كەدەن اشىلدى: كەدەرگى بار ما؟ - باسپا سوزگە شولۋ

بۇرىن اتىراۋ دەگەندە الدىمەن مۇناي- گاز ونەركاسىبىنىڭ وركەندەۋى ويعا ورالۋشى ەدى. شەتەل ينۆەستورلارى دا، شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى دە جوبالارىن وسى سالامەن بايلانىستىرۋعا ۇمتىلاتىن.

سوڭعى كەزدە ۇدەمەلى يندۋستريالىق- يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا جاڭا ونىمدەردى شىعارۋعا كوڭىل بولىنە باستادى. سونداي ءونىمنىڭ ءبىرى تالشىقتى- وپتيكالىق كابەل. بۇل جايىندا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ بۇگىنگى نومىرىندەگى «كابەل: اتىراۋدا ونىڭ تالشىقتى- وپتيكالىق ءتۇرى شىعارىلا باستادى» دەگەن تاقىرىپتاعى ماقالادا ەگجەي- تەگجەيلى جازىلعان.

مۇنايلى وڭىردە بۇرىن بولماعان جوبانى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» وڭىرلىك يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا ىسكە اسىرۋعا بەت بۇرعان «پكف كونتينەنت كو لتد» جشس باس ديرەكتورى سەمەن حۆاننىڭ ايتۋىنشا، باستى ماقسات تەلەكوممۋنيكاتسيا، ترانسپورت، قۇرىلىس جانە مۇناي- گاز سالاسىنا قاجەتتى تالشىقتى- وپتيكالىق كابەل شىعارۋ ءوندىرىسىن يگەرۋ.

جاڭا ءونىمدى شىعارۋدى باستاعان زاۋىت قۇرىلىسىنا 715 ميلليون تەڭگە سالىنىپتى. جالپى قۇنى 1 ميلليوننان اسا اقش دوللارىن قۇرايتىن تەحنولوگيا قىتايدان ساتىپ الىنعان. ء«بىز ونداعان ميلليون دوللارعا باعالانعان ەۋروپالىق تەحنولوگيانى ساتىپ الۋعا تاۋەكەل ەتپەدىك. سەبەبى، بۇل سالاداعى جۇمىستى ەندى باستادىق. دەگەنمەن، زاۋىتىمىزداعى قىتايلىق تەحنولوگيامەن 5 -جىل بويى ۇزدىكسىز ءونىم شىعارۋعا ابدەن بولادى. مۇندا ەڭ باستىسى ساپالى شيكىزات بولسا، ءونىم دە سوعان سايكەس كەلەدى»، - دەگەن باس ديرەكتوردىڭ ايتۋىنشا، قازىر مۇندا جەرگىلىكتى ماماندار جۇمىسقا قابىلدانۋدا.

***

«قىرعىزستاننىڭ ە ا ە و- نىڭ تولىققاندى مۇشەسى بولۋىنا بايلانىستى ەكى ەل شەكاراسىنداعى تاۋار جانە كولىك قۇرالدارىنا كەدەندىك باقىلاۋ راسىمدەرى الىندى»، - دەپ جازادى «ايقىن» گازەتى جۇما كۇنگى «كەدەن اشىلدى: كەدەرگى بار ما؟» دەگەن تاقىرىپتاعى ماقالاسىندا. باسىلىمنىڭ جازۋىنشا، كەيبىر ساراپشىلار قىرعىزستاننىڭ ە ا ە و- عا قوسىلۋىنىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا كەرى اسەرى تيمەيتىندىگىن، كەرىسىنشە، قىرعىزستاننىڭ وداققا مۇشە بولۋى ەلىمىزدەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر پايدا بولاتىندىعىن، ياعني، قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ قىرعىزستاندا كاسىپورىن اشۋىنا جول اشىلاتىندىعىن العا تارتۋدا. ويتكەنى بۇل ەلدەگى ءوندىرىس وداققا مۇشە باسقا ەلدەرمەن سالىستىرعاندا ارزانعا تۇسەدى. قىرعىزستاندا شيكىزات، جۇمىس كۇشى، ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تاريفى، سالىق مولشەرلەمەسى، ءبارى تومەن.

سونداي-اق كورشىلەس ەلدە بيزنەس اشۋعا زاڭنامالىق تۇرعىدان جاعداي جاسالعان. «الايدا قىرعىزداردىڭ دا قاراپ قالماسى بەلگىلى. ولار دا ءوز ەكسپورتتارىن دامىتۋعا اسىعىپ وتىر. بۇگىندە قىرعىزستان ەكونوميكاسىنىڭ 70 پايىزىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس قۇرايدى. سوندىقتان شەكارانىڭ اشىلۋى الدىمەن ايىرقالپاقتىلار ءۇشىن ءتيىمدى. ەندى ولار تاۋارلارىن قىرعىزستان اۋماعىنان تىس جەرلەرگە وڭاي ەكسپورتتاي الادى»، - دەپ جازادى ماقالا اۆتورى.

جاريالانىمعا تۇزدىق رەتىندە ەكونوميست توقتار ەسىركەپوۆتىڭ پىكىرى بەرىلگەن. ول: «قىرعىزستاننان بىزگە كوبىنە كيىم- كەشەك كەلەدى. ە ا ە و- عا كىرۋ ارقىلى ەندى قىرعىزستان جەڭىل ونەركاسىبىن جاقسى دامىتىپ الادى. ال ءبىزدىڭ وتاندىق وندىرۋشىلەر ءۇشىن بۇل زيان. تاعى ءبىر زيانى قىرعىزستاننان كەلەتىن تاۋار تەك قانا قازاقستانعا عانا كەلمەيدى. ول ەڭ الدىمەن رەسەيگە كەتەدى. سوندا ءبىز ورتاداعى قاقپا سياقتى بولىپ قالعالى تۇرمىز. مۇنداي جاعدايدا دا بىزگە پايداسىنان كورى، زيانى شاش ەتەكتەن بولعالى تۇر»، - دەيدى.

 ***

وسى باسىلىمنىڭ جازۋىنشا، ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سايكەس رەسپۋبليكاداعى الكوگولدىك ىشىمدىكتەر جاساۋ سالاسىنىڭ ءوندىرىس كولەمى بيىلعى جىلى 1526 دان 1417 دەكاليترگە دەيىن، 9,1 پايىزعا قىسقارىپتى. قازاقستاندا الكوگول ونىمدەرىنىڭ تارالۋى جىل سايىن قىسقارىپ كەلەدى. وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا ەلىمىزدە الكوگول ونىمدەرىن شىعاراتىن 18 كاسىپورىن جابىلعان.

سوڭعى الىنعان ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە قاراعاندا، «كوكشەتاۋ مينۆودى» ا ق الكوگولدىك ونىمدەردى شىعارۋدى 691,4 تەن 525,2 ليترگە دەيىن (25 پايىزعا) تومەندەتىپتى، ال قوستاناي وبلىسىنداعى «ليدەر-2» ج ش س ءوندىرىسىن 21 پايىزعا قىسقارتقان. ونىڭ سەبەبى بۇرىنعى قارقىنمەن ءوندىرىپ جاتقان تاۋارلارى وتپەي، اراق ونىمدەرى ىشىلمەي جاتىر.

«د س ۇ بيىلعى جىلى كوپتەگەن ەلدەردە الكوگولدىك ونىمدەردىڭ ساتىلۋى ازايادى دەگەن بولجام ايتقان بولاتىن. ونداي ەلدەردىڭ ىشىندە سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانعان قازاقستان دا بار. قازىرگى جاستار سپيرتتى ىشىمدىكتەرگە اسا ءۇيىر ەمەس، سوندىقتان اراق ىشەتىندەردىڭ قاتارى جىل سايىن ازايىپ كەلەدى. د س ۇ- نىڭ زەرتتەۋلەرىنە قاراعاندا، اراق- شاراپتى ەڭ كوپ ىشەتىن حالىق بەلارۋستار بولىپ شىقتى. ءاربىر بەلارۋس جىلىنا 17,5 ليتر، ال ولاردان كەيىنگى ورىنداعى مولداۆانداردىڭ ءارقايسىسى جىلىنا 16,8 ليتر تازا سپيرت ىشەدى ەكەن. ءۇشىنشى ورىندى 15,4 ليتردى ىشەتىن ليتۆالىقتار يەمدەنگەن. اراقتى ەڭ جاقسى ىشەدى دەپ سانالاتىن ورىستار ءتورتىنشى ورىندا تۇر. رەسەي تۇرعىندارى جىل سايىن تازا سپيرتتىڭ 15,1 ليترىن ىشۋمەن شەكتەلەدى. قازاقستان بۇل تىزىمدە ەستونيا، گرەكيا جانە اۆستريامەن ءبىر دەڭگەيدە، 37-ورىندا تۇر. بۇل ەلدەردىڭ ءاربىر ازاماتىنا جىل بويى ىشىلگەن سپيرت 10,3 ليتردەن كەلەدى»، - دەپ جازادى اۆتور. ماقالا «اراق ىشىلمەي جاتىر» دەگەن تاقىرىپپەن بەرىلگەن.

 ***

قاپشاعاي سۋ قويماسىنىڭ جاعالاۋىندا "كاراس Party 2015" جارىسى ءوتتى، دەپ جازادى «ەكسپرەسس ك» گازەتى «نوۆوستي س كولەس - پريامو س راللي» دەگەن تاقىرىپتاعى ماقالاسىندا. باسىلىمنىڭ ناقتىلاي تۇسۋىنشە، جول تالعامايتىن كولىكپەن جارىستى جانى سۇيەتىن جاندار بۇل باسەكەدە تولىق كولەمدە جان ءلاززاتىن العان.

 ***

يالتادا الەمنىڭ 12 ەلىنىڭ بالالارىنىڭ قاتىسۋمەن «دەتسكوي نوۆوي ۆولنى» بايقاۋى باستالدى. بۇل جايىندا «ليتەر» گازەتىنىڭ جۇما كۇنگى سانىنداعى «9-لەتنيايا الماتينكا ۆ پەرۆىي دەن كونكۋرسا «دەتسكوي نوۆوي ۆولنى» پوكوريلا روسسييسكيح زۆەزد» دەگەن تاقىرىپتاعى ماقالادا باياندالعان. باسىلىمنىڭ جازۋىنشا، فەستيۆالدىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا ستاس كوستيۋشكين، لەرا كۋدرياۆتسيەۆا، دومينيك دجوكەر، پاشا ارتەموۆ جانە وتكەن جىلدارداعى بايقاۋ لاۋرەاتتارى قاتىسقان. قازاقستان اتىنان قاتىسىپ جاتقان 9 جاستاعى الماتىلىق دانەليا تولەشوۆا العاشقى كۇننەن-اق كونكۋرس تورەشىلەرىنىڭ جۇرەكتەرىن جاۋلاپ، ەڭ جوعارى ۇپاي جيناعان.

اۆتور: مارلان جيەمباي

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى