بالانى تەمەكى شەگۋدەن قالاي ساقتاندىرامىز؟

ولاردىڭ تەمەكىمەن ەرتە جاستان ۋلانعاندىعىنا ىشتەي قىنجىلعاندىقتان، «مەنىڭ بالام دا وسى تەمەكى دەگەن پالەدەن اۋلاق بولسا ەكەن» دەگەن ويعا قالاتىنىمىز دا راس. ولاي بولسا، تەمەكى شەگۋ سەكىلدى جامان ادەتتەن بالانى قالاي اۋلاق ۇستاۋعا بولادى؟

ول ءۇشىن اتا- انانىڭ سانالى تۇردە بايىپپەن تياناقتى جۇمىس ىستەي ءبىلۋى كەرەك. ەڭ الدىمەن:

1. اكە- شەشەسى وزدەرى تەمەكى شەكپەي ۇلگى بولا ءبىلۋى كەرەك

 اكە- شەشەسى تەمەكى تارتاتىن بالالاردىڭ تەمەكىگە دەگەن اۋەستىگى اتا- اناسى تەمەكى شەكپەيتىندەرگە قاراعاندا ءۇش ەسە ارتىق ەكەن.

در. حيۋگونىڭ ايتقانىنداي، «ەگەر، ءوزىڭىز تەمەكى شەگىپ، بالاڭىزعا تەمەكى شەكپە دەسەڭىز، ونىڭ ەشقانداي پايداسى بولماسىنا كوز جەتكىزە بەرىڭىز».

راسىندا دا، بالالار قاتتى ەلىكتەگىش. ولارعا ۇلگى بولا ءبىلۋ وتە ماڭىزدى. سول جايتتى مىنا ءبىر اڭگىمە انىق ۇقتىرا تۇسكەندەي.

اكەسى دارىگەر بولىپ ىستەيتىن ءبىر وقۋشىمنىڭ مەكتەپ اۋلاسىندا تەمەكى شەگەتىنىن بايقادىم. ۇيىنە بارىپ، اكە- شەشەسىمەن وسى جايىندا سويلەسپەك بولدىم. ۇيىنە بارعان مەنى قۇراق ۇشىپ قارسى العان اتا- اناسى وزدەرى دە داستارحان باسىندا ءالسىن- ءالسىن تەمەكى تۇتاتىپ وتىرعان بولاتىن. بۇنى كورگەندە، مەنىڭ ەرىكسىز ءتىل تىستەپ، ۇندەمەسكە لاجىم قالمادى. ويتكەنى بالانىڭ اتا- اناسىنان كۇندە كورگەن ۇلگىسى سول ەدى.

2. تەمەكىنىڭ نە ەكەنىن باسقا ەمەس، ءوزىڭىز ءتۇسىندىرىڭىز

«بالا 3-4 جاسىنان باستاپ، تەمەكىنىڭ زياندىلىعى جايىندا بىلە بەرگەنى دۇرىس. ەگەر ءسىز بالاڭىزدىڭ جوعارعى سىنىپقا كەلۋىن كۇتسەڭىز، وندا «قولىڭىزدى مەزگىلىنەن كەش سەرمەيسىز».

م. حوگان

بالاڭىز 6-7 جاستارىنا كەلگەندە جيىرما شاقتى تەمەكى قالدىعىن ءبىر ىدىسقا سالىپ، بىرنەشە كۇن وتكەننەن كەيىن الگىنىڭ اۋزىن اشىپ بالاڭىزعا يىسكەتىڭىز. بالاڭىز جيىركەنىپ، مۇرنىن تىجىرىنعاندا ەلدىڭ وسىنداي جامان نارسەنى ىشتەرىنە دەيىن سورىپ وكپەسىن ۋلايتىندىعىن، دەنساۋلىققا قانشالىقتى زياندى ەكەندىگىن ايتىپ ءتۇسىندىرىڭىز. جاعىمسىز ءيىستى يىسكەگەندە ءوزىن قالاي سەزىنەتىندىگىن سۇراڭىز.

بۇدان كەيىنگى ساتىدا بالانىڭ تەمەكىگە دەگەن جالپى قىزىعۋشىلىعىن جويۋ ماقساتىندا ءبىر تەمەكى بەرىپ، يىسكەپ، قاراپ كورۋىنە رۇقسات ەتىڭىز. ارتىنان تەمەكىنى قايتىپ الىڭىز.

3. بىرەۋ تەمەكى ۇسىنسا، وندايدا نە ىستەۋ كەرەكتىگىن الدىن الا ۇيرەتىڭىز

در. كلەين: «ەگەر، بالا ونداي جاعدايدا الدىن الا قالاي جاۋاپ بەرۋ كەرەكتىگىن بىلسە، ونىڭ ۇسىنعان تەمەكىنى الماي قويۋ ىقتيمالى دا كۇشەيەدى» دەيدى. ولاي بولسا، اتا- اناسى رەتىندە ءبىز دە قالايشا تەمەكىگە جولاماۋ كەرەكتىگىن ۇيرەتىپ قويعانىمىز ءجون.

مىسالى: ەگەر دوستارىڭنىڭ بىرەۋى ساعان تەمەكى شەكتىرگىسى كەلسە، سەن وعان «جوق، تەمەكى دەگەن جامان نارسە، تەمەكى شەكسەڭ كيىمىڭنەن تەمەكىنىڭ جاعىمسىز ءيسى شىعىپ تۇرادى، ءوزىڭدى جامان سەزىنەسىڭ. ونىڭ ۇستىنە، دارىگەرلەر دە دەنساۋلىققا زيان ەكەندىگىن ەسكەرتىپ جاتادى ءارى ءوزىم دە اكە- شەشەمە تەمەكى شەكپەيمىن دەپ ۋادە بەرىپ قويعانمىن» دەپ، ايتا الۋدى كۇنى بۇرىننان ۇيرەتىپ قويىڭىز.

4. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە- اق، تەمەكىنىڭ مىنانداي زياندىلىقتارعا سەبەپ بولاتىندىعىن ءتۇسىندىرىڭىز:

ا) تەمەكى شەككىشتىڭ كيىمى دە تەمەكى ساسىپ جۇرەدى؛

ءا) تىستەرى مەن تىرناقتارى سارعايادى؛

ب) دەمىكپەگە سەبەپ بولادى؛

ۆ) بويداعى كۇشتى ازايتادى؛

گ) تەمەكى ءۇشىن ءبىر اپتادا جۇمسايتىن اقشاعا وزىنە كەرەكتى قانشاما زاتتار الا الاتىندىعىن ءتۇسىندىرۋ (شوكولاد، ءسۇت، كىتاپ، داپتەر، ءۇنتاسپا ت. ب. )

islam.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى