انكارانىڭ نىساناعا العانى كىم؟
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، تۇركيا وسى جوسپار ارقىلى ەڭ الدىمەن ايماقتا كۇردتەردىڭ كۇشەيۋىنە توسقاۋىل قويعىسى كەلەدى. ەكىنشى ماسەلە - ول بوسقىندار.
ءبىر ايتا كەتەتىن جايت، تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعان «قاۋىپسىز ايماق» قۇرۋ سيريالىق بوسقىنداردىڭ تۇركيادان ورالۋىنا ىقپال ەتەدى دەيدى. ويتكەنى ءقازىر سيرياداعى قاقتىعىستان قاشقان 1,8 ميلليون ادام تۇركيادا باس ساۋعالاپ ءجۇر.
دەگەنمەن رەسمي انكارانىڭ كوزدەگەنى وزگە سەكىلدى. شىندىعى كەرەك، سوڭعى كەزدەرى بۇل وڭىردە كۇردتەردىڭ زاڭسىز جاساعى - «كۇردتەردىڭ حالىقتىق قورعاۋ وتريادى» (YPG) «يسلام مەملەكەتى» (ي م) ەكسترەميستىك توبىن تىقسىرىپ، قارقىنمەن كۇش الىپ كەلە جاتقان. وتكەن ايدا كۇرد جاساقتارى ا ق ش- تىڭ جانە سيريا جاۋىنگەرلەرىنىڭ كومەگىمەن ي م توبىنىڭ باقىلاۋىنداعى نەگىزگى قالا تال ابيادتى وزىنە قاراتىپ العان.
ءسويتىپ، كۇردتەر يم توبىنا كومەك باراتىن نەگىزگى كۇرە جولدى جاۋىپ تاستادى، ەسەسىنە سيريانىڭ سوعىستان قاشقان مىڭداعان تۇرعىنى تۇركيا شەكاراسىنا قاراي اعىلدى. 27 -شىلدەدە «كۇردتەردىڭ حالىقتىق قورعاۋ وتريادى» ەۆفرات وزەنىنىڭ جانىنداعى تاعى ءبىر قالا - سارريندى باسىپ الدى. يم سوڭعى كەزدەرى تۇركيا شەكاراسى ماڭىنداعى كوبانيگە وسى قالادان شابۋىل جاساپ كەلگەن.
كۇرد وتريادىنىڭ ي م توبىن تىقسىرىپ، كۇش جيناي باستاۋى كۇرد اۆتونومياسى قۇرىلۋى مۇمكىن دەگەن سوزدەن ولەردەي قورقاتىن انكارانى قاتتى ابىگەرگە سالدى. كۇردتەر تال ابيادتى قاراماعىنا العان سوڭ، تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعاننىڭ جانە ول باسقاراتىن ادىلەت جانە دامۋ پارتياسىنىڭ جاقتاستارى «كۇردتەر سيريانىڭ سولتۇستىگىندە ءوز مەملەكەتتەرىن قۇرۋعا كىرىستى» دەپ مالىمدەدى.
«تۇركيا «كۇرد حالىقتىق قورعاۋ وتريادى» ەندى ەۆفرات وزەنىن كەسىپ ءوتىپ، جارابلۋس قالاسىنا جىلجيدى دەپ قاۋىپتەنەدى» دەيدى ساراپشىلار. جارابلۋس - ەۆفرات وزەنىنىڭ باتىسىندا ورنالاسقان، كوبىنەسە ارابتار مەن تۇركىمەندەر قونىستانعان قالا، قازىرگى ۋاقىتتا ول ي م توبىنىڭ قولاستىندا.
سودان كەيىن «كۇرد حالىقتىق قورعاۋ وتريادى» سيريانىڭ سولتۇستىگى مەن سولتۇستىك شىعىسىنداعى كۇردتەر باقىلاۋىنداعى كوباني جانە افرين ايماقتارىنا جەتۋى ىقتيمال. «كۇردتەردىڭ ايماقتا ۇلكەن جەردى يەمدەنۋى تۇركياعا تەرريتوريالىق اۆتونوميا قاۋپىن توندىرەدى.
تۇركيا كۇردتەردىڭ بىرىككەن اۆتونوميالىق ايماعى قۇرىلعانىن قالامايدى» دەيدى ديۋك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كۇرد ماسەلەلەرى جونىندەگى ساراپشىسى قۇبىلاي يادو ارين. ونىڭ ايتۋىنشا، سيريانىڭ سولتۇستىگىندە «قاۋىپسىز ايماق» قۇرۋ يدەياسىن باستاۋ ارقىلى انكارا ءوز ىشىندە جۇرگەن سيريالىق بوسقىنداردى كەرى قايتارىپ، «كۇرد جەرىن بولشەكتەۋدى» كوزدەپ وتىر. تۇركياداعى قاتارىنىڭ نەگىزگى بولىگىن ەتنيكالىق كۇردتەر قۇرايتىن «حالىقتىق دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ» باسشىسى سەلاحاتتدين دەميرتاش تا «مۇنداي جوسپار قۇرۋ ارقىلى انكارا كۇردتەردىڭ سولتۇستىك سيريادا باس بىرىكتىرۋىنە جول بەرمەۋدى كوزدەيدى» دەگەن پىكىر ءبىلدىردى. BBC تەلەارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا دەميرتاش «يسلام مەملەكەتى» توبىنا قارسى تۇركيانىڭ جۇرگىزىپ جاتقان وپەراتسياسىن «شوۋ» دەپ اتادى.
«ي م توبىمەن سوعىسىپ جاتىرمىز دەگەن سىلتاۋمەن ولار كۇردتەردىڭ نىسانالارىن كوزدەپ كەلەدى» دەيدى دەميرتاش. تۇركيا سيرياداعى ي م نىساندارىن 24 -شىلدەدە العاش رەت اۋەدەن بومبالاي باستاعان. كەيىننەن ولاردىڭ يراكتىڭ سولتۇستىگىندەگى «كۇردىستان جۇمىسشىلار پارتياسى» پوزيتسيالارىن دا نىساناعا العانى بەلگىلى. ال 27 -شىلدەدە «كۇرد حالىقتىق قورعاۋ وتريادى» كوباني قالاسىنىڭ ماڭىندا وزدەرىنە تۇركيا اسكەرى تانكىلەردەن وق جاۋدىرعانىن حابارلادى.
«ايقىن»
