مارافونشى اجە ءار جارىسقا «قازاقستان» دەگەن جازۋى بار كيىم تىكتىرەدى
جاسىنا قاراماي وسى ىسىمەن-اق تالايلارعا ۇلگى ول كىسى. «اجە قالاي مارافونشى بولدى؟» دەگەن سۇراق مازالاپ، ارنايى ىزدەپ باردىق. سونىمەن، ەرەكشە ءومىر سۇرەتىن امەگۇلسىن اپا نە دەيدى؟
ۇلان: اپا، جۇگىرۋگە قالاي كەلدىڭىز؟
امەگۇلسىن قالياقپەر قىزى: 9-سىنىپتا اياعىم قاقساپ اۋىردى. سودان جۇگىرۋدى باستادىم. مەكتەپتە دەنە تاربيەسى پانىنەن ءبىراز جىل ساباق بەرگەنىم بار. ءومىر بويى سپورتپەن شۇعىلدانىپ كەلەمىن. مارافونعا قاتىسقالى تاڭەرتەڭ جانە كەشكە ءبىر شاقىرىم ارى، ءبىر شاقىرىم بەرى جۇگىرەمىن. «جەلاياق» استانا فانكلۋبىنىڭ مۇشەسىمىن. ەكى قىزىم بار: بىرەۋىن قۇداي بەرگەن، بىرەۋىن ادام بەرگەن. ولار ءارقاشان مەنى قولداپ وتىرادى. جۇگىرەتىنىمە كوزدەرى ۇيرەندى. سولاي بولۋى كەرەك نارسەدەي قابىلدايدى. جيەندەرىم سپورتپەن اينالىسادى. بەس جاستارىنان باستاپ دزيۋدوعا بەردىم.
ۇلان: مارافونعا قاتىسۋ يدەياسى قايدان كەلدى؟
امەگۇلسىن قالياقپەر قىزى: مارافوندارعا قاتىسقانىما 3 جىل بولدى. 2012 -جىلى شۋچينسكىدەن كۇيەۋبالامنىڭ دوستارى قوناققا كەلدى. قانيبەك دەگەن دوسى: «وسى ءسىز بۇرىننان جۇگىرەسىز عوي، بىزبەن مارافونعا قاتىسىپ كورسەڭىزشى»، - دەدى. سونان سوڭ 6 ساعاتتىق ۋلترامارافونعا قاتىسۋعا باردىم. استانادا «الاتاۋ» سپورت كەشەنىندە ءوتتى. جاستاردىڭ ورتاسىندا ءجۇرىپ 4-ورىن الدىم. سودان بەرى 36 مارافونعا قاتىسىپپىن.
ۇلان: ءبىز مارافونعا قاتىسۋدى بىلە بەرمەيمىز. سول جايىندا ايتىپ بەرىڭىزشى...
امەگۇلسىن قالياقپەر قىزى: حالىقارالىق مارافونعا قاتىسۋ ءۇشىن ءوز ەلىڭنىڭ كلۋبتارى ۇيىمداستىرعان مارافونداردا جەتىستىككە جەتكەن بولۋىڭ كەرەك. ءار مارافون- نىڭ وزىندىك قاتىسۋ اقىسى بولادى. سونى تولەيسىڭ دە، ءوز ءنومىرىڭدى الاسىڭ. قولىڭا كارتا بەرەدى، سونىمەن جۇگىرەسىڭ. مەديتسينالىق انىقتاماڭ مەن ساقتاندىرۋدى تەكسەرەدى. 1 جىلعا ساقتاندىرۋ كومپانياسىمەن كەلىسىم- شارت جاساسقانمىن. اقىسى تۇپ- تۋرا 200 مىڭ بولدى. مارافوندارعا قاتىسۋ ءۇشىن قارجىنى زەينەتاقىمنان تولەيمىن. شەتەلگە، وزگە قالالارعا بارىپ- كەلۋىمە دە سول جەتىپ جاتادى. كەيبىرىنە سپورت جانە تۋريزم باسقارماسى قارجى بولەدى.
ۇلان: مارافوننىڭ قانداي تۇرلەرىنە قاتىساسىز؟
امەگۇلسىن قالياقپەر قىزى: جىلىنا تىم قۇرىعاندا 2-3 تولىق، جارتىلاي جانە 1-2 ۋلترامارافونعا قاتىسامىن. تولىق دەگەنىمىز - 42 شاقىرىم 195 مەتر، جارتىلايى 21 شاقىرىم 97 مەتر قاشىقتىق بولىپ ەسەپتەلەدى. ال ۋلترامارافوننىڭ 6-12 ساعاتتىق، 1 تاۋلىكتىك دەگەن تۇرلەرى بار. مۇندا وسى ۋاقىت ارالىعىندا قانشا جۇگىرسەڭ، سونداي ناتيجە ەسەپتەلەدى. قاشىقتىققا شەك جوق. اراسىندا دەم الۋعا، ماسساجعا بارىپ، تاماقتانۋعا بولادى. بىلتىر 6-12 ساعاتتىق جۇگىرۋدە 88 شاقىرىم، بيىل 99 شاقىرىم جۇگىردىم. سپرينت جۇگىرۋگە دە قاتىسامىن. ياعني، قىسقا قاشىقتىققا 60-100 مەتردى باعىندىرامىز. بۇل جەردە جىلدامدىق ماڭىزدى. سوڭعى كورسەتكىشىم - 60 مەتردى 11، 100 مەتردى 21 سەكۋندتا جۇگىرىپ شىقتىم.
ۇلان: جۇگىرۋگە قالاي دايىندالاسىز؟
امەگۇلسىن قالياقپەر قىزى: ديستانسياعا ساي كۇشىڭدى ساقتاۋ كەرەك. ۇزاق قاشىقتىق بولسا جاي جىلدامدىقپەن باستايسىڭ. كوبىنە جاستار فينيشكە ءبىر- اق جەتكىسى كەلىپ جىلدام جۇگىرىپ كەتەدى. ءسويتىپ جولدىڭ بەل ورتاسىندا قۇلاپ جاتادى. سىڭىرلەرى تارتىلىپ قالادى نەمەسە وزگە دە جاراقاتتار الادى دەگەندەي. «اللا تاعالام، ەكى اياعىما قۋات بەر» دەپ كۇندەلىكتى جاتتىعامىن. مارافونعا 1-2 كۇن قالعاندا اياققا قاتتى سالماق سالمايمىن. جاي جاتتىعۋلار جاسايمىن، اپتاسىنا 2 رەت مونشاعا بارامىن. ىستىق پارعا قىزدىرىنامىن، دۋشقا تۇسكەندە بىرەسە ىستىق، بىرەسە سالقىن سۋ قابىلدايمىن. بۇل دەنەنى شىنىقتىرادى. «جاسىڭىز نەشەدە؟ قالاي جۇگىرەسىز؟» دەپ قاتىسىپ جۇرگەن بالالار سۇرايدى مەنەن. «ءالى جاسپىن، 70 كە ەندى كەلەمىن» دەيمىن.
ۇلان: جۇگىرۋدەن وزگە سپورت تۇرلەرىمەن اينالىساسىز با؟
امەگۇلسىن قالياقپەر قىزى: 8 -جىل يوگامەن اينالىستىم. سۋدا جۇزەمىن، ساداق اتۋدان ءبىر جولى 1-ورىن العانىم بار. گراناتا لاقتىرۋ جارىستارىنا قاتىسقانمىن. ۇستەل تەننيسىنەن دە جەتىستىكتەرىم بار. سوعىس ارداگەرلەرى اراسىنداعى «سالاۋاتتى ءومىر سالتى» اتتى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان شاڭعى جارىسىنا قاتىستىم. مەنى جازىپ كويىپتى. شاڭعى تەپپەگەنىمە ءبىراز جىل بولعان. ءبىر كۇن بۇرىن شاڭعى تاڭداپ، ستاديوندى 5-6 رەت اينالىپ شىقتىم. ق. مۇڭايتپاسوۆ اتىنداعى الاڭدا ءوتتى. اياعىمنىڭ ولشەمى 34-35، ال وندا ەڭ كىشكەنتايى 37 بولدى دا، بىرنەشە شۇلىق كيىپ الىپ قاتىستىم. 3 سەكۋند ايىرماشىلىقپەن 2-ورىن الىپ قالدىم.
ۇلان: مارافونعا قاتىسۋ بارىسىندا جاراقات العان كەزدەرىڭىز بولدى ما؟ ەڭ قيىن مارافون ءسىز ءۇشىن قايسىسى؟
امەگۇلسىن قالياقپەر قىزى: ارينە، ازداپ جاراقاتتانعان كەزدەر بولدى. قازاقستاننان وزگە ومبى، ەكاتەرينبۋرگقا جارىستارعا بارامىن. مارافوننىڭ ىشىندەگى ەڭ قيىنى، دايىندىقتى وتە قاجەت ەتەتىنى - تاۋ مارافونى. بيىل 4 -شىلدەدە ەكاتەرينبۋرگتا حالىقارالىق «كونجاك-2015» مارافونىنا قاتىستىم. باتپاققا بەلدەن باتىپ، زورعا دەگەندە شىققانىم بار. 4 كۇن جۇگىردىك. سوندا بىرنەشە فۋتبولكام مەن شۇلىعىم جۋۋعا كەلمەگەن سوڭ تاستادىم. سول كەزدە كەۋدەمە تاققان ءنومىرىمدى جوعالتىپ العانىمدى 300 مەتر جوعارى كوتەرىلىپ كەتكەن سوڭ بارىپ بايقادىم. سونان سوڭ شىققان جولمەن قايتا تومەن ءتۇسىپ، باتپاقتى شولىپ شىقتىم. ءنومىرىڭدى جوعالتساڭ، جارىسقا قاتىسپاعان بولىپ شىعاسىڭ عوي. بار ەڭبەگىڭ زايا. ويتكەنى ءار قاشىقتىق ارالىعىندا ەرىكتىلەر نومىرىڭمەن بەلگىلەپ الىپ وتىرادى. ءبىراق، سول جولى ۇيىمداستىرۋشىلار «ءسىزدى ءنوءمىرسىز- اق تانيمىز عوي» دەپ 321-نومىرگە اۋىستىرىپ بەردى. ءتىفا- ءتىفا، جارىستىڭ ەرتەڭىنە-اق ءوز قالپىما كەلەمىن. قاتتى قينالعان ەمەسپىن. سول جارىستا 15 شاقىرىم جوعارى، 15 شاقىرىم تومەن قيىرشىق تاستارمەن، سۋمەن، بالشىقپەن جۇگىردىك. جوعارىداعى نۇكتەگە جاقىنداعان سايىن قار، بۇرشاق بولادى. ءبىراق ءبارىمىز دە بەلگىلەنگەن جەرگە دەيىن باردىق.
14 -شىلدەدە ومبىدا 4 كۇندىك ترانسۋرال ۋلترامارافونى بولدى. مۇندا 3-ورىن الدىم. كوبىنە 50 دەن جوعارى جاستاعىلارمەن قوسادى عوي ءبىزدى. ول كەزدە قيىنىراق، ويتكەنى ەلۋدەگىلەرىڭ جاپ-جاس قوي. ال كەيدە 60 تان جوعارىلارمەن ەسەپتەيدى. سونىسى دۇرىس. 26 -ساۋىردە حالىقارالىق الماتى مارافونى ءوتتى. 3 جىل قاتارىنان قاتىستىم. ون بەس مىڭ جەلاياق جينالدى: امەريكالىقتار، افريكالىقتار، ارابتار، مۇقىم جەر جۇزىنەن كەلگەندەر... مەن ءارقاشان ەڭ ۇزاعىنا جۇگىرەمىن. مارافوننىڭ تولىق تۇرىنە قاتىسىپ، 5 ساعات 34 مينۋتتا جۇگىرىپ شىقتىم. جۇگىرىپ كەلە جاتىپ سۋ ىشەسىڭ، سپورت تاعامدارىن جەيسىڭ. ويتكەنى ۋاقىت ءوتىپ بارا جاتىر، ۇلگەرۋ كەرەك. سول جارىستا 1-ورىن يەلەندىم. تومەن تۇسكەن كەزدە اياعىڭا سالماق تۇسەدى، ءبىراق جىلدامدىق جوعارى بولادى. جوعارىعا كوتەرىلگەندە جىلدامدىق از بولادى، ءبىراق ول وڭايىراق.
ۇلان: بايقاعانىم نەمەرەلەرىڭىزدى دە باعىپ، مارافوندارعا دا بارىپ ۇلگەرەسىز. مارافونعا نە ءۇشىن قاتىساسىز؟
امەگۇلسىن قالياقپەر قىزى: ەڭ ءبىرىنشى ءوز دەنساۋلىعىم ءۇشىن قاتىسامىن. كۇندەلىكتى جاتتىعۋىم دا پايدالى عوي. ءار مارافونعا قاتىسقان سايىن «قازاقستان» دەگەن جازۋى بار سپورتتىق كيىمدەر تىكتىرىپ الامىن. جۇگىرىپ بارا جاتقاندا كورگەندەر: «قازاقستان! استانا!» دەپ جاتادى. مەن بولسام: «ءيا، ءيا، قازاقستاننانمىن» دەپ ارى قاراي جۇگىرىپ كەتە بەرەمىن. بۇل جاقسى ەمەس پە؟! ءوز ەلىڭدى شاماڭ كەلگەنشە جاقسى جاعىنان تانىستىرعاندا تۇرعان نە بار؟!
ۇلان: امەگۇلسىن اپا، اڭگىمەڭىزگە راحمەت! ءسىز سياقتى ەڭبەكقور، پاتريوت اجەلەرىمىز امان بولسىن!
P. S. امەگۇلسىن اپامەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا ءوز- وزىمنەن ۇيالدىم. ويتكەنى جاپ-جاس بولا تۇرا، 68 جاستاعى اجە سياقتى جۇگىرمەك تۇگىلى، تاڭەرتەڭ ۇيقىاشارعا دا قىبىر ەتپەيدى ەكەنمىن. اپامنىڭ سۇحباتىن ءتۇسىرىپ وتىرىپ، «وسىدان ەرتەڭنەن باستاپ جۇگىرمەسەم» دەيمىن ىشتەي. تاڭەرتەڭگىسىن قالاي بولار ەكەن، ءا؟..
تاڭشولپان بەگالى قىزى، ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى. استانا قالاسى
(«ۇلان»، №38, 22 -قىركۇيەك 2015 -جىل)
