قازاق فۋتبولىنداعى اعايىندىلار
اعايىندىلاردان - كەشەگى دجەكي مەن بوببي چارلتونداردى، رونالد پەن ەرۆين كۋمانداردى، دجۋزەپپە مەن فرانكو بارەزيلەردى، ميكاەل مەن بريان لاۋدرۋپتاردى، فيليپپو مەن سيمونە يندزاگيلەردى، گاري مەن فيل نيەۆيلدەردى، ەگىزدەردەن - فرانك پەن رونالد دە بۋرلاردى، حاميت پەن حاليل التىندوپتاردى، سۆەن مەن لارس بەندەرلەردى، الەكسەي مەن ۆاسيلي بەرەزۋتسكييلەردى، اكەلى- بالالىلاردان پەلە مەن ەدينيۋدى، ۆلودزيمەج بەن ەۋزەبيۋش سموليارەكتەردى، يوحان مەن حوردي كرويفتاردى، چەزارە مەن پاولو مالدينيلەردى ەسكە الساق تا جەتكىلىكتى.
بۇگىن ءبىز قازاق فۋتبولىنداعى اعايىندىلاردى تىزىمدەپ كورمەكپىز.
نۇركەن جانە باۋىرجان مازبايەۆتار. ارينە، بۇل جەردە اعاسىنىڭ تابىسى وتە قوماقتى. تاراز سۇرمەرگەنى ءوزى ويناعان كوماندالاردىڭ بارىندە ناتيجەلى ويىن كورسەتتى. قازاق فۋتبولىنىڭ تاريحىنداعى باس مەرگەندەردىڭ ءبىرى بولا الدى (173 گول، 4 ورىن) . ۇلتتىق قۇراما ساپىندا ءولىارا كەزەڭدە 13 قانا ماتچ وتكىزىپ، 2 گول سوقتى. ازيا جانە ەۋروكۋبوكتاردا 9 گول اۆتورى اتانىپ، بۇل كورسەتكىش بويىنشا اندرەي ميروشنيچەنكودان (11 گول) عانا تومەن تۇر. فۋتبولمەن قوش ايتىسقان سوڭ دا نۇركەن ءوزىن جاقسى مامان رەتىندە تانىتتى. ال باۋىرجان، نەگىزىنەن، I ليگادا وينادى. «تارازدىڭ» «جامبىل» فارم- كلۋبىندا ءجۇرىپ، 2006 -جىلى «اقجايىققا» اۋىستى دا، سپورتتىق عۇمىرىنا نۇكتە قويدى.
ەگور جانە ماكسيم ازوۆسكييلەر. ارالارى ءبىر جاس اعايىندى ازوۆسكيلەردى فۋتبولشىلار ديناستياسىنان دەۋگە بولادى. اكەلەرى يۆان ازوۆسكي وسى كۇنى «جەتىسۋدىڭ» باس باپكەرى قىزمەتىن اتقارىپ ءجۇر. ماكسيم دە سونداي وينايدى. ماكسيم جاسى كىشى بولسا دا، قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنا اعاسىنان ءبىر جىل بۇرىن، 2005 -جىلى شاقىرىلدى جانە ۇزاعىراق، 2011 -جىلعا دەيىن وينادى. الايدا ەگورعا قاراعاندا از كەزدەسۋ وتكىزدى (16 ماتچ) . ال ەگور ۇلتتىق قۇرامادا 2006-2008 -جىلدار ارالىعىندا ونەر كورسەتىپ، 21 كەزدەسۋدە الاڭعا شىقتى. بۇل ەكى فۋتبولشى دا وسى كۇنى پرەمەر- ليگادا جۇرگەنىمەن، باياعىداي كوزگە تۇسپەيدى. سوعان قاراعاندا، جۇلدىزدى شاقتارى ارتتا قالعان بولۋى كەرەك. ەگور ازوۆسكيي «وقجەتپەس» ساپىندا I ليگادا ويناپ، جوعارى توپقا بيىل قايتا ورالدى.
جىگەر جانە جامبىل كوكەيەۆتەر. جىگەر الماتى وبلىسى فۋتبولىنىڭ نامىسىن ءبىرىنشى ليگادا دا، پرەمەر- ليگادا دا تابىستى قورعادى. الايدا ونىڭ سپورتتىق عۇمىرى ءىنىسى جامبىلدىكىندەي جارقىن ەمەس ەكەنىن مويىنداساق كەرەك. جامبىل قازاقستان قۇراماسىندا ويناعان ەڭ جاس فۋتبولشى رەتىندە تىركەلىپ قانا قويماي، داڭقتى «ۋەمبليدە» گول سوققان العاشقى وتانداسىمىز بولدى. «شاحتەر» ءوز تاريحىندا ەكى دۇركىن چەمپيون اتانعاندا، جامبىلدىڭ قوسقان ۇلەسى از بولعان جوق. الايدا 2014 -جىلى اياعىن سىندىرىپ الىپ، جامبىل ءبىر جىل بويى ويىننان تىس قالدى. بيىل جاقسى ورالدى، ۇلتتىق قۇرامانىڭ باس باپكەرى يۋ. كراسنوجاننىڭ سەنىمىن قايتا جەڭىپ الدى. تالانتتى فۋتبولشى ءوز الەۋەتىن تولىقتاي تانىتۋعا ۋاقىت بار.
اسلان جانە داستان دارابايەۆتار. جاسى ۇلكەن داستان 3 جىل عانا «گەفەستتە» ويناپ، فۋتبولدى تەز دوعاردى. ال اسلان اۋەلى - «شاحتەردە» ، كەيىن «اقتوبەدە» ءتاۋىر كوزگە ءتۇسىپ، جيىرمادان اسپاي ۇلتتىق قۇراماعا شاقىرىلىپ ەدى. بۇدان سوڭ «اتىراۋعا» بارىپ، «شاحتەرگە» قايتا ورالىپ، جۇرت نازارىنان الىستاي باستاعاندا، ۆلاديمير ۆايسس ونى «قايراتقا» شاقىردى. ءسويتىپ، 2014 -جىلى اسلان قايتا ەڭسە تۇزەدى. ءبىر جىلدا 12 گول سوعىپ، ءوز رەكوردىن جاڭارتتى. قايتادان ۇلتتىق قۇراماعا شاقىرىلدى. بيىل اسلان «قايراتتىڭ» نەگىزگى قۇرامىنان ءجيى ورىن تاپپاعانمەن، ءبارىبىر باپكەر سەنىمىنەن كەندە ەمەس. جاقىندا ول «جەتىسۋ» قاقپاسىنا گول ەنگىزىپ، بيىلعى العاشقى دوبىن تىركەدى. ەندەشە، اسلان قازاق فۋتبولىنا ءالى كوپ ۇلەس قوسادى دەپ سەنەمىز.
دۋمان جانە ۇلان قونىسبايەۆتار. جەرگىلىكتى جانكۇيەرلەر مەن ماماندار دۋماننىڭ ەرەكشە تالانتتى ەكەنىن ايتادى. ءبىراق ول I ليگادان اسقان جوق. 2007 -جىلى «راحات» (استانا) كومانداسىندا 10 ويىن وتكىزىپ قايتقانى بولماسا، نەگىزىنەن، «لاشىن» (قاراتاۋ) ساپىندا ءجۇردى. بيىل ەشبىر كوماندادان بوي كورسەتپەدى. ال ۇلان ءوزى ويناعان كوماندالاردىڭ بارىندە («تاراز» ، «شاحتەر» ، «استانا» ) جاقسى كوزگە ءتۇسىپ، ۇلتتىق قۇرامانىڭ بەلدى ويىنشىسىنا اينالا الدى. الايدا بيىلعى ماۋسىمدى ۇلان ونشالىق ءساتتى وتكىزىپ جاتقان جوق. «استانانىڭ» نەگىزگى قۇرامىنا كوپ ىلىنبەي، جاز باستالعاندا «قايراتقا» جالعا بەرىلدى. ءبىراق وڭتۇستىك استانادا دا جارق ەتپەي ءجۇر. بۇل داعدارىستى ۋاقىتشا دەپ كۇتەمىز.
قايرات جانە الىشەر سۇلەيلەر. قايرات «تارازدىڭ» ساپىندا جاقسى باستاپ ەدى. الايدا بىرتە- بىرتە اتىن از ەستي بەردىك. سوڭعى 3 جىلدا «لاشىن» ساپىندا ويناپ، اقىرى فۋتبولدى دوعارعانداي. بيىل ەشبىر كوماندانىڭ ساپىنا تىركەلگەن جوق. ال الىشەرگە ءا دەگەننەن- اق فۋتبول ماماندارى جوعارى باعا بەردى. ءتىپتى «توبىلدى» سول كەزدە باپتاعان بەلگىلى ۆياچەسلاۆ گروزنىي: «مەن «توبىلعا» 4-5 -جىل ليميت ماسەلەسىن شەشىپ بەردىم» دەگەن- دى. ياعني تالاپ بويىنشا پرەمەر- ليگا كوماندالارىنىڭ ساپىندا مىندەتتى تۇردە جاسى 21 گە تولماعان ءبىر فۋتبولشى ويناۋعا ءتيىس بولسا، قوستانايلىقتار ءۇشىن الىشەر سول ناعىزدىڭ ءوزى ەدى. الايدا گروزنىيدان كەيىنگى سەرگەي ماسلەنوۆ تە، ۆاردان ميناسيان دا الىشەر سۇلەيگە كوپ سەنىم ارتقان جوق. بيىلعى ماۋسىم باستالاردا الىشەر «ەرتىسكە» اۋىستى دا، جاز ورتاسىندا ءوزىن تاربيەلەگەن «تارازعا» ورالدى. كەلە سالا ءبىر گول سوقتى، قازىر نەگىزگى قۇرامنان تۇسپەي ءجۇر. جاسى بيىلعى قاراشادا 20 عا تولاتىن الىشەر ەندى فۋتبولدىڭ مايتالمانىنا اينالسا دەگەن تىلەگىمىز بار.
جاندوس جانە ەلدوس احمەتوۆتەر. تاراز فۋتبولىنان تاربيە العان اعايىندىلاردىڭ ۇلكەنى - جاندوس سپورتتىق عۇمىرىن 2014 -جىلى اياقتاپ، «لاشىن» كومانداسىندا سپورتتىق ديرەكتورى بولىپ ىستەدى. الايدا جاقىندا «لاشىن» اۋكسيوننان ساتىلىپ، سوڭعى ەكى كەزدەسۋىن وتكىزە الماعاندىقتان، جاندوستىڭ فۋنكسيونەر رەتىندەگى قىزمەتى دە توقتاپ قالا ما دەگەن قاۋىپ بار. جاندوس، نەگىزىنەن، I ليگادا وينادى. ال ەلدوس «تارازدا» ، «ەرتىستە» ليميتشى بولىپ ءساتتى كورىندى، قازاقستان جاستار قۇراماسىنىڭ بەلدى ويىنشىسى بولدى. قازىر «استانادا» نەگىزگى قۇرامنان ورىن تاپتى، ۇلتتىق قۇراماعا دا ءجيى شاقىرىلىپ ءجۇر. قورعانىستىڭ بارلىق نۇكتەسىندە ويناي الاتىن ەلدوس الداعى ۋاقىتتا فۋتبولىمىزدىڭ بەلدى تۇلعاسى بولا الادى. وعان مىنەزى دە، تابيعي جاراتىلىسى دا ورايلاسىپ تۇر.
سايات جانە راۋان سارييەۆتەر. اكەلەرى ەرلان بالا جاسىنان قوس ۇلىن فۋتبولعا بەكەر بەيىمدەمەگەن سياقتى. سايات ءوزىنىڭ ەڭبەكقورلىعىمەن «جەتىسۋ» ساپىنان قانداي باپكەر ۋاعىندا دا تۇراقتى ورىن تاۋىپ كەلەدى. اۋەلدە ليميتشى رەتىندە كورىنىپ ەدى، ەندى قاپتالداعى ويىنشى رەتىندە ۇشقىرلىعىمەن كوزگە ءتۇسىپ ءجۇر. 2010 -جىلدان بەرى 6 جىل بويى ءبىر كوماندانىڭ تۇراقتى ويىنشىسى بولۋ وڭاي ەمەس. ال ءىنىسى راۋان قازاقستاندىق 26 تالانتتى جاستىڭ ءبىرى رەتىندە العاشقى لەكپەن «ولە برازيل» اكادەمياسىنا اتتاندى. ورەندەرىمىزدىڭ ىشىندە ءتاۋىر تانىلىپ، كاسىپقوي كوماندامەن كەلىسىمشارت جاساسقان دا سول بولدى. 2013 -جىلى راۋاندى «قايرات» ەلگە الدىرعانمەن، جاس ويىنشى جارقىلداي العان جوق. 2014 -جىلى «جەتىسۋ» ساپىندا ءوزىنىڭ العاشقى گولدارىن سوقتى. بيىل «ورداباسىعا» اۋىسىپ ەدى، وندا دا كومەسكىلەنىپ قالعانداي. دەگەنمەن، جانكۇيەرلەردىڭ راۋاننان كۇتەرى كوپ.
مارلان جانە سەرىكجان مۇجىقوۆتار. مارلان 2006-2007 -جىلدارى «شاحتەر» ساپىنان بوي كورسەتىپ، كەيىن 5 -جىل بويى I ليگادا وينادى. 2012 -جىلى «جەتىسۋدان» ءبىر كورىنىپ، قايتا I ليگا دۋىنا ءتۇسىپ كەتكەن- دى. بيىل «جەتىسۋعا» قايتا ورالدى. ال سەرىكجان اعاسىنا قاراعاندا «جەتىسۋ» ساپىندا 2008 -جىلدان بەرى تۇراقتى ويناپ، 2014 -جىلى «استاناعا» اۋىستى. ۇلتتىق قۇراماعا كانديدات بولدى. بيىلعى ماۋسىمدى «قايساردا» باستاپ، ترانسفەرلىك اۋىسىمدا «استاناعا» قايتا كەلدى. باس باپكەر ستانيمير ستويلوۆ سەرىكجاندى چەمپيوندار ليگاسىنىڭ Ⅲىرىكتەۋ كەزەڭىندەگى حيك كومانداسىنا قارسى ماتچتا دا الاڭعا شىعاردى. فۋتبولدى وتە جاقسى باستاعان سەرىكجاننىڭ باسىلىپ قالماۋىن قالار ەدىك.
ابىلايحان جانە ەركەبۇلان تۇڭعىشبايەۆتار. ابىلايحان دا بۇل تىزىمدەگى ءبىراز «اعالار» سياقتى، I ليگادا سپورتتىق عۇمىرىن باستاپ، تەز ءتامامدادى. ول «قىراندا» ، «ماقتاارالدا» ويناپ، بيىل ەشبىر كوماندا ساپىنان كورىنگەن جوق. ال ەركەبۇلاننىڭ قازىرگى اياق الىسىنا جانكۇيەرلەر شىن رازى. «ورداباسىنىڭ» ليميتشىسى بىلتىر بوي كورسەتىپ ەدى، بيىل ءتىپتى نەگىزگى قۇرامنان تۇراقتى ورىن تاپتى. ەركەبۇلان وسى ماۋسىمدا 4 گول سوقسا، سونىڭ ءبارى «ورداباسىعا» جەڭىس اكەلدى. بۇل قارقىنىنان تانباسا، ول از ۋاقىتتا بەدەلدى فۋتبولشىعا اينالا الادى.
اعايىندى فۋتبولشىلار قاتارىنا I ليگادا ويناعان نۇرعازى مەن نۇرسۇلتان نۇرجىگىتتەردى، تالدىقورعاندىق اسقات پەن دياس مىڭبايەۆتاردى دا قوسۋعا بولادى.
ال ەگىز فۋتبولشىلار ىشىندە ۆلاديمير مەن ستاس پوكاتيلوۆتەردى ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. ورال فۋتبولىنان قاناتتانعان ەگىزدەردىڭ ستاسى - وسى كۇنى قازاقستان قۇراماسىنىڭ ءۇمىتى. اۋەلى يۋري كراسنوجان ونى جولداستىق كەزدەسۋلەردە نەگىزگى قۇرامعا شىعاردى دا، تۇركيامەن رەسمي ويىندا قاقپا كىلتىن سەنىپ تاپسىردى. ستاس وتە جاقسى وينادى. الداعى ۋاقىتتا قۇرامانىڭ قاقپاشىلار ماسەلەسىن بىرنەشە جىلعا تولىق شەشۋشى وتە مۇمكىن. ويتكەنى ستاستىڭ جاسى 23 تە عانا. قاقپاشىلار 30 عا تولعاندا تولىسادى، شەبەرلىگى كەمەلدەنەدى دەسەك، پوكاتيلوۆتىڭ بيىگى الدا ەكەنىن پايىمدايمىز. بيىل «اقتوبەگە» اۋىسىپ، ستاس I كەزەڭدەگى 22 ماتچتى دا الماسپاي وتكەردى.
تاراز توپىراعىنان ءنار العان ەگىزدەر بەرىك پەن سەرىك ايتبايەۆتاردىڭ ىشىندە بەرىكتىڭ ءباسى جوعارى. سەرىك قازاق فۋتبولىندا ەكى جىل عانا كورىنىپ، 2010 -جىلى «لاشىن» كومانداسىنىڭ نامىسىن قورعاعان سوڭ، مۇلدە كورىنبەي كەتتى. ال بەرىك «تارازدا» تۇراقتى ويناپ، بيىل «اتىراۋعا» اۋىستى. جاقىندا ول ۇلتتىق قۇراماعا شاقىرتۋ الدى.
بايقاعانىمىزداي، قازاق فۋتبولىنداعى اعايىندىلاردىڭ ىشىندە كوبىنەسە ىنىلەرى تابىسقا جەتكەن ەكەن. ارينە، ءبىز 1990 -جىلداردىڭ ورتاسىندا ونەر كورسەتكەن اعايىندىلاردى سانامالاعان جوقپىز. دەگەنمەن، فۋتبولمەن اۋلەت بولىپ اينالىسىپ، كەتكەن ەسەمىزدى قايىرىپ جاتاتىن اعايىندىلار شىقسا، نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.
جامبىل كوكەيەۆ
ەلدوس احمەتوۆ
ۇلان قونىسبايەۆ
ەسەي جەڭىس ۇلى
«ايقىن»
