شىعىس قازاقستانداعى ايتىستىڭ باس جۇلدەسى ساحنادا بولىسكە ءتۇستى
ايتىسقا قازاقستاننىڭ ءار جەرىنەن كەلگەن 5 جۇپ اقىن قاتىستى. ايتىسكەرلەر ىشىندەگى ازۋلىلارى سەرىكزات دۇيسەنعازى، اسىلان عافۋروۆ، مەيىربەك سۇلتانحاندار بولدى. حالىق وسى اقىنداردان جاقسى ايتىس كۇتتى. ءبىراق جاقسى ايتىستىڭ سوڭى ادىلەتسىزدىككە ۇلاسادى دەپ كىم ويلاعان؟!
باس جۇلدەگە تىگىلگەن تەمىر تۇلپار ءوزىنىڭ قايسى اقىنعا بۇيىرعانىن بىلمەي قالدى. ءبىز دە تۇسىنبەدىك. ايتىس بارىسى بىلاي بولدى:
مەن ايتىستى تۇگەلىمەن بايانداماي-اق قويايىن، باس جۇلدەگە قاتىسى بار ءۇش اقىن تۋرالى سويلەيىن. 4 جۇپ بولىپ شىققان ايتۋلى اقىن سەرىكزات دۇيسەنعازى، الپىس جاقيانوۆ دەگەن جاس اقىنمەن ايتىستى. نەبارى 17 جاستاعى اقىندى سەرىكزات ىنىسىندەي كورىپ، جول سىلتەپ، اق باتاسىن بەرىپ وتىرىپ جەڭىس الدى.
ءبىرىنشى اينالىمداعى سوڭعى جۇپتىڭ ايتىسى مەيىربەك سۇلتانحان مەن اسىلان عافۋروۆتىڭ اراسىندا بولدى. كورەرمەن رەتىندە پىكىرىم، مەيىربەك سۇلتانحان قارسىلاسىن تىقسىرتىپ وتىرىپ جەڭدى. ءبىراقتا ەكەۋى دە 50-50 بالدان الىپ، سوڭعى اينالىمعا ءوتتى. فينالدا 2 جۇپ ونەر كورسەتتى. پاۆلوداردان كەلگەن اقىن قۋانىش شارمانوۆ پەن مەيىربەك سۇلتانحان ايتىستى.
مەيىربەك ادەتتەگىدەي جەڭدى. ۇپايى ەكى ون، ءۇش توعىز، ياعني 47 بالل بولدى. سوڭعى جۇپتىڭ ءسوز سايىسى ا. عافۋروۆ پەن س. دۇيسەنعازىنىڭ اراسىندا ءوتتى. ەكەۋى دە كوپتى كورگەن اقىندار. بۇل ايتىستا سەرىكزات ايقىن باسىمدىلىقپەن جەڭدى. سەرىكزات دۇيسەنعازى وسكەمەننىڭ ونەركاسىبى جايلى، جەردىڭ ورىسشا اتاۋلارى تۋرالى تۇشىمدى ويلار ايتتى.
نەگىزى، شىعىستىق جەرلەسى رەتىندە مەندە اسىلاننىڭ جەڭگەنىن قالاپ ەدىم. ءبىراق ءا دەگەننەن سەرىكزات اقىننىڭ شابىسىن بايقاپ ءۇمىتىم ءۇزىلىپ بارا جاتتى. ءبىر قىزىعى، سوڭىندا ويلاماعان جەردەن ەكەۋى دە 50-50 بالدان الدى. ەندى جەڭىمپاز كىم بولادى؟ تورەشىلەر اقىلداسۋعا كەتتى.
ازدان سوڭ ماراپاتتاۋ ءراسىمى باستالدى. ءبىز ءوز باعامىزدى اقىندارعا الدەقاشان جۇرەكتەن بەرىپ قويىپ، ەندى تورەشىلەردىكى سونىمەن بىردەي بولسا ەكەن دەپ وتىرعان ەدىك. قازىلار القاسىنىڭ ءتوراعاسى، جازۋشى روللان سەيسەنبايەۆ ماراپاتتاۋ باستالار الدىندا: «مەن تورەشىلەردىڭ باستىعى بولسام دا، بۇلاردىڭ شىعارعان شەشىمىنە ريزا ەمەسپىن»، - دەپ ساحنادان ءتۇسىپ كەتتى.
سوڭىنان وبلىسىمىزدىڭ ارداگەر ايتىسكەرى سەرىكحان جاقيانوۆ ساحناعا شىعىپ: «مىنا اقىنداردىڭ تابانىنا كىرگەن شوگىر، ءبىزدىڭ ماڭدايىمىزعا كىرسىن! بۇگىنگى ايتىسقا راحمەت، ءبىر اشىناتىنىم تورەشىلەردىڭ قاتارىندا بىردە-ءبىر اقىن جوق. بۇگىن بەتتەرىڭدى جىرتپاي-اق قويايىن، ەندىگى جولى مۇنداي ادىلەتسىزدىك بولسا، ايانىپ قالماسپىز»، - دەدى.
ىنتالاندىرۋ سىيلىقتارى بەرىلگەن سوڭ، جۇلدەلى ورىندار ايتىلا باستادى. 3-ورىن پاۆلودارلىق قۋانىش شارمانوۆقا بۇيىردى. 2-ورىن م. سۇلتانحانعا تابىستالدى. 1-ورىن سەرىكزات دۇيسەنعازى دەپ جاريالاندى. ەندى قالاعان ءبىر اقىن اسىلان عافۋروۆ. ءبىز ءبارىمىز: «ە، قازانشىنىڭ ءوز ەركى، قايدان قۇلاق شىعارسا» - دەگەن وسى دا دەپ وتىردىق. جۇرگىزۋشى: «اسىلان باس جۇلدەنى الدى. ءبىراقتا ءبىز قوناعجاي قازاقپىز. ءوز ورىنىن س. دۇيسەنعازىعا بەرگەلى وتىر» - دەدى.
ءبىزدىڭ الابۇرتقان كوڭىلىمىز، قايتادان سۇيىنىشكە تولىپ قول سوقتىق. ەل قۋانىشتان قيقۋلاپ: «اسىلان، ازامات!» دەسىپ جاتتى. تەمىر تۇلپار س. دۇيسەنعازىنىكى بولدى. سول كەزدە حابارلاپ تۇرعان تورەشىگە جاقىنداعان اسىلان عافۋروۆتىڭ باسى شايقالا باستادى. جۇرگىزۋشى شايقالعان باستىڭ سىرىن بىردەن ءتۇسىندى: «سونىمەن باس جۇلدە اسىلان عافۋروۆ، ۇلان اۋدانىنىڭ اقىنى»، - دەپ قايتا جاريالادى.
ۇلاندىقتاردى بۇعان قاتتى قارسىلىق كورسەتپەدى. نە دەگەنمەن «الاشتىڭ اتى وزعانشا، اۋىلداستىڭ تايى وزسىن» دەپ وتىرا بەردى. ساحنادا تۇرعان تورەشىنىڭ ءبىرى: «ءدال سولاي، ءدال سولاي، ءبىزدىڭ قازاق وسىنداي»، - دەپ اسىلان مىرزانىڭ قولىن كوتەردى. سەرىكزات دۇيسەنعازى ءبىر ءتۇرلى بولىپ ىڭعايسىز جاعدايدا قالدى. اسىلاننىڭ باس شايقاۋى توقتادى.
ءبىراق ءبىزدىڭ باسىمىز شايقالا باستادى. اسىلان مىرزا قايتادان ميكروفوندى قولىنا الىپ: «سەرىكزات ەكەۋمىز دە دۇنيەدەن كەندە ەمەسپىز، باس جۇلدەنى مەن السام دا، ورىنىمدى مەيىربەك سۇلتانحان ىنىمە سىيلايمىن» دەمەسى بار ما؟! حالىق قايتادان بۇل قولدان جاسالعان «مارتتىككە» دۋ قول شاپالاق شاپالاقتادى.
تەمىر تۇلپار م. سۇلتانحاندىكى بولدى. اسىلاننىڭ باسى يزەلىپ تۇرعانداي بولدى. بۇل نەدەن ەكەن؟ الاشقا اتى ءمالىم سەرىكزاتقا قالايدا باس جۇلدەنى بەرمەي الىپ قالعانىنا ريزاشىلىعى ما، الدە وسى مادەنيەت ءۇيىنىڭ باستىعى رەتىندەگى ءىس-شارانىڭ بىتكەنىنە قۋانىشى ما؟ بۇل جاعى بىزگە بەيمالىم... تەك سان جەردە سۋىرىلىپ الدىعا شىققان، ءتىلى التىن، كومەيى كۇمىس سەرىكزات دۇيسەنعازى دەيتىن اقىنعا ادىلەتسىزدىك جاسالعانى عانا كورەرمەندەرگە ءمالىم.
باس جۇلدەنى بەرمەيتىن ويلارى بولا تۇرا نەگە ادامنىڭ كوڭىلىن ويىنشىق ەتىپ الدايدى؟ نەگە ەلدى الدايدى؟ اقىرى ادىلەتسىز ەكەن، باسىنان-اق باس جۇلدەنى ءوزى الىپ، 1-ورىندى سەرىكزات اقىنعا، 2-ورىندى مەيىربەككە بەرۋى كەرەك ەدى. ءبىز باس جۇلدە س. دۇيسەنعازىنىكى، 1-ورىن م. سۇلتانحاندىكى، 2-ورىن ا. عافۋروۆتىكى دەپ ويلاعان ەدىك. شىن مانىندە ولار وسى ورىندارعا لايىقتى بولاتىن.
سەرىكزات اعامىزدىڭ وسى كۇندە ەلگە تانىمال جاس اقىنداردىڭ ۇستازى ەكەنىن بىلەمىز. بۇل ايتىستا اقىندىعىمەن ەلدى اۋزىنا قاراتىپ، تاڭدايىمىزدى قاقتىرىپ قايتارعان مەيىربەك سۇلتانحان دا وسى كىسىنىڭ شاكىرتى بولاتىن. ۇستازىنىڭ ەسەسىن قايتارۋ ءۇشىن تەمىر تۇلپاردى مەيىربەك سول جەردە ۇستازىنا سىيلاپ، كورە الماعاندارعا تۇز جالاتىپ جىبەرۋى كەرەك پە ەدى؟ كىم ءبىلسىن؟!
مەن قاراپايىم ستۋدەنتپىن. اللا قالاسا، بولاشاق ايتىسكەر اقىنمىن. وسى ماقالانى جازۋ ارقىلى بىرەۋلەردىڭ شامىنا تيەتىنىمدى دە بىلەمىن، ءبىراق وتىرىكپەن ءومىر ءسۇرىپ، بايلىق پەن ابىروي جيناعانشا، شىندىقپەن بىرگە تازا عۇمىر جاساعانىم ابزال. سوندا جانىم تىنىش بولادى. مەن كەيىن ءوز ونەر جولىمدا مۇنداي ادىلەتسىزدىكتەر بولعانىن قالاماس ەدىم. ءاي، قايدام!!!
ادىلدىك جاقتاۋشىسى: بىرلەسبەك ساياگۇل
ش ق و، ۇلان اۋدانى
kazaitys.kz
