قازاقستاننىڭ استىعى الەمدىك باعاعا ساي بولادى - اپتالىق شولۋ
جيىن قورىتىندىسى بويىنشا قابىلدانعان شەشىمدەر تۋرالى ورتالىق كوممۋنيكاتسيا قىزمەتىندە بريفينگ ءوتىپ، ۆيتسە- پرەمەر باقىتجان ساعىنتايەۆ باستاعان ءبىرقاتار مينيسترلىك باسشىلارى باسپا ءسوز ءماسليحاتىن وتكىزگەن ەدى.
مالىمەتتەرگە قاراعاندا، قازىرگى كۇنى 10,6 ميلليون توننا استىق باستىرىلىپتى. ارينە، شارۋالاردىڭ قارقىندى دا قىزۋ جۇمىسىنا قاراي بۇل كورسەتكىش كۇن ساناپ وسۋدە. اياق استىنان كۇرت قۇبىلاتىن اۋا رايى توسىن مىنەز كورسەتپەسە ناۋقان دا دەر كەزىندە اياقتالىپ، قامبالار استىققا تولماق.
«بيىلعى جىلى كوكتەم كەش كەلگەنى ءمالىم. سونىڭ سالدارىنان ەگىس جۇمىستارى كەشىرەك باستالدى. سوسىن باسقا داقىلداردى ەگۋ كەزەڭىندە دە ءبىرقاتار وڭىرلەردە اۋا رايى قولايسىز بولدى. ناعىز قاجەتتى كەزدە - ماۋسىم ايىندا جاۋىن- شاشىن قاجەتتى مولشەردەن كەم ءتۇستى. ءبىراق، سوعان قاراماستان بيىلعى جىلى ەگىن جيناۋ جۇمىستارى ءوز مەرزىمىندە باستالىپ، جوسپار بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتىر. ەگىن جيناۋ جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋعا فەرمەرلەردىڭ سۇراۋلارى بويىنشا 60 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق نەسيە بەرىلدى. 421 مىڭ توننا جانارماي جەڭىلدەتىلگەن باعامەن ءبولىندى. ونىڭ ىشىندە بۇگىنگى كۇنى فەرمەرلەرگە 300 مىڭ توننا جانارماي جەتكىزىلدى»، - دەيدى ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى باقىتجان ساعىنتايەۆ.
ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، استىق قابىلداۋ كاسىپورىندارى دا ساقاداي ساي ءتارىزدى، ماسەلەن، فەرمەرلەردەگى استىق ساقتاۋعا ارنالعان ورىنداردىڭ سىيىمدىلىعى 26 ميلليون توننادان اسىپ جىعىلادى ەكەن. ەندەشە، جاڭادان ورىلىپ جاتقان بيىلعى ەگىن مەن وتكەن جىلدان قالعان استىقتى ءساقتايتىن ورىن بارشىلىق دەگەن ءسوز. ياعني، ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى كەلتىرگەن مالىمەتتەرگە جۇگىنسەك، جىلداعىداي قامبالار جەتىسپەۋشىلىگى بيىل ورىن الماۋى كەرەك.
ايتپاقشى، بولجام بويىنشا بيىلعى ءتۇسىم 17,3 ميلليون توننا استىقتى قۇرايدى. قويمالاردا وتكەن جىلعىدان قالعان 5 ميلليون توننا استىق بارىن ەسكەرسەك، شىندىعىندا ساقتايتىن ورىن تاپشىلىعى تۋرالى ءسوز بولماۋى كەرەك.
«بۇگىنگى كۇنى اكىمدىكتەر بەرگەن مالىمەتتەرگە قاراساق، 9,1 ميلليون گەكتار القاپتىڭ ءداندى داقىلى جينالدى. بۇل جالپى ەگىستىك القابىنىڭ 62 پايىزىن قۇرايدى. ونىمدىلىگى گەكتارىنا - 11,6 سەنتنەر. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا، 0,7 سەنتنەرگە ارتىق. وسى كەزگە دەيىن 10,6 ميلليون توننا استىق باستىرىلىپ بولدى»، - دەيدى باقىتجان ساعىنتايەۆ.
دەگەنمەن، اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اسىلجان مامىتبەكوۆ اۋا رايىنىڭ جيىن- تەرىم جۇمىستارىنا قاتتى ىقپال ەتەتىنىن ەسكەرتىپ، جوسپاردىڭ ورىندالۋ- ورىندالماۋى سوعان دا بايلانىستى ەكەنىن العا تارتادى. «ەڭ الدىمەن، ەگىستىك جۇمىستارى باستالعان كەزدە اۋا رايى اسەر ەتتى. سونىڭ سالدارىنان ءدان سەبۋ مەرزىمى شەگەرىلىپ، ول جيىن- تەرىمنىڭ دە كەيىنگە ىعىستىرىلۋىنا تۇرتكى بولدى. ويتكەنى، استىق ادەتتەگى مەرزىمىندە ءپىسىپ ۇلگەرمەدى. قازىرگى جاۋىن- شاشىن فەرمەرلەرگە زور ابىگەر اكەلۋدە»، - دەيدى مينيستر. ونىڭ ايتۋىنشا، ديقاندار استىقتى جاڭبىر باسىلعان ساتتەردە باستىرۋ ۇستىندە. بۇل كەپتىرۋ شىعىستارىن ۇلعايتادى جانە استىق ساپاسىنا دا كەرى اسەرىن تيگىزەدى. دەگەنمەن، بىلتىرعى قار استىندا قالعان استىققا قاراعاندا بۇل ءبىرشاما جاقسى. «دەگەنمەن، بۇدان دا ءبىزدىڭ فەرمەرلەرىمىز ەش ساقتاندىرىلماعان. ءبىز اۋا رايىنا بارىنشا تاۋەلدىمىز»، - دەدى ا. مامىتبەكوۆ.
ياعني، بيىلعى استىقتىڭ ساپاسىنا باعا بەرۋ ازىرشە ەرتەرەك. دەگەنمەن، الەمدىك نارىقتاعى قۇبىلىس استىق ماسەلەسى دە وزەكتى. سوندىقتان دا، اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى تەڭگە باعامىنىڭ وزگەرۋى استىق باستىرۋ ناۋقانىنا قالاي اسەر ەتكەندىگىنە قاتىستى مىناداي تۇسىنىك بەردى: «نەگىزگى شىعىستار تەڭگەنىڭ ەسكى باعامىمەن جاسالدى جانە ينفلياتسيالىق تارگەتتەۋ بولماعان جاعدايدا ءقازىر الەمدىك نارىقتاعى استىق باعاسىنىڭ قۇلدىراۋىنا بايلانىستى، ونىڭ باعاسى ءبىرشاما تومەن بولار ەدى. ايتسە دە، بۇگىندە پاريج بيرجاسىندا ءۇشىنشى سىنىپتى استىق شامامەن 165 دوللار، چيكاگو بيرجاسىندا شامامەن 170 دوللاردى قۇرايدى. 1 دوللاردى شامامەن 250-260 تەڭگە دەپ ەسەپتەيتىن بولساق، وندا بۇگىنگى قازاقستانداعى باعا الەمدىك باعاعا ساي كەلەدى»، - دەدى اسىلجان مامىتبەكوۆ.
سونداي- اق بريفينگ بارىسىندا بەنزين باعاسىنا قاتىستى سۇراققا ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ۆلاديمير شكولنيك جاۋاپ بەرگەن بولاتىن. ونىڭ ايتۋىنشا، ءقازىر قازاقستاندا اي-92 بەنزينىنىڭ جەتكىلىكتى قورى بار. «ءبىز ونى جىلىنا 2 ميلليون توننا كولەمىندە وندىرەمىز، ال قاجەتتىلىك جىلىنا 3 ميلليون توننا. 1 ميلليون توننانى ءبىز سىرتتان اكەلەمىز. ەندى باعاسىنا توقتالسام، رەسەيدە اي-92 بەنزينىنىڭ 1 ءليترى 143 تەڭگە بولسا، بىزدەگى ورتاشا باعاسى 125 تەڭگە. دەگەنمەن، كوتەرمە باعامەن ساتىپ العان كەزدە قازاقستانعا ءبىرشاما ءتيىمدى. سوندىقتان دا ەلىمىز كورشى ەلدەن بەنزين تاسىمالداۋدا. تامىز ايىندا، تاپشىلىق ورىن الادى دەپ قورىققان كەزىمىزدە كورشى ەلدەن 74 مىڭ توننا بەنزين اكەلدىك. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن تاعى 41 مىڭ توننا الدىق. قازىرگى ۋاقىتتا ءبىزدىڭ قورىمىز 214 مىڭ توننانى قۇرايدى. وتكەن جىلى 94 مىڭ توننا قورىمىز بولعان ەدى. ياعني، اي-92 بەنزينىنىڭ قورى جەتكىلىكتى»، - دەيدى مينيستر ۆلاديمير شكولنيك.
قازاندىقتار قىسقا ساقاداي ساي ما؟
جىلداعى ادەت بويىنشا «قىس شانانى جاز سايلايتىن» اتقارۋشى بيلىك قىركۇيەك- قازاندا جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق بارىسىن سوڭعى رەت پىسىقتاپ الاتىنى بار. مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك، اكىمدىكتەر قىسقا ازىرلىك اياسىندا 4898 قازاندىقتى جوندەگەن ەكەن، بۇل جالپى قازاندىق سانىنىڭ 97 پايىزىن قۇرايدى. سونىمەن قاتار، 3,7 مىڭ شاقىرىم جىلۋ جەلىلەرىندە جۇمىستار اياقتالعان. مۇنىمەن بىرگە، سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ جەلىلەرىنىڭ 95 پايىزى دا جوندەۋدەن ءوتىپتى. سونداي- اق، ءبىلىم بەرۋ نىساندارى كۇز- قىس ماۋسىمىنا تولىق ءازىر ەكەنى بەلگىلى بولدى، مەديتسينا مەكەمەلەرىندە دە جوندەۋ جۇمىستارى 99 پايىزعا اياقتالدى. تۇرعىن ءۇي قورى بويىنشا جوسپارلانعان جۇمىستار دا كەستەگە سايكەس كەلە جاتىر ەكەن.
«بۇيىرتسا، بۇلاردىڭ ءبارى 15 -قازانعا قاراي بارلىق نىساندار جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىن بولادى. جالپى، جۇمىس جوسپارىنا سايكەس 2015 -جىلدىڭ 15 -قىركۇيەگىنە قاراي تۇرعىن ءۇي قورى نىساندارىنىڭ دايىندىعى - 90, 15 قازانعا قاراي 100 پايىزدى قۇراۋى ءتيىس ەدى»، - دەدى باقىتجان ساعىنتايەۆ. سونىمەن قاتار، ۇكىمەت وتىرىسىندا ءوڭىر اكىمدەرىنە جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىقتى جەدەلدەتۋ بويىنشا بارلىق قاجەتتى ەسكەرتۋلەر مەن تاپسىرمالار بەرىلىپتى. دايىندىق جۇمىستارىن كەشەۋىلدەتكەن ءبىرقاتار اكىمگە ەسكەرتۋ دە جاسالىپتى. ماسەلەن، وڭتۇستىك قازاقستان، باتىس قازاقستان وبلىستارىنا جوندەۋ جۇمىستارىن جەدەلدەتىپ اياقتاۋ جونىندە تاپسىرمالار بەرىلگەن.
قازاقستاندا جەكەشەلەندىرۋدىڭ اۋقىمدى جۇمىستارى جالعاسۋدا
ايتا كەتەرلىگى، بىلتىر باستالعان جەكەشەلەندىرۋ تولقىنى بۇگىن بەلسەندى تۇردە جۇزەگە اسا باستاعان. سوعان وراي، ۇكىمەت جەكەشەلەندىرۋگە جاتاتىن نىسانداردىڭ جاڭا تىزبەسىن ازىرلەگەن ەكەن. جاڭا تىزىمگە «سامۇرىق-قازىنا» قورىنا، «بايتەرەك» پەن «قازاگرو» حولدينگتەرىنە قاراستى 60 ءىرى كومپانيا كىرگەن. ونىڭ ىشىندە «سامۇرىق- قازىنانىڭ» - 38, «بايتەرەكتىڭ» - 4, «قازاگرونىڭ» - 4 جانە رەسپۋبليكا مەنشىگىندەگى 14 نىسان بار كورىنەدى. بۇدان بولەك، «سامۇرىق- قازىنا» قورىنىڭ مەنشىگىندەگى باسقا دا كومپانيالاردى باسەكەلەستىك ورتاعا بەرۋ تۋرالى ۇسىنىستار تۇسكەن.
وسىعان بايلانىستى، ەندىگى كۇنى ءىرى اكتيۆتەردى ستراتەگيالىق سەرىكتەستەردىڭ قاتىسۋىمەن IPO جانە SPIO مەحانيزمدەرى ارقىلى قور نارىعىنا، ونىڭ ىشىندە 2018 -جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن ەلوردادا قۇرىلاتىن حالىقارالىق قارجى ورتالىعى الاڭىنا شىعارۋ ارقىلى ساتۋ كوزدەلەدى. «ەگەر جەكە ينۆەستور قاتىسۋشى بولسا، باسقا كومپانيالاردى تىكەلەي ساۋدالاۋ ءادىسىن پايدالانۋ ارقىلى اۋكسيوندا ساتۋ ۇسىنىلادى. بۇگىنگى كۇنى اتالعان كومپانيالارداعى مەملەكەتتىڭ قاتىسۋ ۇلەسى 100 پايىزدى قۇرايدى. ساتىلىمعا باقىلاۋشى جانە توسقاۋىلداۋشى اكسيالار توپتاماسى، ياعني 25-تەن 50-پايىزىنا قوسىمشا 1 جانە ودان دا كوپ اكتسيا شىعارىلادى»، - دەيدى ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى.
ايتپاقشى، جەكەشەلەندىرۋ تولقىنىنىڭ جەتەگىندە «قازاق فيلم» ا ق- ى سەكىلدى جۇرتشىلىقتىڭ رۋحاني مۇددەسىنە جۇمىس ىستەيتىن نىساندار دا ساتىلاتىنى بۇعان دەيىن بەلگىلى بولىپ، بۇل جۇرتشىلىق اراسىندا ءبىرشاما تۇسىنىسپەۋشىلىك تۋدىرعان بولاتىن. سوعان وراي، بريفينگ بارىسىندا باقىتجان ساعىنتايەۆ مىرزا الگى ماسەلەگە ءوز جاۋابىن بەردى. «ءبىز «قازاق فيلمدى» تولىعىمەن ساتايىق دەپ وتىرعان جوقپىز. مىندەت - ونىڭ ءوز قالپىن ساقتاپ قالۋ. ءبىز جىل سايىن ءتۇرلى فيلمدەر تۇسىرۋگە شامامەن 5 ميلليارد تەڭگە بولەمىز. بۇل مۇمكىن مۇلدەم از شىعار. ول جاقتا ساپالى فيلمدەردىڭ تۇسىرىلگەنىن قالايمىز. ءبىزدىڭ فيلمدەرىمىزدى باسقا دا ەلدەرگە كورسەتكىمىز كەلەدى. بىزدەرگە ينۆەستورلار كەلۋى مۇمكىن. كىم بىلەدى، مۇمكىن گولليۆۋدتان قانداي دا ءبىر كومپانيا كەلىپ قالار. سوندىقتان ماسەلە سول كۇيىندە قالا بەرەدى. ستراتەگيالىق ينۆەستورعا 49 پايىز اكتسيانى ساتۋ ۇسىنىلادى»، - دەپ تۇسىندىرەدى ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى. ياعني، تۋرا وسى سەكىلدى نىسانداردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن جەكەشەلەندىرۋدىڭ جاعىمدى بولاتىنىن ايتقان ۆيتسە- پرەمەر، مۇنداي ءادىس باسقا دا مادەنيەت نىساندارىنا قاتىستى قولدانىلۋى ءتيىس ەكەنىن العا تارتتى.
قۇربان ايت - ىزگى مەرەكە!
وسى اپتادا كۇللى مۇسىلمان يسلامداعى ەكى ۇلىق مەرەكەنىڭ ءبىرى - قۇرباي ايت مەرەكەسىن تويلادى. ادامزاتتى جاقسىلىققا، ىزگىلىك پەن يماندىلىققا تاربيەلەيتىن بۇل مەيرامنىڭ قازاقستان قوعامىنداعى ورنى دا ەرەكشە. بۇنى قۇربان ايتتىڭ العاشقى كۇنىن مەرەكەلىك دەمالىس رەتىندە بەلگىلەۋ دە كورسەتىپ تۇر ەمەس پە؟ سونىمەن قاتار، مەملەكەت باسشىسى: «مۇسىلمان ءدىنى - ەلدىڭ بارلىعىن بولىنۋگە ەمەس، بىرىگۋگە شاقىرادى» دەگەنى ەستە.
وسى اپتادا، 24 -قازانداعى ايت مەرەكەسىنە وراي مەملەكەت باسشىسى ن. نازاربايەۆ استاناداعى «ازىرەت سۇلتان» مەشىتىنە بارىپ، قازاقستان حالقى مەن بۇكىل الەم مۇسىلماندارىن قۇربان ايت مەرەكەسىمەن قۇتتىقتاعان بولاتىن. «بۇل كۇنى ادامدار وكپە- رەنىشتەرىن كەشىرىپ، ءبىر- بىرىنە جاقىن بولا تۇسەدى. سوندىقتان مەرەكە بىرىكتىرۋشى ءرول اتقارادى. ءبىزدىڭ حالقىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن يسلام دىنىمەن قايتا قاۋىشتى. سونىڭ ارقاسىندا دامۋ باعىتىنداعى جولىمىزدى جالعاستىرا وتىرىپ، بىرلىگىمىز بەن تاتۋلىعىمىزدى نىعايتتىق»، - دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازاربايەۆ سونداي- اق قازىرگى زامانداعى قاقتىعىستاردىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىنە دە توقتالدى. «بۇلار - ەڭ ءبىرىنشى جەر اۋماعىنا بايلانىستى داۋلار. ءبىز وسىنداي داۋ تۋماۋى ءۇشىن كورشى ەلدەرمەن ۋاعدالاستىق ارقىلى شەكارامىزدى بەكىتتىك. ەكىنشى - ەتنوسارالىق قاقتىعىستار. ءوز ۇلتىن وزگەدەن جوعارى ساناۋ - اسا ۇلكەن كۇنا. ءبىز قازاقستاندا كوپۇلتتى حالىقتىڭ بىرلىگىن قامتاماسىز ەتتىك. ەتنيكالىق تەگىنە قاراماستان، اركىمدى دە قۇرمەتتەي وتىرىپ، ەلدەگى تۇراقتىلىقتى نىعايتتىق. ءۇشىنشى - بۇگىندە بۇكىل الەمدە بولىپ جاتقان ءدىنارالىق قاقتىعىستار. ەلىمىزدىڭ مۇسىلماندارى ءوز ءدىنىن ۇستانا وتىرىپ، وزگەلەردى قۇرمەتتەيدى. سونىڭ نەگىزىندە ءبىز حالىقتىڭ بىرلىگى مەن دوستىعىن قامتاماسىز ەتتىك. سوندىقتان حالقىمىزدى ءوز دىنىندە مەيىرىمدىلىك پەن قايىرىمدىلىق جولىن تاڭداۋعا جانە وسكەلەڭ ۇرپاقتى وسى باعىتتا تاربيەلەۋگە شاقىرامىن»، - دەدى مەملەكەت باسشىسى.
اۆتور: قانات مامەتقازى ۇلى
