جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ. ءبىز قالاي بەلدەستىك؟

شارۋا شاش- ەتەكتەن بولعاندىقتان، الەم چەمپيوناتىندا الدىمەن بەلدەسكەن گرەك- ريم كۇرەسى بالۋاندارىنىڭ عانا شەبەرلىگىن كورۋ بۇيىردى.

داتكە قۋاتى - جىگىتتەردىڭ كۇرەسۋ ونەرىندە بۇرىنعىداي ەمەس، ورلەۋ بايقالادى. ءبىراق ءالى دە شىڭداۋدان ءوتۋدىڭ قاجەتتىگى كوزگە ۇرىپ تۇردى.

 "سەگىز ۇلىم ءبىر توبە، ەرتوستىگىم ءبىر توبە" دەمەيتىن بە ەدى. الەم چەمپيوناتىنىڭ جۇلدەسىن تۇڭعىش رەت يەلەنگەن دوسجان قارتىقوۆتىڭ (75 كەلى) بارىن سالا بەلدەسىپ، جىگەرلىلىك تانىتقانىنا رازى بولدىم. دوسجان شيرەك فينالعا شىعاردا جازعى وليمپيادا ويىندارىنىڭ چەمپيونى كارىس كيم حەن ۆۋعا قارسى ايقاستى. بىلتىر وسى بالۋانمەن ەكى رەت بەلدەسىپ، ەسە جىبەرگەن بولاتىن. حەن سوڭعى ەكى جىلدا ەشكىمگە نەسىبەسىن جەگىزبەي، قانداي سايىس بولماسىن ايدارىنان جەل ەسىپ، جەڭىس شىڭىنان تۇسكەن جوق. 2012 -جىلى لوندون وليمپياداسىندا، 2013 -جىلى بۋداپەشتتە وتكەن الەم چەمپيوناتىندا جەڭىسكە جەتتى. وسىنداي وعلانعا قارسى ايقاستا كەتكەن ەسەنى ءبىزدىڭ بالۋان الەم چەمپيوناتىندا قايتاردى.

 شيرەك فينالدا قارتىقوۆتىڭ جانارىنان قاجۋدى بايقادىق. راس، دوسجانعا ءبىر كۇندە التى رەت بەلدەسۋگە ءتۇسۋ وڭاي سوققان جوق. ودان سىرت كارىستى جىعامىن دەپ بار كۇشىن سارقىپ العانى تاعى بار. رەسەيلىك رومان ۆلاسوۆقا (لوندون وليمپياداسىندا 74 كەلىدە التىن مەدال العان بالۋان) قارسى بەلدەسۋگە شىعاردا بار بولعانى 15 مينۋت تىنىقتى. سپورتشىنىڭ جاراۋ قالپىنا كەلۋى ءۇشىن 15 مينۋت دەگەنىڭىز -  تىم از.

جۇبانىش بەلدەسۋىندە لوندون وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, الەم چەمپيونى ارميان ارسەن دجۋلفالاكيان دوسجاننان ۇپاي باسىمدىعىمەن الدا تۇرعاندا دا ءبىزدىڭ بالۋان بەرىلە سالعان جوق. وڭتايلى ساتتە ورايىن كەلتىرە ءادىس قولدانا بىلدى. ال قولا جۇلدە ءۇشىن تارتىستا ءازىربايجاندىق ەلۆين مۋرزاليەۆتىڭ ءوز قارۋىن وزىنە كەزەپ، ۇتىپ كەتتى. ءبارىمىز دە كوردىك، ەلۆين وتە دورەكىلىك كورسەتىپ، دوسجاننىڭ كوزىن شۇقىپ تا الدى. اقىرى تورەشىلەر ەرەجە بۇزعانى ءۇشىن ەسكەرتۋ رەتىندە ونى ەكى مارتە ءتورتتاعانداتتى.

الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى المات كەبىسبايەۆتىڭ (59 كەلى) قولا جۇلدەمەن ورالۋى دا ۇلكەن جەتىستىك. وكىنىشكە قاراي، وزگە بالۋانداردىڭ قولىنان كەلگەنى وسى بولدى. 130 كەلىدە بەلدەسكەن نۇرماحان تىناليەۆتى العاشقى اينالىمدا نەمىس سپورتشىسىنا ەسە جىبەردى دەپ جازعىرۋشىلار بار. نۇرماحاننىڭ بىرگە تۋعان باۋىرى كولىك اپاتىنان قايتىس بولدى. تۋعانىڭنان ايىرىلۋدىڭ قايعىسى قابىرعاڭدى قايىستىرماي قايتەدى. نۇرماحان وسىنداي قايعىنى ارقالاپ ءجۇرىپ كۇرەسكە شىقتى. ريو- دە- جانەيرو جازعى وليمپياداسىنىڭ جولدامالارى ۇلەستىرىلەتىن تۋرنيرلەر ءالى دە وتەدى. ءبىزدىڭ جىگىتتەر سول سايىستا مۇمكىندىكتەن ايىرىلىپ قالماسا بولدى.

 قازىر سپورتشىلار ءۇشىن نە كەرەكتىڭ ءبارى بار. الەم چەمپيوناتىنان جۇلدەلى ورالساڭ، كولىك مىنگىزەدى, قوماقتى قارجىلاي سىياقىسى قوسا بار. كونفەدەراتسيا، كۇرەس فەدەراتسياسى، وبلىس اكىمدەرى جۇلدە العان جامپوزىن جارىلقاۋدان ايانعان ەمەس. تاۋەلسىزدىكتىڭ قانداي قادىرلى ەكەنىن وسىنداي قولداۋدان دا اڭعارۋ قيىن ەمەس. ءالى ەسىمدە، 1981 -جىلى نورۆەگيادا وتكەن الەم چەمپيوناتىنان ەلىمىزگە التىن مەدال ولجالاپ كەلگەندە ماعان 2 مىڭ رۋبل سىياقى بەرگەن.

سپورتشىلاردا مىناداي ءبىر بويكۇيەزدىك باسىم. "بۇل جولى ۇتىلسام، كەلەسى جولى تاعى ءبىر مۇمكىندىك تۋادى" دەپ ءوزىن- ءوزى الداۋسىراتىپ قويادى. ءبىز، كەرىسىنشە، كىلەمگە شىعاردا "بۇل - مەنىڭ اقىرعى سايىسىم، جەڭىلسەم، كىلەمدە قالامىن" دەپ قامشىلايتىن ەدىك.

 قازاق بالۋاندارى اراسىنان العاش بولىپ جازعى وليمپيادا ويىندارىنىڭ التىن مەدالىن يەلەنگەنىمە بيىل - 35  جىل. وسىناۋ زاۋ بيىككە وتىز بەس جىلدا بىردە- بىر قازاق بالاسىنىڭ شىعا الماۋى ۇلتىمىزعيا ۇيات پا، ۇيات! 1980 -جىلى ماسكەۋ وليمپياداسىنىڭ التىن مەدالىن يەلەنگەندە "كەيىنگى تولقىنعا، قانداس باۋىرلارىما جول اشىلسا ەكەن" دەپ تىلەپ ەم. ويتكەنى ءبىز كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىندا تاۋمەندى ەل بولدىق. الەم چەمپيوناتىنا قاتىسۋ ءۇشىن قازىرگىدەي مۇمكىندىك قايدا. پوددۋبنىي اتىنداعى حالىقارالىق تۋرنيردە توپ جارماساڭ، قۇراما ساپىنا قوسىلىپ، الەمدىك دودادا بەلدەسۋ دەگەندى تۇسىڭدە عانا كورەسىڭ. وسىنداي قيىن- قىستاۋ كەزەڭدە، بۇرا تارتۋدىڭ، وزىڭنەن ءالسىزدى اسىرەكوتەرمەلەۋدىڭ بەلەڭ العان شاعىندا وليمپيادا ويىندارىنىڭ چەمپيونى اتاندىق، الەم چەمپيوناتىندا توپ جاردىق، الەم كۋبوگىن يەلەندىك. قازىر قالاي؟ قازاقستان چەمپيوناتىندا جەڭىسكە جەتسەڭ، ءوز سالماعىڭدا مىقتى ەكەنىڭدى پاش ەتسەڭ، قۇراماعا قابىلدايدى. ءوز ەلىڭنىڭ بىرىنشىلىگىندە مەرەيىڭ ۇستەم تۇسسەڭ، ءبىتتى, الەم چەمپيوناتىنا جول اشىق. سوندىقتان دا بالۋاندارىمىزدىڭ "كەلەسى جولى بايگە مەنىكى" دەپ ارقانى كەڭگە سالاتىنى. ال ءبىز وسىدان وتىز بەس جىل بۇرىن كىلەمدەگى قارسىلاسىڭدى جىعىپ، تورەشىنى مويىنداتىپ، قالا بەردى ساياسي ويىننىڭ وتىنا كۇيمەي وتكەن سوڭ عانا الەم چەمپيوناتىنا بارۋدىڭ ءساتى تۋدى. سودان دا شىعار "بۇل - سوڭعى سايىس" دەپ كۇرەسكەنىمىز.

جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ،

 ماسكەۋ وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى، الەم چەمپيونى.

«جاس الاش» 

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى