قازاقستاندا قانشا شەنەۋنىك قاشقىن اتاندى؟

بۇل قاساقانا قىسپاقتى قارا باسى عانا ەمەس، ءۇرىم-بۇتاعىمەن قوسا كورەتىن بولعاندىقتان باسقا امال بولعان دا جوق. كەيىن ەل ەگەمەندىگىن الىپ، شەكاراسىن بەكىتىپ، ءوز الدىنا تاۋەلسىز مەملەكەت بولعان دا، تارىداي شاشىراعان قازاقتار قايتا تۋعان توپىراققا ورالىپ جاتتى.

شەتتەن كەلگەن قانداستارىمىزدى ءبىرىمىز قۇشاق جايا قارسى الدىق، ءبىرىمىز «كەزىندە وتانىن ساتىپ كەتكەن قاشقىندار، ورالماندار» دەپ قابىلدادىق.

ءجا، ول كەزدە زامان باسقا، زاڭ باسقا ەدى. ەگەمەن ەل بولعاننان كەيىن دە وتانىن تاستاپ، شەتەل اسىپ جاتقاندار ءالى دە كوپ. ولاردىڭ ءبىرى «بۇگىنگى بيلىكپەن سىيىسپاي كەتتىك» دەسە، ءبىرى بايلىعىنا بولا وتانىن ساتقاندار. 1990-جىلداردان بەرى قاراي وتانىنان كەتكەندەردى سانامالاي باستاساق سانىنان شاتاسارداي بولىپ قالدىق.

اكەجان قاجىگەلدين

بۇل ءتىزىمنىڭ باسىندا ەكس-پريمەر مينيستر اكەجان قاجىگەلدين مىرزا تۇر. اكەجان ماعجان ۇلى 1993-1994-جىلدارى ق ر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارعان. 1994-1997-جىلدارى ۇكىمەتتى باسقارۋ ءىسى جۇكتەلىپ، ءوز ءىسىن ابىرويمەن اياقتايدى.

1998-جىلى پرەزيدەنتتىك كەڭەسشىسى لاۋازىمىنا دەيىن كوتەرىلگەن اكەجان قاجىگەلدين سول جىلدىڭ قازان ايىندا پرەزيدەنتتىككە ۇمىتكەرلەر قاتارىنان تابىلادى. 1998-2001-جىلدارى ر ح ق پ ءتوراعاسى، د پ و مۇشەسى بولادى. 1999-جىلى اكەجان قاجىگەلدينگە حالىقارالىق ىزدەۋ جاريالانادى. 2001-جىلى بۇرىنعى پرەمەر- مينيسترگە «قىزمەتتىك ءمانسابىن اسىرا پايدالاندى، جۇزدەگەن ميلليارد دوللار پارا الدى، مەملەكەتكە شىعىن كەلتىردى، سالىق تولەۋدەن باس تارتتى، زاڭسىز قارۋ-جاراق ىسىمەن اينالىستى» دەگەن ءبىرقاتار ايىپ تاعىلىپ، 10 جىلعا سىرتتاي سوتتالدى. سوڭعى كەزدەرى «بۇل كىسى ەلگە قايتا ورالادى ەكەن» دەگەن ءسوز ەل اراسىندا جەلدەي ەسىپ ءجۇر.

راحات اليەۆ

ءتىزىمنىڭ باس جاعىنا راحات اليەۆتى دە قوسۋعا بولادى. ول شەت ەلدە ءجۇرىپ ءبىراز شۋلاتتى. كىتاپ جازدى، ءتۇرلى اقپاراتتارمەن ينتەرنەت بەتتەرىن تولتىردى.

راحات اليەۆ 1996-2007-جىلدار ارالىعىندا ۇ ق ك، پرەزيدەنتىنىڭ كۇزەت قىزمەتى، سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى، بىرنەشە مەملەكەتتە ەلشىلىك سەكىلدى لاۋازىمدى قىزمەتتەر اتقاردى.

2007-جىلى «ءوزىنىڭ جەكە مۇددەسى ءۇشىن ۇيىمداسقان توپتىڭ ارەكەتىمەن ادامداردى ۇرلاۋ، ادامداردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاۋىپ توندىرەتىن ەكى جانە ودان دا كوپ ادامدارعا بىرنەشە مارتە قارۋ قولدانۋ جانە زورلىق-زومبىلىق كورسەتۋ» بويىنشا ايىپتالىپ حالىقارالىق ىزدەۋ جاريالاندى.

2015-جىلى 24- اقپان كۇنى راحات اليەۆ تۇرمەدە قايتىس بولدى دەگەن اقپارات تارادى. الدىن الا مالىمەت بويىنشا، ول وزىنە-ءوزى قول جۇمساعان.

ۆيكتور حراپۋنوۆ

شەتەلگە قاشىپ كەتكەن بۇرىنعى مينيستر، الماتى قالاسىنىڭ ەكس-اكىمى ۆيكتور حراپۋنوۆتىڭ ۇستىنەن دە قارجى پوليتسياسى جيىرما شاقتى قىلمىستىق ءىس قوزعاپ، ىزدەۋ جاريالاعان.

ونىڭ ىشىندە مانسابىن اسىرا پايدالانۋ، ءىرى كولەمدە پارا الۋ، زاڭسىز جولمەن يەلەنگەن قارجىنى جانە باسقا مۇلىكتەردى زاڭداستىرۋ، سەنىپ تاپسىرىلعان ءىرى مولشەردەگى بوتەن مۇلىكتى يەلەنىپ كەتۋ، ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتاردى قارجىلاندىرۋ سياقتى قىلمىستىق باپتار بار.

سوت حراپۋنوۆتى قاماۋعا الۋعا سانكسيا بەردى. ءبىراق شەتەلگە قاشقانداردىڭ اراسىندا سايران سالىپ «قىدىرىپ» جۇرگەندەردىڭ بىرەگەيى وسى حراپۋنوۆ. بۇگىندە ول ەشكىمنەن يمەنبەستەن قولىنداعى بايلىعىن بۇكىل الەمگە جاريا ەتىپ، شۆەيتساريادا شالقىپ ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. ايەلىمەن بالاسىنىڭ سايرانى ءوز الدىنا ءبىر بولەك.

  اعايىندى رىسقاليەۆتەر

2012-جىلى اتىراۋ وبلىسىنىڭ بۇرىنعى اكىمى بەرگەي رىسقاليەۆ جانە ونىڭ اعاسى ق ر پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى امانجان رىسقالي قازاقستان اۋماعىن تاستاپ قاشىپ كەتتى دەگەن اقپارات تاراتتى.

ءبىر تاڭ قالارلىعى بۇل اعايىندى جىگىتتەردى كورگەن بىلگەن ەشكىم جوق. لوندوندا ءجۇر ەكەن دەگەن اقپاراتتى قۇقىق قورعاۋ ورگوندارى راستاعان جوق.

مۇحتار ءابليازوۆ

مۇحتار ءابليازوۆ قازاقستان بيلىگىن ءبىراز اۋرەلەدى. بۇرىنعى بانكيردى ۇستاۋ اسا وڭاي بولعان جوق.

اقىرى مۇحتار ءابليازوۆ 2013-جىلى فرانسيادا ۇستالىپ، ءالى كۇنگە دەيىن تۇتقىندا وتىر. ول 2015-جىلى رەسەيگە اۋىستىرىلادى دەگەن دە مالىمەت بار، سەبەبى فرانسيانىڭ سوتى رەسەيدىڭ باس پروكۋراتۋراسىنىڭ مۇحتار ءابليازوۆتى ەكستراديتسيالاۋ تۋرالى ءوتىنىشىن قولداعان بولاتىن.

انار مەشىمبايەۆا

ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ ەكس-ءتورايىمى انار مەشىمبايەۆا دا شەتەلگە قاشقانداردىڭ قاتارىندا. انار مەشىمبايەۆانى ۇلتتىق ساناق كەزىندە قىرۋار قارجىنى تالان-تاراجعا سالدى دەپ ايىپتاپ، جابىلا ىزدەۋ سالىپ ءجۇرىپ، اقىرى ماسكەۋدەن ۇستادى.

1990-جىلدان بەرگى ۋاقىتتا شەتەل اسقانداردىڭ قاتارىندا سەرىك مەدەتبەكوۆ، ليرا بايسەيىتوۆا، ورازالى ەرجانوۆ، ەرجان دوسمۇحامەدوۆ، اعايىندى كاسىپكەرلەر بايساقوۆتار دا بار.

بۇرىنعى ۇ ق ك ءتوراعاسى، بۇرىنعى پرەزيدەنت كۇزەت قىزمەتىنىڭ باستىعى ءالنۇر مۇسايەۆ، اليانس بانكتىڭ بۇرىنعى قوجالارى اعايىندى مارعۇلان جانە ەرلان سەيسەمبايەۆتار. «قاز مۇناي گاز» ۇلتتىق مۇنايگاز كومپانياسىنىڭ بۇرىنعى ۆيتسە-پرەزيدەنتى ماقسات يگەنوۆتەر دەپ جالعاستىرا بەرۋگە بولادى. ءبىراق، بۇلاردىڭ اراسىندا اقتالعاندارى دا، وتانىنا قايتىپ ورالعاندارى دا بار.

Skifnews.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى