ارمان شورايەۆ: قازاق كۇرەسى جىل وتكەن سايىن جاڭعىرا بەرەدى

جەڭىمپاز مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترىنىڭ قولىنان ەلباسىنىڭ العىسى مەن قۇرمەت بەلگىسىن الىپ، وبلىس اكىمى سىيلاعان تەمىر تۇلپاردى تىزگىندەسە، جۇلدەگەرلەردى سپورت باسقارمالارى«جارىلقاۋ» ۇستىندە. ال «قازاقستان بارىسى» قازاق كۇرەسىن دامىتۋ قورى قامقورلىق كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى، جوبا اۆتورى ارمان شورايەۆتىڭ ارقانى كەڭگە سالاتىن ۋاقىتى جوق. ول قازان ايىنىڭ 9- جۇلدىزىندا قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا وراي تاراز قالاسىندا وتەتىن «ەۋرازيا بارىسى» تۋرنيرىنىڭ شارۋاسىنا كىرىسىپ كەتتى.

- «قازاقستان بارىسىنىڭ» كەزەكتى تۋرنيرى اياقتالعاننان كەيىن بىردەن تاراز قالاسىن بەتكە الدىم. ول جاقتا «ەۋرازيا بارىسى» تۋرنيرىن ۇيىمداستىرۋ مەن وتكىزۋگە قاتىستى ماسەلەلەردى پىسىقتادىق. الداعى جارىستا تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ەڭ مىقتى دەگەن بالۋاندارى 7 سالماق دارەجەسىندە ونەر كورسەتەدى. بۇل جولى جەڭىل سالماقتاعى بالۋاندار دا باق سىنايدى.

ءار سالماققا 3 بالۋان ىرىكتەلىنىپ الىنادى. تۋرنير ادەتتەگىدەي كوماندالىق جارىس تۇرىندە وتەدى.

«ەۋرازيا بارىسىنا» قازاقستاننىڭ اتىنان قاتىساتىن بالۋانداردى ىرىكتەۋ وتكەن ايدىڭ باسىندا اياگوز قالاسىندا قازاق كۇرەسىنەن ۇيىمداستىرىلعان ەل چەمپيوناتىنان باستالدى. قازىر ماماندار قۇراما كوماندانى جاساقتاۋ ىسىمەن اينالىسىپ جاتىر.

جانكۇيەرلەر جاقسى بىلەدى، 2013-جىلى تۇڭعىش رەت ۇيىمداستىرىلعان «ەۋرازيا بارىسى» حالىقارالىق تۋرنيرىنىڭ فينالىندا ءبىزدىڭ بالۋاندار موڭعوليا قۇراماسىن جەڭىپ، الاشتىڭ ابىرويىن اسقاقتاتتى. ال 2014-جىلى بالۋان شولاقتىڭ 150 جىلدىعىنا ارنالىپ وتكىزىلگەن جارىستا ءدال وسى قارسىلاسقا جول بەرىپ قويدى. بيىل ءبىزدىڭ جىگىتتەر ەسە قايتارامىز دەپ وتىر. ءبىز تىلەكتەسپىز، ناتيجەنى كىلەم كورسەتەدى.

پرەزيدەنتتىڭ باتاسىن العان جوبا

- «قازاقستان بارىسى» تۋرنيرىن وي قازانىمىزدا قايناتىپ جۇرگەن كەزدە ەلباسىنىڭ الدىنان ءوتىپ، ماقساتىمىزدى باياندادىق. بۇعان قوسا، العاشقى جارىستى «استانا ارەنا» ستاديونىندا وتكىزۋگە نيەتتەنىپ وتىرعانىمىزدى جەتكىزدىك. پرەزيدەنت «قازاقستان بارىسى» تۋرنيرىنە باتاسىن بەرىپ، ونى جالپىۇلتتىق جوباعا اينالدىرۋ تاپسىرماسىن جۇكتەدى. سونىمەن قاتار «كورەرمەندەردى ويلاڭدار، ستاديون فۋتبول تاماشالاۋعا ارنالىپ سالىنعان. ونىڭ ءدال ورتاسىندا قوس بالۋان كۇرەسىپ جاتسا، جوعارىدا وتىرعان ادامدار ولاردى قالاي كورەدى؟» دەپ سۇرادى.

ءبىز ەلباسىنىڭ ەسكەرتۋى مەن ۇسىنىسىنان كەيىن قاپەرىمىزدەن تىس قالعان ماسەلەگە نازار اۋدارىپ، تۇڭعىش تۋرنيردى «داۋلەت» ۇلتتىق تەننيس ورتالىعىندا وتكىزدىك. بۇل ورتالىقتىڭ كورەرمەن قابىلداۋ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بولدى. سوندىقتان ودان كەيىنگى جارىستار «سارىارقا» رەسپۋبليكالىق ۆەلوترەگىندە ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى.

بۇگىندە «قازاقستان بارىسى» تۋرنيرى بۇقارالىق سيپاتقا يە بولىپ وتىر. سوڭعى 4 جىلدا قازاق كۇرەسىمەن شۇعىلداناتىن ازاماتتاردىڭ سانى 30 مىڭنان 120 مىڭعا جەتتى. تەلەاۋديتوريا قازاقستاندا 6 ميلليونعا جەتىپ، الەم بويىنشا جارتى ميللياردتان استى. ال بەسىنشى تۋرنيرگە الەمنىڭ 126 ەلى كۋا بولدى.

وسى تۇرعىدان العاننىڭ وزىندە ءبىز پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىن تيىسىنشە ورىندادىق جانە «قازاقستان بارىسىن» شىن مانىسىندە، جالپىۇلتتىق جوباعا اينالدىردىق دەپ ويلايمىن.

حاتتامادا قاراستىرىلماعان

- تۋرنير ءوز تاريحىندا تۇڭعىش رەت پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قاتىسۋىمەن ءوتتى. جارىسقا ارنايى كەلگەن ەلباسى بالۋانداردىڭ ونەرىن ەرەكشە ىقىلاسپەن ءسۇيسىنىپ وتىرىپ تاماشالادى.

پرەزيدەنت كەزىندە ءوزىنىڭ دە كۇرەسپەن اينالىسقانىن ەسىنە الدى. ال جارتىلاي فينالدىڭ سوڭعى سەكۋندىندا قارسىلاسىنان جەڭىستى جۇلىپ الىپ، اقتىق سىنعا العاش بولىپ شىققان رۋسلان ءابدىرازاقوۆقا ريزا بولعانى سونشالىق، ونى وزىنە شاقىرىپ الىپ، قولىن قىسىپ قۇتتىقتادى. ءدال مۇنداي ءسات حاتتامادا قاراستىرىلماعان بولاتىن.

ەل ەسىندە ەرەكشەلىگىمەن ساقتالادى

- بەسىنشى تۋرنير ەكى دۇركىن «قازاقستان بارىسىن» انىقتاپ بەرگەندىگىمەن ەرەكشەلەندى. اتاپ كورسەتەرلىك تاعى ءبىر جايت، وسى جولى سوقىر جەرەبە تارتىلىپ، ءبىر وبلىستىڭ 2 بالۋانى ىرىكتەۋ كەزەڭىندە كەزدەستى. بۇعان دەيىن ەڭ مىقتى نەمەسە ءبىر وڭىردەن كەلگەن بالۋاندار العاشقى اينالىمدا قارسىلاس اتانباۋى ءۇشىن ءارتۇرلى توپتارعا ءبولىپ تاستايتىنبىز.

وسىعان قاتىستى ەل اراسىندا ءتۇرلى قاۋەسەت تاراي باستاعاسىن ءبىز سانالى تۇردە سوقىر جەرەبەگە جۇگىندىك. ناتيجەسىندە، 2013-جىلعى «قازاقستان بارىسى» ايبەك نۇعىماروۆ 2014-جىلعى «قازاقستان بارىسى»، جەرلەسى مۇحيت تۇرسىنوۆقا قارسى شىقتى.

مەنىڭشە، بۇدان تراگەديا جاساۋدىڭ قاجەتى جوق. ناعىز بالۋانعا وڭى مەن سولى بىردەي. ول قاشان، كىممەن، قاي جەردە كەزدەسەتىنىن تالعامايدى. الداعى جارىستاردا ءبىز بيىلعى تاجىريبەمىزگە سۇيەنەمىز. كىممەن كىم جانە قاي كەزەڭدە كەزدەسەتىنىن بالۋانداردىڭ بارلىعىنا ورتاق جەرەبە شەشەتىن بولادى.

بيىلعى جىلدىڭ ەستە قالارلىق تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى، جارىسقا 33 ۇمىتكەردىڭ قاتىسۋىنا بايلانىستى جۇپسىز قالعان بالۋان كەلەسى اينالىمعا بۇرىنعىداي ايقاسسىز وتكەن جوق. باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ بالۋانى ەرلان مۇساعالييەۆ بوز كىلەمگە ءبىرىنشى شىعىپ، كەيىن كۇش جيىپ ۇلگەرگەن كەرەكۋلىك ارمان ماحامبەتوۆپەن كۇرەستى. ال تۋرنيردىڭ «جاسى ەڭ ۇلكەن قاتىسۋشىسى» عاني سەيدىلدايەۆ استاناعا العاش رەت «قازاقستان بارىسىنىڭ» قولا جۇلدەسىن الىپ بەردى.

مىندەتتەرىن ءمىنسىز اتقاردى

- تورەشىلەرگە تاعار كىنامىز، ارتار وكپەمىز جوق. ولار وزدەرىنىڭ مىندەتتەرىن ءمىنسىز اتقاردى. قازىلاردى الەۋمەتتىك جەلىلەردە ەرجان شىنكەيەۆ پەن رۋسلان ءابدىرازاقوۆتىڭ كۇرەسىنە قاتىستى جازعىردى. جانكۇيەرلەر ەرجان رۋسلاندى «تازا جەڭدى»، ال تورەشىلەر «دۇرىس شەشىم قابىلداعان جوق» دەگەن ءۋاج ايتتى.

جاسىراتىنى جوق، ەرجان ءتاسىل قولدانعاننان كەيىن رۋسلاننىڭ قوس جاۋىرىنى جەر يىسكەگەندەي بولدى. ءتىپتى، ورتاداعى تورەشى «تازا جەڭىس» دەپ قولىن كوتەردى. قاپتالداعى تورەشى بۇل شەشىممەن كەلىسپەدى. وسىدان سوڭ ءبىز بىرنەشە مارتە بەينە قايتالاۋعا جۇگىندىك. ناتيجەسىندە، جەرگە رۋسلاننىڭ ءبىر جاۋىرىنى تيگەنى، ەكىنشى جاۋىرىنىن تيگىزۋ ءۇشىن ەرجاننىڭ جانشۋ ءادىسىن قولدانعانى انىقتالدى. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر، قازاق كۇرەسىندە جانشۋ جوق. بۇل جەردە ەرجانعا «جارتىلاي جەڭىستىڭ» بەرىلۋى سودان. وقيعانىڭ ارى قاراي قالاي وربىگەنىن ءبارى بىلەدى. بىلمەيتىندەر بولسا، عالامتوردان كورۋگە بولادى.

تورەشىلەردىڭ شەشىمىنە قوس بالۋان دا، زالدا وتىرعان 12 مىڭ جانكۇيەر دە كەلىستى. ەندى وسىدان ماسەلە تۋعىزۋدىڭ، ەلدى دۇرلىكتىرۋدىڭ قاجەتى قانشا؟ تاسادا تۇرىپ تاس اتۋ كىمگە ابىروي، كىمگە وپا بەرەدى؟

كىلەمگە شىعاتىن كەز كەلگەن بالۋاننىڭ جانكۇيەرى بولادى. ارينە، ولار وزدەرى سەنىم ارتقان بالۋان جىعىلىپ جاتسا شامدانادى. الايدا ءبىز «قازاقستان بارىسىن» جانكۇيەردىڭ كوڭىلى ءۇشىن ەمەس، قازاق كۇرەسىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن ۇيىمداستىرامىز. وسىنى تۇسىنەتىن ۋاقىت الدەقاشان تۋدى دەپ ويلايمىن.

ءبىر كۇندە ەمەس، ەكى كۇندە...

- ءبىزدىڭ دودامىزدىڭ ەرەكشەلىگى، جارىستىڭ بارلىق كەزەڭى ءبىر كۇندە وتەدى. فينالدا بەيبىت پەن رۋسلاننىڭ سىلبىر كۇرەسكەنى راس. الايدا جانكۇيەرلەر ولاردىڭ اقتىق ايقاسقا دەيىن قانداي قارسىلاستاردى قاپى قالدىرعانىن ەستەن شىعارماۋى كەرەك.

بالۋاندارىمىزدىڭ بوساڭسىعانىن، سوڭعى اينالىمدا السىرەپ قالعانىن جانە شيراق قيمىلداپ، شالت ارەكەتتەرگە بارا الماعانىن مويىندايمىز. ءبىراق وسى ءۇشىن جىگىتتەردى جەردەن الىپ، جەرگە سالۋ ورىنسىز دەپ بىلەمىز.

قازىر ءبىز بولاشاقتا «قازاقستان بارىسىن» ءبىر كۇندە ەمەس، ەكى كۇندە وتكىزۋ ماسەلەسىن قاراستىرىپ جاتىرمىز. بۇل كوپتىڭ تالقىسىنا تۇسەتىن جانە ورتاق كەلىسىم بويىنشا شەشىلەتىن ۋاقىت ەنشىسىندەگى ماسەلە.

«قازاقستان بارىسى» كەمشىلىكسىز وتەدى دەپ ايتا المايمىن. جىل سايىن قاتەلىكتەرىمىزدى قايتالاماۋعا، بولدىرماۋعا تىرىسىپ جاتىرمىز.

«قازاقستان بارىسى» جوباسىن قولعا العاننان بەرى كوپ «تاياق جەپ» ءجۇرمىن. ۇلتتىق سپورتىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن ءالى دە «تاياق جەي» بەرۋگە، قيىندىقتاردى قاسقايىپ قارسى الۋعا دايىنمىن. بۇل - مەنىڭ شىنايى ازاماتتىق ۇستانىمىم.

كيىمگە كيلىگۋدىڭ قاجەتى جوق

- قازاق كۇرەسىنەن سپورت شەبەرى، ارداگەر سپورتشى وتەپ مولدابەك كۇن تارتىبىنە قويعان «قازاق كۇرەسىمەن شۇعىلداناتىن قىزدار كىلەمگە قىسقا بالاقتى شالبار كيىپ شىقسا انايى كورىنەدى» دەگەن ماسەلەنى دەر كەزىندە كوتەرىپ وتىر. جالپى، الەمدە قىزدار اينالىساتىن سپورت تۇرلەرى كوپ. مىسالى، ايەلدەر سۋ سپورتىنىڭ بارلىق تۇرىندە شومىلۋ كيىمىمەن ونەر كورسەتەدى. مانەرلەپ سىرعاناۋ سپورتىنىڭ كيىمى دە كوزگە وعاش كورىنەدى. الايدا وسى سپورت تۇرلەرىمەن اينالىساتىن قىزداردى ەشكىم جارتىلاي جالاڭاش نەمەسە تىرجالاڭاش ءجۇر دەپ ايىپتامايدى عوي.

بۇل كيىمدى ءبىز ويلاپ شىعارعان جوقپىز. ەلەمەس ءالىمحانوۆ دەگەن عالىم اعامىز بار. شامامەن، 15 جىلداي ۋاقىت بۇرىن وسى كىسى ف ي ل ا- عا جانە باسقا دا حالىقارالىق سپورتتىق ۇيىمدارعا قازاق كۇرەسىنىڭ قازىرگى كيىمىن تىركەتىپ، بەكىتتىرىپ العان. بۇل كيىمگە قاندايدا ءبىر وزگەرىستى ءبىز ءوز بەتىمىزبەن ەنگىزە المايمىز. بۇلاي ەتۋگە ەشقانداي قۇقىمىز جوق.

ءاۋ باستا مەن «قازاقستان بارىسىنا» قاتىسۋشىلار اياقتارىنا ساپتاما ەتىك، كەڭ بالاق شالبار كيسە دەگەندى ۇسىندىم. ماماندار ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن تۇسىندىرگەننەن كەيىن ويىمنان اينىدىم. شىنداپ كەلگەندە، قازاق كۇرەسىنىڭ قازىرگى كيىمىنە مەنىڭ دە كوڭىلىم تولمايدى. ءبىراق ءبىز زاماننىڭ، ۋاقىتتىڭ اعىمىنا ساي بولۋىمىز كەرەك. كۇرەس قاتىپ قالعان دوگما ەمەس. ول وزگەرىپ، تۇرلەنىپ، جاڭارىپ، جاڭعىرىپ وتىرادى. سوندىقتان قازاق كۇرەسىنىڭ كيىمىنە كيلىگۋدىڭ قاجەتى جوق.

باعالاۋ ەرەجەسىنە كوڭىلىم تولمايدى

- قازاق كۇرەسىندە بالۋاندار ءتورت تاعانداپ قالعان كەزدە ەشقانداي ۇپاي بەرىلمەيدى. ال موڭعولداردىڭ كۇرەسىندە بالۋاننىڭ قولى، نە تىزەسى جەرگە ءتيىپ كەتسە، وعان جەڭىلىس جازىلادى. ءبىز مۇندايدى قازاق كۇرەسىنە ەنگىزە المايمىز. الايدا بالۋان تەپە-تەڭدىك جاعدايىنان اۋىتقىعان ساتتە ونىڭ قارسىلاسىنا ۇپاي بەرۋ كەرەك دەپ سانايمىن.

مەنىڭ كوڭىلىمە باعالاۋ ەرەجەسىندەگى «بۇك» دەگەن اتاۋ دا ۇنامايدى. دەگەنمەن، ماعان نەمەسە باسقاعا ۇنامايدى ەكەن دەپ قالىپتاسقان ەرەجەنى بىردەن تاس-تالقان ەتە المايمىز.

عىلىمي- تاجىريبەلىك كونفەرەنسيا وتكىزەمىز

- الداعى 2-3 ايدا سالا ماماندارىن، بالۋانداردى، عالىمداردى، تورەشىلەردى، ءبىزدى سىناپ جۇرگەن سىنشىلاردى بىرىكتىرىپ، عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنسيا وتكىزەمىز. وندا قازاق كۇرەسىنىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعىن تالقىلايمىز. سىن-ەسكەرتۋلەر مەن ۇسىنىستاردى قابىلدايمىز. ءبىر تەرىنىڭ پۇشپاعىن يلەپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ اقىل-كەڭەسىن تىڭدايمىز. قازاق كۇرەسىنىڭ دەڭگەيى مەن تانىمالدىعىن ارتتىرۋ جولدارىن قاراستىرامىز. قورىتىندىسىندا ادىستەمەلىك وقۋ-قۇرالى مەن بەينەدارىس شىعارامىز. ونى جەرگىلىكتى جەرلەرگە تاراتامىز.

الداعى 5 جىلدا...

- ءبىزدىڭ بولجامىمىزشا، الداعى 5 جىلدا «قازاقستان بارىسى» جوباسى مەملەكەتتەن قارجى الۋدى دوعارادى. جارىس باستان-اياق دەمەۋشىلەردىڭ قولداۋىمەن وتەتىن بولادى. بۇل - تەك «قازاقستان بارىسى» جوباسىنا قاتىستى ماسەلە. ال قازاق كۇرەسىن وليمپيادالىق ويىنداردىڭ قاتارىنا ەنگىزەمىز، قازاق كۇرەسىنە قىزداردى تارتامىز دەسەك، ۇكىمەت قارجىلاندىرۋ كولەمىن ۇلعايتا بەرۋى كەرەك.

اتاۋلى سىيلىق ءھام مەكتەپ باعدارلاماسى

- وزدەرىڭىز بىلەتىندەي، «قازاقستان بارىسى» جوباسىندا «كورەرمەندەر كوزايىمى» اتالىمى بار. سوعان سايكەس، جانكۇيەرلەردىڭ ەرەكشە ىقىلاسىنا يە بولعان بالۋان جەڭىل اۆتوكولىكپەن ماراپاتتالادى. كەلەسى جىلدان باستاپ بۇل اتالىمنىڭ اتاۋى «قاجىمۇقان اتىنداعى ارناۋلى جۇلدە» بولىپ وزگەرەدى.

كورەيادا - تاەكۆوندو، جاپونيادا - دزيۋدو مەكتەپ باعدارلاماسىنا ەنگەن. وسى سپورت تۇرلەرىمەن جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار جاپپاي اينالىسادى. ءبىز وسى ءتاسىلدى ءوز تاجىريبەمىزگە ەنگىزبەكشىمىز. الداعى ۋاقىتتا قازاق كۇرەسىن اۋداندىق نە قالالىق دەڭگەيدە قاناتقاقتى جوبا رەتىندە مەكتەپ باعدارلاماسىنا قوسامىز. ءبىزدىڭ باستامامىزدى ۇكىمەت تە، اكىمدەر دە قولداپ وتىر.

جازىپ العان

قانات ماحامبەت،

استانا

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى