كەلىمبەتوۆ مەڭزەگەن تەڭگەنى قۇنسىزداندىرعان ءبىر- ەكى ويىنشى كىم؟
«بۇل - ءبىر- ەكى «ويىنشىنىڭ» قۇيتىرقى ارەكەتى. ءبىراق ءبىز تەڭگەنىڭ اسا ءىرى كولەمدە قۇنسىزدانۋىنا جول بەرە المايمىز. سول ماقساتپەن ساتىلىمعا ەكى رەت دوللار ماسساسىن شىعاردىق» دەپ جاۋاپ بەردى.
ءبىز بۇعان دەيىن دە تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانۋ مۇمكىندىگى جوق ەكەنىن ناقتى دالەلدەرمەن عىلىمي نەگىزدەپ، وقىرمانعا تۇسىندىرگەن بولاتىنبىز. بۇل جولى ۇلتتىق بانك ءتوراعاسى مەڭزەگەن «ءبىر- ەكى ويىنشى كىم جانە ولار نە ىستەي الادى؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرۋدى ءجون كوردىك.
وسىندايدا ەسكە 1997 - جىلعى ازيا داعدارىسى بىردەن تۇسەدى. بۇل داعدارىس الەم جۇرتشىلىعىنا بەلگىلى بولعان سوڭ- اق، كۋالا- لۋمپۋردە باس قوسقان G 20 دوكەيلەرى الدىندا ەلدىڭ پرەمەر- ءمينيسترى بىلاي دەپ مالىمدەگەن بولاتىن: «بۇل - «سوروس» قورىنىڭ قۇيتىرقى ارەكەتىنىڭ سالدارى». كەيىننەن الەمدىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى بۇل ماسەلە جايلى قانشا جازسا دا «كىنالى» ايىپتالعان جوق. ال سوروستىڭ ءوزى ءارقاشاندا دوللاردىڭ جوعارى باعادا بولۋى ءۇشىن كۇرەسەتىنىن مالىمدەپ شىقتى.
دەمەك، سوروس جانە ونىڭ قورى دوللاردىڭ جوعارى باعاسى ءۇشىن كۇرەسۋشىلەردىڭ باستىسى. بۇل الپاۋىت ءبىزدىڭ ەلدەگى قارجى ساۋداسىنا قاتىستى ما، جوق پا ول جاعى بىزگە بەلگىسىز. ال ماقساتتى، دالىرەك ايتقاندا قاساقانا دوللاردى جوعارىلاتۋ ءۇشىن قازاقستانداعى فورەكس ساۋداسىنا بۇل كومپانيا قاتىسىپ جۇرسە، ونى ەلدىڭ قارجى الاڭىنان الاستاتۋ كەرەك. بۇل كومپانيانى دۇنيەءجۇزىنىڭ كوپ مەملەكەتى «بۇلدىرگى» دەپ تانىپ، اۋماعىنان الدەقاشان الاستاعان بولاتىن. بۇل - ءبىر.
ەكىنشىدەن، «ءبىر- ەكى ويىنشىنىڭ» ەكەۋى دە وتانداسىمىز بولۋى دا ابدەن مۇمكىن. ولاردىڭ ءبىرى - تاياۋدا شەت ەلدەن قىسقا مەرزىمدى ۆاليۋتالىق نەسيە العان وليگارح دەپ ويلاي الامىز. سول نەسيەسىن بۇگىن قىمباتقا ساتىپ، ەرتەڭ ياعني بىرنەشە ايدان كەيىن دوللاردىڭ قۇنىن ءوسىرۋ مۇلدە مۇمكىن بولماي قالعان شاقتا، ياعني كوكقاعاز باعاسى 250 تەڭگە- دەن دە ءتۇسىپ كەتكەن كەزدە ونى قايىرا ساتىپ الىپ، «مايشەلپەككە» كەنەلۋدى ويلاعاندار وسىلاي جاسايدى. ءبىراق مۇنىڭ ءوزى وتكىنشى، الدامشى ءۇمىت قانا.
ۇشىنشىدەن، شيكىزات ەكسپورتتاۋشىلارمەن بايلانىسى بار وتاندىق بانكتەر «قوجايىندارى» وسىنداي وڭاي ولجا تابۋعا نيەتتەنۋى مۇمكىن. سەبەبى ارزانداپ كەتكەن كومىرسۋتەكتەرى مەن مەتالدارىمىزدىڭ ەكسپورتىنان تۇسكەن ميلليارد دوللاردى 250 ميلليارد تەڭگەگە ساتقاننان گورى، 290 ميلليارد تەڭگەگە ساتقان الدەقايدا پايدالى ەمەس پە؟ ولار وسىنداي پايدانى كوزدەيدى. دەسەك تە، ءبىزدىڭ ايتارىمىز اتالعان ءۇش جاقتىڭ دا قۇيتۇرقى امالدارى مۇلدە جۇزەگە اسپايتىن شارۋا.
وتانداستار، قازاقستاننىڭ قاراپايىم ازاماتتارى ونداي ارام نيەتتىلەردىڭ قۇيتۇرقى ارەكەتتەرىنە الدانىپ قالىپ «حالىقارالىق ۆاليۋتالار تاعى دا قىمباتتايدى» دەپ ويلاپ، بارىنان ايىرىلىپ قالماسىن، تەڭگەمىز حالىقارالىق ۆاليۋتالاردىڭ قاي- قايسىسىنان دا مىقتى، ول ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانك شامالاعان دەڭگەيدە، ياعني دوللاردىڭ 250 تەڭگەلىك باعاسى دەڭگەيىندە تەڭدىكتى ساقتاي الاتىن ۆاليۋتا دەگەندى قايتالاپ ايتىپ، تاعى دا ءبىر ناقتى مىسالمەن دالەلدەپ شىقپاقپىز. ءيا دوللاردىڭ 250 تەڭگەدەن ارتىققا باعالانۋى مۇلدە مۇمكىن ەمەس. دالەلدەيىك.
2016-2018 -جىلداردىڭ بيۋدجەتىن پارلامەنت ۇدايى وسىممەن بەكىتتى. سول ءوسىمنىڭ ەڭ جوعارىسى - 2018 -جىلعى بيۋدجەت. وندا شىعىس بولىگى 7,8 تريلليون شاماسىندا بولاتىنى بەلگىلەنگەن. ياعني 2018 -جىلى ەلىمىزدە جاسالاتىن بارلىق جۇمىس، اتقارىلاتىن ءىس، كورسەتىلەتىن قىزمەت، تولەنەتىن زەينەتاقى، شاكىرتاقى، جاردەماقى، جالاقى جانە ءىسساپار شىعىندارى دەپ اتالاتىننىڭ بارىنە جۇمساۋ ءۇشىن 7 تريلليون 800 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن ەكەن.
مىنە، وسى سومانى قاراپايىم اريفمەتيكانى پايدالانا وتىرىپ، 270 كە بولەتىن بولساق، الاتىنىمىز 28 ميللياردتان ءسال استام سان. بۇل - بيۋدجەتتىڭ دوللارعا شاققانداعى ماسساسى. بۇل دەگەنىڭىز بۇكىل ەل بيۋدجەتىن، ياعني 2018 - جىلى قازاقستان اينالىمىندا بولاتىن تەڭگەنى تەك قانا دوللار ساتىپ الۋعا (باسقا ەشتەڭەگە جۇمساماي) جۇمساسا دا ۇلتتىق بانكتىڭ ساقتىق قورىنداعى دوللار ماسساسىن تۇگەل كوتەرىپ كەتە المايدى ەكەن.
ال بىزدە مۇنىڭ سىرتىندا 70 ميلليارد دوللارعا جۋىق قاراجات ۇلتتىق قورىمىزدا جانە جاتىر. دەمەك، اينالىمداعى تەڭگە ماسساسى اينالىمداعى دوللار ماسساسىن ساتىپ الۋعا جەتپەيتىندىكتەن دە، انىعىن ايتساق، دوللار ماسساسى ەلىمىزدە تىم كوپتىگىنەن دە باعاسىن «كوتەرە المايتىن» تاۋار. ءوتىمسىز تاۋار! سوندىقتان وتانداستار حالىقارالىق ۆاليۋتا قىمباتتايدى ەكەن دەپ ارانداتۋعا سەنبەۋى كەرەك. بىزدىڭشە، دوللار 250 تەڭگەلىك باعاسىن ۇستاپ تۇرۋى ءۇشىن دە ۇلتتىق بانكتىڭ «كومەگى» كەرەك بولاتىنداي. ايتپەسە ول كوپ ۇزاماي 240 تەڭگەدەن دە تومەندەپ كەتۋى مۇمكىن.
«ايقىن» گازەتى
