سۇلۋلىق - ەڭ مىقتى قارۋ
ءبىر كوزبەن قاراعاندا جاندى باۋراپ الاتىن سۇلۋلىقتا نە سىر بار؟ نەلىكتەن جانارىمىز سۇلۋلىققا قۇمار؟ عىلىم بۇل ماسەلەگە قالاي قارايدى؟
سۇلۋلىققا تامسانۋ، سۇلۋلىققا ءسۇيسىنۋ، سۇلۋلىققا قۇشتارلىق جەر شارىنداعى ادامزاتتىڭ بارلىعىنا ءتان قۇمارلىق بولار؟! ف. دوستويەۆسكيي «سۇلۋلىق الەمدى قۇتقارادى» دەپ تامسانادى. سول سۇلۋلىق ءتىپتى الەمدى دە ءبۇلدىرۋى عاجاپ ەمەس قوي؟! تالاس- تارتىس تا سول سۇلۋلىقتىڭ توڭىرەگىنەن شىعىپ جاتادى.
مەديتسينا عىلىمىندا ستەندال دەگەن سيندروم بارى بەلگىلى. العاشقى رەت بۇل سيندرومدى وسى اتالمىش فرانتسۋز عالىمى 1817 -جىلى سيپاتتاپ بەرگەن. ول فلورەنسياداعى مۇراجايعا بارىپ، سول جەردەگى كوركەمونەر تۋىندىلارىنىڭ ادەمىلىگىنە تاڭدانعانى سونشالىقتى، تىپتەن ەسىنەن تانىپ قالا جازداعان. بۇل قۇبىلىستىڭ، ياعني سۋرەت سالۋ ونەرىنىڭ، ارحيتەكتۋرا، ءمۇسىن ونەرىنىڭ ەرەكشە ادەمى تۋىندىلارىنان، كەيدە تىلسىمعا تولى تابيعاتتىڭ سۇلۋلىعىنان دا تۋىندايتىن العاشقى بولىپ تۇجىرىمدادى.
ال يتالياندىق پسيحياتر گراتسيەللا ماگەريني 1979 -جىلى وسى قۇبىلىستى عىلىمي تۇرعىدا سيپاتتاما بەرگەن بولدى. سوڭعى جىلدارى سۇلۋلىقتىڭ ادام ساناسىنا اسەرىن پسيحولوگتار مەن نەيروفيزيولوگتار زەرتتەۋدە.
سۇلۋلىققا تامسانعان ادامدا جۇرەك سوعىسى جيىلەپ، قان قىسىمى كوتەرىلىپ، ەسىنەن اداسىپ ءارى تالىپ تا قالۋى مۇمكىن ەكەن. اتالعان قۇبىلىس ءجيى بولماسا دا، فلورەنتيكالىق مۇراجايدىڭ باقىلاۋشىلارىن مۇنداي جاعدايدا العاشقى كومەك كورسەتۋ تۋرالى ارنايى ءدارىس وقىتىلادى ەكەن. ماسەلەن، شۆەيتساريالىق سانكت- گاللەن قالاسىنداعى كوركەمونەر مۇراجايىندا ادامداردىڭ زالدارعا كىرەر جولدى، ءار جادىگەردىڭ جانىندا تۇرعان ۋاقىتىن، تامىردىڭ سوعۋ جيىلىگىن جانە الاقاننىڭ ىلعالدىلىعىن ولشەيتىن قۇرىلعىلار ءىلىپ قويعان.
سۇلۋلىق تاقىرىبىن ادامنىڭ ءوز بىتىمىنە قاراي ولشەپ كورسەك. قۇداي مىناۋ شەتسىز- شەكسىز عالامدى، جان- جانۋاردى، تابيعاتتى اسەم ەتىپ جاراتقان. ءارقايسىسىنىڭ وزىنە ءتان جاراسىمدىلىعى، ۇيلەسىمدىلىگى بار. ال سولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ كوركەم جاراتىلىس ادامدار ەكەن. كوپتى كورگەن، دانالار: «سۇلۋلىق بەتتە ەمەس، جۇرەكتە، جان سۇلۋلىعىندا»، - دەپ تۇسىندىرەدى. ومىردە دە كورىپ جۇرگەنىمىزدەي، العاش تانىسقان ادامىڭ كورىكتى ەمەس بولسا دا، ارالاسا كەلە ونىڭ جاقسى قاسيەتتەرىن كورگەندە، سۇلۋلىقتىڭ تەك قانا سىرتقى سۇلۋلىقپەن ولشەنبەيتىنىنە كوز جەتكىزەسىڭ. ءبىراق تا، عالىمداردىڭ زەرتتەۋىنشى سۇلۋلىق الەمدەگى ەڭ مىقتى قارۋ ەكەنىن جاسىرمايمىز!
دوسجان بالابەك ۇلى
«ايقىن»
