بالا تاربيەسىندە كىمدى ۇلگى تۇتامىز؟

مىسالى، بالا مەن اتا-انا اراسىنداعى تۇسىنىسپەۋشىلىك ءار ءتۇرلى وكىنىشتى جاعدايعا اكەلىپ سوقتىرۋدا. قازاقستان جاسوسپىرىمدەر سۋيتسيدى تۇرعىسىنان ورتالىق ازيا بويىنشا العاشقى ورىندا تۇر. بۇنىڭ نەگىزگى باستى سەبەبى اتا-انانىڭ بالاعا دۇرىس تاربيە بەرە الماۋىندا نەمەسە بالامەن دۇرىس مامىلە قۇرا الماۋىندا جاتىر. سوندىقتان بۇل ماسەلەنى قولعا الۋ ءۇشىن اتا-انا قاۋىمى بالاعا قالاي مامىلە جاساۋ كەرەكتىگىن مەڭگەرگەنى ءجون.

ەندەشە، مۇنىڭ ءادىس-ءتاسىلىن قايدان تابامىز؟ كىمدى ۇلگى تۇتامىز؟ ارينە، مۇسىلمان قاۋىمى ءۇشىن بالالارمەن ۇزدىك قارىم-قاتىناستا بولعان، بىزگە تاپتىرماس ۇلگى بولارلىق ۇلى تۇلعا پايعامبارىمىزدىڭ (س. ع. س. ) ونەگەلى ومىرىنەن الامىز. ول ءبىز ءۇشىن قاشاندا قىمبات. ونىڭ بالا تاربيەسىندەگى پەداگوگيكالىق ءادىس-ءتاسىلى بولسىن، رۋحاني قۇندىلىعى بولسىن بارشا ۇممەتكە تاماشا ۇلگى بولىپ قالا بەرمەك.

سونىمەن، پايعامبارىمىزدىڭ (س. ع. س. ) بالالارعا دەگەن مامىلەسىن دوس-ساحابالارىنىڭ اۋزىنان تىڭداپ كورسەك.

ءاناس يبن ماليك (ر. ا. ) بىلاي دەپ جەتكىزەدى: «اللا ەلشىسى بالالارعا وتە مەيىرىمدى بولاتىن. ول (س. ع. س. ) نەمەرەلەرى حاسان مەن حۋسەينگە: بۇل ەكەۋى دۇنيەدەگى مەنىڭ ەكى رايحانىم، - دەيتىن».

ساحابا ۋساما يبن ءزايد (ر. ا. ) بولسا: «اللا ەلشىسى مەنى ءبىر تىزەسىنە نەمەرەسى ءاليدىڭ بالاسى حاساندى ەكىنشى تىزەسىنە وتىرعىزىپ، ەكەۋمىزدى بىردەي باۋىرىنا باسىپ: «ۋا، راببىم! بۇلارعا راقىمشىل بول. مەن بۇلارعا شەكسىز مەيىرىمدىمىن»، - دەگەنىن جەتكىزەدى.

راسىندا، پايعامبارىمىز (س. ع. س. ) ءوز سۇيىسپەنشىلىگى مەن مەيىرىم- شاپاعاتىن توگىپ تۇراتىن. سونىمەن قاتار، تەك ءوزىنىڭ نەمەرەلەرىنە عانا ەمەس، بۇكىل بالالارعا دا قامقور بولىپ، ءوزى بۇل جونىندە: «كىشكەنتايلارعا مەيىرىم كورسەتپەگەن بىزدەن ەمەس، (ياعني مەنىڭ ۇممەتىمنەن ەمەس)» دەگەن[1].

سونداي- اق، پايعامبارىمىز (س. ع. س. ) ەشقاشان قىز بالا نەمەسە ۇل بالا دەپ ەكەۋىنىڭ اراسىن ءبولىپ جارماعان. اتا- انالاردى جانە ۇلكەندەردى ءارقاشان بالالارعا كىشىپەيىلدىلىك جاساپ، تۇسىنىستىكپەن قاراۋعا شاقىرىپ وتىرعان.

كوپتەگەن انا ساحابالار دا پايعامبارىمىزدىڭ (س. ا. ۋ. ) بالالاردى قۇشاقتاپ، بەتتەرىنەن سۇيەتىنىن، ولارعا سالەم بەرىپ، كولىگىنە مىنگىزىپ الاتىنىن ايتادى. ءتىپتى، بالالار ناۋقاستانىپ قالسا، كوڭىلدەرىن سۇراپ، ولارمەن قالجىڭداسىپ، ويناتىپ، كەيدە يىعىنا مىنگىزىپ ەشۋاقىت ۇرىسپايدى ەكەن. كەرەك دەسەڭىز، بالالاردى سۇيگىسى كەلىپ قۇشاعىنا العاندا، ۇستىنە دارەتىن بۇزسا دا اشۋلانباي جانە باسقالاردى دا بۇعان ۇرسىپ- زەكىمەۋگە ۇگىتتەيتىن.

يۋسۋف يبن ابدۋللا يبن ءسالام (ر. ا. ) دەگەن ساحابا: «اللا ەلشىسى ماعان يۋسۋف دەپ ات قويىپ، قۇشاعىنا الىپ، باسىمدى سيپادى»، - دەيدى.

ابدۋللا يبن جاعفار (ر. ا. ): «پايعامبارىمىز (س. ع. س. ) ساپاردان قايتقان ۋاقىتىندا مەن حاسان نەمەسە حۋسەيىنمەن بىرگە ونى قارسى الۋعا شىعاتىنمىن. قايسىسىمىز وعان ءبىرىنشى جەتسەك، سونى الدىنا كوتەرىپ، كەيىن كەلگەندەردى ارقاسىنا مىنگىزەتىن. ءماديناعا دەيىن وسىلايشا كەلەتىنبىز»، - دەيدى.

ءابۋ حۋرايرا (ر. ا. ) اقرا يبن حابيستىڭ پايعامبارىمىز (س. ع. س. ) نەمەرەلەرىن ءسۇيىپ جاتقانىن كورىپ: «مەنىڭ ون بالام بار. ءبىراق بىرەۋىن دە سۇيگەن ەمەسپىن»، - دەگەن سوزىنە پايعامبارىمىز (س. ع. س. ) : «مەيىرىم جاساماعانعا مەيىرىم كورسەتىلمەيدى»، - دەپ جاۋاپ قايىرعانىن جەتكىزگەن.

ال، قازىرگى تاڭداعى اتا- انا مەن پەرزەنت اراسىنداعى قاتىناستىڭ ءوز دەڭگەيىندە ىسكە اسپاۋى، ارداقتى پايعامبارىمىزدىڭ (س. ع. س. ) مىنەز- قۇلقى مەن ءىس- ارەكەتتەرىنەن تيىسىنشە مەڭگەرە الماعاندىعىمىزدا جاتىر. ءبىز قاشان پايعامبارىمىزدىڭ (س. ع. س. ) كەرەمەت مىنەز- قۇلقىن بويىمىزعا سىڭىرسەك، ءوز وتباسىمىزدىڭ ناعىز باقىتىن تاپقان بولار ەدىك.

[1] ءابۋ ءداۋىد، ادەب 68.

muslim.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى