بابالار ءسوزى: سىرداريا اتاۋىنىڭ سىرى

بۇل جوبا اياسىندا «بابالار ءسوزى» ، «قازاق حاندارى» ، «ەجەلگى قالالار تاريحى» ، «حالىق قازىناسى» قاتارلى جاڭا ايدارلار اشىلدى.

«بابالار ءسوزى» ايدارى نەگىزىنە «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى اياسىندا شىققان 100 تومدىق اۋىز ادەبيەتىنىڭ جىر- تولعاۋلارى، قيسسا- داستاندار، ءسوز ۇستاعان شەشەندەر مەن بيلەرىمىزدەن قالعان ناقىلدار، تاريحي جادىگەرلەر الىندى. «قازاق حاندارى» ايدارىندا تاريحىمىزدا ەلىنە قورعان بولعان حانداردىڭ ءومىرى تۋرالى دەرەكتەر بەرىلەدى. ال «ەجەلگى قالالار تاريحى» ايدارىنا قازاق دالاسىنداعى وركەنيەتتىڭ ورداسى بولعان كونە قالالاردىڭ تاريحى تۋرالى جازبالار جاريالانادى. «حالىق قازىناسى» ايدارى بويىنشا قازاقستانداعى تاريحي، مادەني ەسكەرتكىشتەر، قازاق حالقىنىڭ سالت- داستۇرلەرى، قولونەر، قارۋ- جاراقتارى تۋرالى ماعلۇماتتار بەرىلمەك. جوبا ماتەريالدارى قازاق تىلىندە (قازاقشا جانە توتە جازۋمەن) اگەنتتىك سايتىندا جاريالانادى.

 ***

ەرتە زاماندا ۇلكەن داريانىڭ جاعاسىندا كوشپەلى حالىق ءومىر ءسۇرىپتى. وسى ەلدى اسقان ايلاكەر ءبىر حان باسقارىپتى. ونىڭ ايەلى كەرەمەت سۇلۋ بولىپتى. حان ايەلىمەن اقىلداسپاي، ەشبىر شەشىم قابىلدامايدى ەكەن.

ءبىر جولى حان شاپقىنشىلاردىڭ شابۋىلىن تويتارىپ، ۇرىس كەزىندە جاۋدىڭ ءبىراز ادامىن قولعا ءتۇسىرىپتى. حان تۇتقىنداردى داريا جاعاسىنداعى ەسكى لاشىققا قاماتادى.

تۇنگە قاراي، تازا اۋادا سەيىلدەپ قايتۋعا شىققان حان ايەلى نوكەرلەرىمەن سول ماڭنان ءوتىپ بارا جاتقاندا اڭگىمەنىڭ قىزىعىنا بەرىلىپ كەتكەن كورىنەدى. قىزدى- قىزدىمەن حانشا ءوزىنىڭ كورشى اۋىلداعى ءبىر جاس جىگىتتى وتە جاقسى كورەتىنىن، تاياۋدا سول جىگىتپەن وڭاشا كەزدەسكەنىن ايتىپ قويادى.

مۇنى ەستىگەن تۇتقىندار: «سەن اقىلدى ايەلسىڭ، وعان ەش داۋ جوق. ءبىراق ىشكى سىرىڭدى جۇرتقا جايىپ جىبەردىڭ، بۇل - سەنىڭ ۇلكەن قاتەلىگىڭ. ەندى ءبىزدى بوساتپاساڭ، حان الدىندا سەنى اشكەرەلەيمىز!» - دەيدى.

سول ساتتە حانشا: «ءوز ايەلىن تاربيەلەي الماعان حاندى حالىق قالاي قۇرمەتتەسىن» دەپ ويلاپ، تۇتقىنداردى بوساتىپ جىبەرەدى.

سودان باستاپ الگى داريا «سىرداريا» دەپ اتالىپ كەتىپتى. 

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى