الماتىلىقتار جاڭا اكىم باۋىرجان بايبەك جايلى نە دەيدى؟
استانا. قازاقپارات - ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ باۋىرجان بايبەكتى الماتى قالاسىنىڭ اكىمى رەتىندە تانىستىرعانىنا دا كوپ بولا قويعان جوق.
بىرەۋلەر «ءسۇيىنشى» سۇراپ، ەندى بىرەۋلەر، اڭدىسىن اڭدىپ، مارە- سارە بولىپ جاتقان وسىناۋ «قىزىق» شاقتا، ءبىز دە، الماتىلىقتارعا «قالا باسشىلىعىنداعى اۋىس- تۇيىسكە قاتىستى پىكىرىڭىز؟»، «ءسىزدىڭ پىكىرىڭىزشە، الماتىنىڭ جاڭا اكىمى نازار اۋدارۋعا، قولعا الۋعا ءتيىستى ەڭ باستى ماسەلەلەر قانداي؟» دەگەن ەكى ساۋال قويعان بولاتىنبىز...
جاڭا اكىم جاڭا لەپ اكەلەدى
ايگۇل احانباي قىزى، جۋرناليست:
- باۋىرجان بايبەكتىڭ الماتى قالاسىنىڭ اكىمى بولىپ كەلۋى قوعامدا ۇلكەن جاڭالىق رەتىندە قابىلدانىپ جاتىر. الماتى سەكىلدى ءىرى مەگاپوليستى «سارا جولعا تۇسكەن» سارى ءتىستى ساقالاردىڭ باسقارا بەرگەنىنە ۇيرەنىپ، بۇلجىماس داعدى رەتىندە قابىلداپ قالعان قالالىقتارعا بۇل شىنىندا دا توسىن تاعايىنداۋ بولدى. جاڭا اكىم جاڭا لەپ اكەلەتىندەي.
ولاردىڭ توسىرقاۋىمەن بىرگە، الىپ شاھاردا كىشىگىرىم وزگەرىس بولاتىنداي، جاڭا باسشى ەسكى پروبلەمالارعا جاڭا كوزقاراسپەن قارايتىنداي جاقسىلىقتان ۇمىتتەنۋ باسىم سەكىلدى. وسى قالادا تۋعان پەرزەنتكە ونىڭ پروبلەمالارى دا جاستايىنان تانىس بولسا كەرەك.
ءوزى تۋعان قالانىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە شىن جاناشىرلىق تانىتىپ، الماتىنىڭ اتىن اسقاقتاتۋ ءۇشىن ازاماتتىق كۇش-جىگەرىن ايامايدى دەگەن سەنىم مول. «قايدان كەلدى؟» دەيتىن ەمەس. بۇعان دەيىنگى قىزمەتتەرىندە قازاقىلىعىمەن، كىشىپەيىل مىنەزىمەن، ساياسي حاريزماسىنىڭ باسىمدىلىعىمەن، بەلسەندىلىگىمەن ءارى حالىققا جاقىندىعىمەن كوزگە ءتۇستى. جاس بولسا دا ءار تاراپتا سىنالدى، ساياسي امبيتسياسى مىقتى، ءوزىن جىگەرلى ساياساتكەر رەتىندە كورسەتە الدى. الايدا، مەنىڭشە الماتىعا ءدال قازىر اكىمنىڭ ساياساتكەرلىگىنەن گورى شارۋاشىلىققا مىعىم شيراقتىعى كوبىرەك كەرەك سياقتى.
باتىس كورىپ كەلگەن ازامات ءبىر ءوزى ءبىر وبلىسقا تاتيتىن ۇلكەن شاھاردىڭ اكىمىنە دەيىن بوي تالاستىرىپ وسكەن سوڭ وعان ارتىلار جۇكتىڭ اۋىر بولاتىنى تۇسىنىكتى. ۇلكەيىپ بارا جاتقان الماتىنى دامىتۋدىڭ جاڭا باعدارلاماسىن قولعا الىپ، ناقتى ورىندالۋىن ءوزى قاداعالاپ، ءوزى تەكسەرىپ، ءوزى قولعا الۋى كەرەك.
جىلتىراعان قارا باتەڭكەنى ءبىر ۋاق قارا كەرزى ەتىككە ايىرباستاپ، قايناعان تىرلىكتىڭ قاق ورتاسىنان تابىلاتىنداي بولسا. ءبىر «باراحولكانى» ورتەنۋى قالانىڭ ىشىنەن دە، سىرتىنان دا قارا بازارلاردان قورعان سوعىلىپ، قاپتاپ اشىلۋىنا جول اشىپ بەردى. قالانىڭ شەتىنەن ۇيمە- جۇيمە ۇيلەر سالىنىپ جاتىر، ءبىراق ولاردىڭ ينفراقۇرىلىمىن قاداعالاپ، تۇرعىندار دەمالاتىن مادەني ورىن، گۇلزار، ساياباق، بالالاردىڭ دەمالىس ورىندارىنىڭ سالىنۋىن قاراستىرىپ جاتقان بىردە- ءبىر جەرگىلىكتى اكىمدىك جوق. ۇسقىنسىز، رەتسىز، جابايى كەيىپتەگى مەكەندەردىڭ جايىلا بەرۋىن تىزگىندەۋ كەرەك!
جاستارعا باسا نازار اۋدارسا...
ەركىن جولان ۇلى، مادەنيەتتانۋشى، PhD دوكتورى:
- قالا تۇرعىنى رەتىندە مەنى باتىستا ءبىلىم العان، بىرنەشە ءتىل بىلەتىن جاڭا تۇرپاتتاعى باسشى باۋىرجان بايبەكتىڭ اكىم بولىپ كەلۋى قۋانتتى. ءوزىم دە شەتەلدە وقىعان، عىلىم سالاسىنداعى ادام بولعاندىقتان، جالپى، كەڭەستىك رۋحتان ادا مەنەدجەرلەرگە ءىشىم جىليدى. ولاردا جاڭاشىلدىق، كرەاتيۆتىلىك پەن دەموكراتيالىق ۇستانىم باسىم كەلەدى. «بالاپاندى كۇزدە سانايدى» دەسەك تە، قالامىزدا وڭ وزگەرىستەردىڭ ورىن الاتىنىنا سەنىمدىمىن.
ەندىگىسى - ول ەلباسى كوزىرلەرىنىڭ ءبىرى - «بولاشاق» قاۋىمداستىق وكىلى رەتىندە ەڭ الدىمەن جاستارعا، ولاردىڭ عىلىمعا، بىلىمگە كوپتەپ تارتىلۋىنا ىقپال ەتسە، نۇر ۇستىنە نۇر.
الماتىلىقتاردىڭ ءبىلىم سالاسىندا ماسەلەلەرى جەتكىلىكتى. مىنە، وسى باعىتتا قوزعالاتىن بولسا، تالايىمىز وعان قالپاعىمىزدى شەشىپ بەرگەن بولار ەدىك.
قالاي دەسە دە، بايبەك «نۇر وتاندا» ءوزىن ىسكەر دە ءتيىمدى باسشى رەتىندە كورسەتە ءبىلدى. پارتيانىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە يدەولوگيالىق دەڭگەيى الدەقايدا جوعارىلادى، يميدجدىك كاپيتالى دا بەكي ءتۇستى.
وسىنىڭ ءبارىن تۇجىرىمداي وتىرىپ، پرەزيدەنت اكىمشىلىگىندەگى، سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جانە تاعى دا باسقا سالالارداعى مول تاجىريبەسىن قالامىزدى كوركەيتۋگە جۇمسايدى دەپ ۇمىتتەنەمىن.
بولاشاقتىقتار ب. بايبەكتىڭ اياق الىسىنا قاراپ تا باعالانادى
ەركەبۇلان نالىبايەۆ، فيزيك، PhD دوكتورى:
- باۋىرجان بايبەكتىڭ الماتىعا اكىم بولىپ كەلۋى - زاڭدىلىق سەكىلدى. بىلىكتى، لايىقتى بولسا، نەگە اكەلمەسكە؟! مەن وسى ازامات ءتۇبى المالى شاھارعا سوقپاي قويمايدى-اۋ دەپ ويلاۋشى ەدىم. بولجامىم قىرىن كەتپەپتى. سوندا-اق، «كەلىپ جاتسا، دۇرىس بولۋشى ەدى» دەپ پايىمداعانمىن.
نەگە؟
بىرىنشىدەن، ول وسى جەردىڭ تۋماسى. قالادا ءوسىپ ونگەن. جۇرەگىنە ىستىق مەكەن. ال كىم ءوز تۋعان جەرىن كوركەيتپەيدى؟ الماتىلىق رەتىندە بار ىنتا- ىقىلاسىمەن جۇمىس جاسايدى دەگەن ويدامىن.
ەكىنشىدەن، وعان مۇنداعى ماسەلەلەر ەتەنە تانىس. ءجۇز جەردەن «سىرتتا وقىدى، جۇمىس جاسادى» دەگەنمەنەن، ول الماتى جۇيەسىنە قانىق. تامىرىن باسا الادى، ارمان تىلەگىن جاقسى بىلەدى.
ۇشىنشىدەن، ول تۇڭعىش رەت اكىمدىك قىزمەت دەڭگەيىنە دەيىن ءوسىپ وتىرعان بولاشاقتىق تۇلەك. «بولاشاق» مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءتولتۋماسى. ەندىگى بولاشاقتىقتاردىڭ تاعدىرى بەلگىلى ءبىر دارەجەدە وسى الماتىدا شەشىلەتىن بولادى. ولار وزدەرىن جاڭا تيپتەگى كادر رەتىندە قالاي كورسەتىپ جاتىر، بۇل ەندى بايبەكتىڭ دە اياق الىسىنان باعالاناتىن بولادى.
باۋىرجان بايبەككە مۇراعا «جامان» قالا قالىپ وتىرعان جوق. احمەتجان ەسىموۆ تە ءبىراز ءىس تىندىردى. تەك ەندى وسى يگىلىكتەردى لايىقتى تۇردە ءارى قاراي جالعاستىرىپ الىپ كەتۋ - مىندەت. بۇل ورايدا، ونىڭ قۇرىق سالاتىن تۇسىنىڭ ءبىرى - يدەولوگيا بولسا كەرەك. مەن ونى وسى جاعىنان بەلسەندى كورگىم كەلەدى.
Baq.kz