الماتىداعى «اقتىق ساپارعا ازاپسىز اتتانۋ» ۇيىنەن ءبىر كۇن
الماتىداعى حوسپيس ورتالىعى قالانىڭ شۋى از، تىنىش كوشەلەرىنىڭ بىرىندە، وزگە مەديتسينالىق مەكەمەلەر جانىندا ورنالاسقان. ەسكى عيماراتتىڭ سالىنعانىنا تالاي جىل بولعان. ءبىراق ورتالىق قىزمەتكەرلەرى «مۇندا قىمبات ءدارى- دارمەك، قازىرگى قۇرال- جابدىقتار ەمەس، اۋىر ناۋقاستىڭ كوڭىلىن جۇباتىپ، كۇندەلىكتى كۇيزەلىسكە توتەپ بەرەتىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى كەرەك» دەيدى.
ازاتتىق تىلشىلەرى حوسپيسكە كىرگەن كەزدە ناۋقاستار ءتيىستى پروتسەدۋرالاردان كەيىن تىنىعىپ جاتىر ەكەن. قارسى العان پاللياتيۆتىك كومەك ورتالىعىنىڭ 1- ءبولىمى مەڭگەرۋشىسى گالينا كوتوۆا ناۋقاستارمەن اڭگىمەلەسۋگە رۇقسات بەردى.
سۆەتلانا (اتى- ءجونىن تولىق كورسەتپەۋدى سۇرادى) جاتىر موينى قاتەرلى ىسىگىنە شالدىققانىن 2012 -جىلى بىلگەن، ءبىر جىلدان كەيىن وتا جاساتقان. 42 جاستاعى ونىڭ ەكى قىزى بار، ۇلكەنى 20 جاستا، كىشىسى - ءتورت جاسار. كۇيەۋى ونىڭ قاتەرلى دەرتكە شالدىققانىن ەستىگەن سوڭ تاستاپ كەتكەن.
«كەزىندە انام دا وسى حوسپيستە جاتىپ كوز جۇمعان. مۇندا العاش جىبەرگەن كەزدە شاراسىز كۇيىمە كوندىگە الماي، ەڭىرەپ جىلادىم. بۇل - ءۇشىنشى رەت كەلۋىم، بۇل جولى ءوزىم سۇرانىپ كەلدىم. ويتكەنى وسىندا بولىمشە مەڭگەرۋشىسىنىڭ ارقاسىندا تىنىشتالىپ، جاقسى دەمالامىن. قىزمەتكەرلەرى قامقورلىعىن ايامايدى»، - دەيدى سۆەتلانا.
سۆەتلانا «ۇيدە ءبارى ايانىشپەن قارايدى، ولاردىڭ ەسىركەگەنىن كورگەندە ەڭسەڭ ءتىپتى تۇسەدى» دەيدى. ول كىشى قىزىن ەنەسىنە قالدىرعان.
«كەشە وكىرىپ جىلاپ ەدىم، بۇگىن جاقسى بولىپ قالدىم، مۇنداي ساتتەردە دۇعا وقي باستايمىن. مۇندا جاقسى كىتاپحانا بار، ادەبي كىتاپتاردى كوپ وقيمىن. مۇنداي دياگنوزبەن ءومىر ءسۇرۋ قيىن: جەدەل جاردەمدى شاقىرساڭ دا كەلمەيدى، ءبىز سياقتى ناۋقاستارعا كادىمگى ەمحانالاردا ۋكول سالمايدى. ءوزىمدى وسى جەردە عانا جايلى سەزىنەمىن. ءبىزدىڭ دياگنوزىمىز ۇكىم سياقتى عوي»، - دەيدى سۆەتلانا.
اڭگىمەگە وسىنداي دياگنوزبەن جاتقان تاعى ءبىر ناۋقاس ايەل قوسىلدى. ول ەڭسەسىن تۇسىرمەي، 27 جاستاعى ۇلىنا شۇلىق توقىپ وتىر.
«ال مەن بەسىنشى مارتە كەلدىم، مۇندا ءتىپتى 10 كۇننەن كەيىن قايتا كەلۋىڭە بولادى. ءوزىمدى وسىندا جاقسى سەزىنەمىن، جەگىدەي جەگەن ويدان از دا بولسا ارىلىپ، جەڭىلدەپ قالاسىڭ. ورتالىق قىزمەتكەرلەرى - تاماشا جاندار، مۇندا مەيىرىمسىز، قاتىگەز ادامدار جوق»، - دەيدى مارينا.
كەيبىر ناۋقاستاردىڭ تۋىستارى دياگنوزىن ايتپاۋدى سۇرايدى، سوندىقتان ولار ايىقپاس دەرتكە شالدىققانىن بىلمەگەن كۇيى قايتىس بولادى. پاللياتيۆتىك كومەك ورتالىعىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى گالينا كوتوۆا «دارىگەرلەرگە مۇنداي ناۋقاستارمەن جۇمىس ىستەۋ ءتىپتى اۋىر» دەيدى. حوسپيس ورتالىعىنا جاتىپ شىققاننان كەيىن ناۋقاستاردىڭ جان كۇيزەلىسى مەن ءتان ازابى ءسال دە بولسا جەڭىلدەيدى. ءبولىم مەڭگەرۋشىسى «پەرزەنتحانادا دا، كادىمگى اۋرۋحانالاردا دا ادامدار قايتىس بولىپ جاتادى عوي، ءبىراق بىزدە بۇل - قۇدايدىڭ جازعانى» دەيدى.
«داۋاسىز دەرتكە شالدىققان ناۋقاستارمەن جۇمىس ىستەۋ اۋىر، ارينە. مۇندا جاتاتىن ناۋقاستار - اۋىر وتادان كەيىن حيميالىق تەراپيا العان ادامدار، كادىمگى ستاتسيونارلار قابىلدامايتىن جاندار. ولار بىزگە ءتان ازابىن جەڭىلدەتەتىن ەم- دوم الۋ ءۇشىن ونكولوگ دارىگەرلەردىڭ جولداماسىمەن پورتال ارقىلى كەلەدى»، - دەيدى گالينا كوتوۆا.
ءبىر ناۋقاستىڭ كۇتىمىنە قالالىق بيۋدجەتتەن ايىنا 86 مىڭ تەڭگە (280 دوللارعا جۋىق) بولىنەدى، ناۋقاس حوسپيستە نەبارى ءبىر اي عانا بولا الادى. ورتالىققا كوبىنەسە ونكولوگيالىق دەرتتىڭ ءتورتىنشى ساتىسىنا وتكەن ناۋقاستار، سپيد سياقتى سوزىلمالى دەرتى اسقىنىپ، ەمدەۋدەن قايران بولمايتىن كەزەڭگە وتكەن جاندار، جۇرەك، بۇيرەك، تىنىس الۋ ورگاندارى جانە باۋىر، جۇيكە- بۇلشىق ەت قىزمەتى تۇپكىلىكتى بۇزىلعان ناۋقاستار جاتادى.
«ەڭ باستى پرينتسيپ - ناۋقاستىڭ دەرتى قانداي اۋىر بولسا دا، ەش قايران بولماسا دا ونىڭ قالعان كۇندەرىنىڭ ازابىن ازايتىپ، ءومىرىن جەڭىلدەتەتىن امال تابۋ. ءبىز ناۋقاستىڭ اعزاسىن كەۋلەگەن راك ينتوكسيكاتسياسىنىڭ ازابىن جەڭىلدەتۋگە تىرىسامىز، ىشتەن قان كەتۋدى، ادامنىڭ لوقسىپ- قۇسۋىن توقتاتامىز، وسىدان كەيىن ناۋقاستىڭ تاماققا تابەتى اشىلىپ، جان توزگىسىز ازابى باسەڭدەيدى»، - دەيدى گالينا كوتوۆا.
ءار ناۋقاستىڭ جانىندا قول جەتەر جەردە قىزمەتكەرلەردى شاقىراتىن تۇيمەشە ورناتىلعان. ورتالىقتا مۇسىلمان جانە حريستيان ناۋقاستار قۇلشىلىق ەتىپ، رۋحاني جۇبانىش الاتىن ەكى بولمە جابدىقتالعان. بۇل ءۇشىن ۆولونتەرلەر دە كەلىپ تۇرادى.
گالينا كوتوۆانىڭ ايتۋىنشا، ونكولوگيالىق دەرتكە كوبىنەسە ايەلدەر شالدىعادى. ايەلدەردە - ومىراۋ، كىشى جامباس قۋىسى ورگاندارىنىڭ، ەر ادامداردا وكپە راگى، قۋىق استى بەزىنىڭ (پروستاتا) قاتەرلى ىسىگى ءجيى كەزدەسەدى. قازىر حوسپيستە جاتقان ەڭ جاس ناۋقاس نەبارى 19 دا ەكەن.
«ناۋقاستاردىڭ ءبارى كوڭىل ءبولۋدى تالاپ ەتەدى. قاتەرلى ىسىك دەرتىنە شالدىققاندارعا ءتىپتى قيىن، ولار ايىقپاس دەرتكە مويىنسۇنىپ، كوندىگۋى ءتيىس. مەن مۇندا ورتالىق اشىلعان كۇننەن بەرى جۇمىس ىستەيمىن، ناۋقاستاردىڭ سوڭعى ايلارى مەن اپتالارىن، كەيدە ءتىپتى اقتىق كۇندەرىن بارىنشا جەڭىل، مۇمكىندىگىنشە جايلى وتكىزۋىنە كومەكتەسۋگە تىرىسامىن»، - دەيدى گالينا كوتوۆا.
16 ميلليوننان اسا حالىق تۇراتىن ءارى قاتەرلى ىسىك دەرتىنەن جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 15 مىڭ ادام دۇنيەدەن وزاتىن قازاقستاندا ونكولوگيالىق كلينيكالار مەن حوسپيس ورتالىقتارى جەتىسپەيدى. قازىر ونكولوگيالىق ديسپانسەرلەر ەسەبىندە 140 مىڭ ناۋقاس تۇر. قازاقستاندا پاللياتيۆتىك قىزمەت كورسەتەتىن مامان دايارلامايدى. حوسپيس ورتالىقتارى قاراعاندى، سەمەي، قوستاناي، وسكەمەن قالالارىندا بار. استانادا مۇنداي جەكە مەكەمە جوق، ءبىراق ونكولوگيالىق ديسپانسەردە حوسپيس ۇلگىسىندە ۇيىمداستىرىلعان ءبولىم بار.
دەرەككوز: ازاتتىق
