بابالار ءسوزى: سارجان قاشقان جەرى اتاۋىنىڭ شىعۋى تۋرالى اڭىز
بۇل جوبا اياسىندا «بابالار ءسوزى»، «قازاق حاندارى»، «ەجەلگى قالالار تاريحى»، «حالىق قازىناسى» قاتارلى جاڭا ايدارلار اشىلدى.
«بابالار ءسوزى» ايدارى نەگىزىنە «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى اياسىندا شىققان 100 تومدىق اۋىز ادەبيەتىنىڭ جىر-تولعاۋلارى، قيسسا-داستاندار، ءسوز ۇستاعان شەشەندەر مەن بيلەرىمىزدەن قالعان ناقىلدار، تاريحي جادىگەرلەر الىندى.
«قازاق حاندارى» ايدارىندا تاريحىمىزدا ەلىنە قورعان بولعان حانداردىڭ ءومىرى تۋرالى دەرەكتەر بەرىلەدى.
ال «ەجەلگى قالالار تاريحى» ايدارىنا قازاق دالاسىنداعى وركەنيەتتىڭ ورداسى بولعان كونە قالالاردىڭ تاريحى تۋرالى جازبالار جاريالانادى.
«حالىق قازىناسى» ايدارى بويىنشا قازاقستانداعى تاريحي، مادەني ەسكەرتكىشتەر، قازاق حالقىنىڭ سالت- داستۇرلەرى، قولونەر، قارۋ-جاراقتارى تۋرالى ماعلۇماتتار بەرىلمەك. جوبا ماتەريالدارى قازاق تىلىندە (قازاقشا جانە توتە جازۋمەن) اگەنتتىك سايتىندا جاريالانادى.
***
سارجان قاشقان
سارجان باتىر كەنەسارىنىڭ ءجۇز ادامىنىڭ باسى بولعان. كەنەسارى قاشىپ قىرعىزدىڭ قولىنا ءتۇسىپ، ناۋرىزباي باستاعان قازاقتار قاشىپ، ونى ورىستار قۋىپ، ولار وسى جولدىڭ تۇبىنە كەلىپ ۇيىقتاپ جاتادى. كەنەسارىنىڭ سارجان باتىرى كەلە جاتىر دەپ بودىق ەستيدى. (ول كەزدە سارجان الپىس جاستا، كارى دەپ ەسەپتەلەدى ەكەن). ول سارجاندى مەن كورەيىن دەپ قاسىنا نوكەر ەرتىپ كەلە جاتادى. سارجان نوكەرلەرى ۇيىقتاپ جاتىپ، ات ءدۇبىرىن ەستىپ ورىستار ەكەن دەپ تۇرا قاشادى. سارجان: «توقتاڭدار!» - دەپ نوكەرلەرىن توقتاتىپتى.
- بۇلار ورىستار ەمەس، قازاقتار، - دەيدى.
- ونى قايدان ءبىلدىڭىز؟ - دەگەندە، سارجان ءبىر توبەدەن ساسقاننان كەيىن:
- مەن بارىپ ءبىلىپ كەلەيىن. ولار ورىستار بولماسا كەرەك ەدى، - دەپ كەرى قايتىپ بارا جاتسا، توبەنىڭ باسىندا تاۋداي بولىپ بودىق باتىر تۇر ەكەن.
- سەنى باتىر دەپ ەستىپ سىناماققا كەلدىم، جولىمدى بەر، - دەگەن ەكەن.
سوندا سارجان قاسقايىپ تۇرا قالىپتى. بودىق ونىڭ قامىتىن كۇل-پارشا ەتىپ، ۋاتىپ تاستاپتى. نامىستانعان سارجان جالعىز جەبەنىڭ وعىمەن بودىقتى اتايىن دەپ كوزدەپ جاتقاندا، بودىق:
- سەن مەنى وزىڭە تيگىزە المايدى دەپ ويلادىڭ با؟ مەن سەنى سىناماققا ىستەدىم. ءوزىڭ تاۋداي بولعانمەن، اقىلىڭ جوق ەكەن. باتىر بولساڭ تۇرا قال، تاعى ءبىر اتايىن، - دەگەن ەكەن.
سوندا سارجان: «مەنەن قاتەلىك كەتتى» دەپ كەشىرىم سۇراپتى. سودان وسى جەر «سارجان قاشقان» دەپ اتالادى.
