىڭ اعزاسىن قول جۋعان سەكىلدى قاي-قايتا جۋا بەرۋگە تاۋەلدى ەمەس. اعزا تەرى ارقىلى ورگانيكالىق زاتتاردى بولەدى. جەردەگى جارتى وتتەگىن ءبولىپ شىعارادى دەۋگە بولادى. جانە اۋاداعى ازوتتىڭ تۇراقتاندىرىپ، جەردىڭ تابيعيلانۋىنا اسەر ەتەدى. 1989 -جىلى بريتان ەپيدەميولوگى دەۆيد سترەكان العاش رەت، بالا كەزىندە اسقىنىپ اۋىرعان مۇشە ۇلكەيگەن شاقتا ونىڭ اللەرگيالق اۋرۋلارعا دەس بەرمەۋىنە سەبەپشى بولاتىنىن ايتقان. بۇل كونتسەپتسيا عىلىمدا "گيگيەنالىق گيپوتەزا" دەگەن اتاۋعا يە بولدى. اللەرگيا - بۇل يممۋن تاپشىلىعىنىڭ جەتىسپەۋى سالدارىنان تۋىندايدى. اسىرەسە، قورعانسىز كۇيدە قالعان اعزادا ومىرگە ءقاۋىپتى قاتەرلى اۋرۋلار تۋىندايدى.
ەگەر بالانىڭ ەمىزىگى جەرگە ءتۇسىپ كەتسە، نە ىستەۋ كەرەك؟
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، ونى اناسى اۋزىمەن جالاعان سوڭ قايتا بالاسىنا بەرۋ كەرەك ەكەن. ويتكەنى، ەمىزىكتىڭ باسقاسىن بەرسە، ول بالاعا اللەرگيالىق اسەر تۋىنداتۋى مۇمكىن. سپورتپەن ارنايى زالدا اينالىسقاننان گورى كوشەدە اينالىسقان الدەقايدا پايدالى. كوشەدە جۇرگەن يتتەردى دە دالانى لاستايدى دەپ سوككەنىمىزبەن، ولاردىڭ دا ادام اعزاسىنداعى ميكروبيوتتاردىڭ ءتۇزىلىپ، اللەرگيانىڭ الدىن الۋىنا كومەكتەسەدى ەكەن. الايدا ادام اعزاسىندا قانداي دا ءبىر باكتەريانىڭ جوقتىعىنان اۋرۋ پايدا بولادى دەگەن ناقتى دالەلدەر جوق.
رۋكتىڭ ايتىنشا، قازىرگى تەحنيكا مەن ساراپتاما ارقىلى ونى دالەلدەۋ مۇمكىن ەمەس. بولاشاقتا ايعاقتار كەلتىرىلە جاتار. Becker مەكتەبىنىڭ مۇعالىمى، ميكروبيولوگ مەري ريۋبۋش تا وسى ايتىلعاندارمەن تولىقتاي كەلىسىپ، كەيبىر ميكروبتاردىڭ جوقتىعى سالدارىنان، اۋتيزم، اللەرگيا، كوڭىل- كۇي جانە جۇيكە جۇيەسى اۋرۋىنا شالدىقتىرۋ مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. اماندار قولدى سابىنداپ جۇرگەن سوڭ، ۇزاق ءجۇرۋ ەمەس، ءجيى جۋۋ كەرەگىن ايتادى. قولدىڭ بارلىق تەرىسىنە سابىن تيگىزىپ 15 سەكۋنداي جۋۋ كەرەك، سوسىن كەپتىرۋ كەرەك. الايدا، دۋشكا كۇندەلىكتى ءتۇسۋدى ادەتكە اينالدىرماۋ كەرەك. ويتكەنى، اعزاداعى قاجەتتى باكتەريالاردى جويىپ جىبەرەسىز. ال، ءىش كيىمىڭىزدى كۇندەلىكتى تازا ۇستاۋعا داعدىلانعان ءجون. سونداي-اق، جاتار ورنىڭىزدى، ءۇي ءىشىن اپتا سايىن عانا ەمەس، ءجيى- ءجيى تازالاعان دۇرىس. ماسەلەن، ءسىز كوكونىس تۋراعان تاقتايىڭىزدى تاماقتان سوڭ دا جۋۋىڭىزعا بولادى، ءبىراق، ەت پەن بالىق تۋراعان تاقتايدى تەز ارادا جۋىپ تاستاماسا، ودان اعزاعا زياندى باكتەريالار تەز تارايدى. 70 پايىزعا جۋىق قۇستاردىڭ وسىنداي ميكروب سالدارىنان اۋرۋ تۋعىزاتىنى بەلگىلى.
زەرتتەۋ بويىنشا، جۇقپالى اۋرۋحانا بولىمىندەگى بەت- قول ورامالدارى ارقىلى اۋرۋدىڭ تەز تارايتىنى انىقتالعان. دارەتحانادا دارەت ورىنىنىڭ قاقپاعىن سۋ اعىزباس بۇرىن جاباتىندار از. نەگىزى جاپقان دۇرىس. مۇمكىندىگىنشە ورتاق ورامالمەن سۇرتىنبەك كەرەك. جانە اپتا سايىن توسەك قابى مەن ورامالدى جۋىپ قويۋ كەرەك.
اسىرەسە، ىلعىل ورامالمەن سۇرتىنۋگە مۇلدە بولمايدى. دۋشتاعى سۇرتكىشتەرىڭىزدى قولدانعان سايىن جۋىپ تۇرىڭىز. ولاي مۇمكىن بولماسا، كەپتىرىپ قويۋعا تىرىسىڭىز. ادەتتە داستارحانعا قويار ىدىستارىڭىزدى ورامالمەن ءسۇرتۋ كەزىندە، ءسىز ولاردىڭ بارىنە بىردەي باكتەريا تاراتىپ بەرەسىز. ونىڭ ورنىنا ىدىستى ارنايى ۇنتاقتارمەن جۋىپ شىققان ءجون. پيجاما - اعزاداعى باكتەريالاردىڭ تۋۋىنا كوپ اسەر ەتۋشىنىڭ ءبىرى. ادەتتە ادامدار ونى جۋۋ كەرەكتىگىن يىسىنە قاراپ اجىراتىپ جاتادى. پيجامالاردى كەم دەگەندە اپتاسىنا ءبىر رەت جۋۋعا كەڭەس بەرەدى. بالالارىڭىزعا ۇيدەن گورى سىرتتا ويناۋعا مۇمكىندىك بەرڭىز. ءتىپتى مۇمكىن بولماسا، گازوندار مەن وسىمدىكتەردى قىرقىپ تۇرىڭىز.
قورىتا، ايتاتىن بولساق، بالا قاتتى تازالىقتا وسكەن سايىن اللەرگيالىق اۋرۋلارعا تەز ۇشىرايتىن بولادى. ادام جەڭىل اۋرۋدان ايىققان سايىن، اعزاسى كۇشەيە بەرەدى. ءدارى- دارمەكتى قولدانعان سايىن اعزانىڭ السىرەي بەرەدى.
يستوچنيك: Stan.kz
