ب ا ق - ادامنىڭ قوعامدىق الەۋمەتتەنۋىنىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتى - جوعارعى سوت ءتوراعاسى
«بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى - ادامنىڭ قوعامدىق الەۋمەتتەنۋىنىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتى. اسىرەسە، بۇل پروتسەسس ينتەرنەت پەن الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ دامۋ ساتىنەن باستاپ كۇشەيە ءتۇستى. ناتيجەسىندە، اقپاراتتى جازۋ مەن تاراتۋدىڭ جىلدامدىعى بىرنەشە ەسە ارتتى. وسى ورايدا، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسى دا وزگەرۋى ءتيىس. ولار نەعۇرلىم جەدەل بولۋى ءارى اقپاراتتىق ماتەريالداردىڭ ساپاسىنا زور كوڭىل ءبولۋى، اعىمداعى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ بويىنشا ديالوگ قۇرۋعا ۇنەمى دايىن بولۋى ءتيىس»، - دەدى ق. ءمامي.
ترانسپارەنتتىك جانە اشىقتىق - جوعارعى سوتتىڭ باستى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى. بارلىق وڭىردە باق- پەن جۇمىس جونىندەگى ۇيلەستىرۋشى- سۋديالار جانە سوتتاردىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى بەلسەندى جۇمىس ىستەۋدە. ولاردىڭ مىندەتى - ب ا ق- پەن ءوزارا بايلانىس ورناتۋ جانە سوتتار قىزمەتىن جاريالاۋ بويىنشا كەشەندى اقپاراتتىق ساياسات جۇرگىزۋ.
سوتتار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار اراسىندا سىندارلى ىنتىماقتاستىق ورنادى. ولاردىڭ اراسىندا «ءادىل ءسوز» حالىقارالىق ءسوز بوستاندىعىن قورعاۋ ۇيىمى، ە ق ى ۇ- نىڭ استاناداعى باعدارلامالار ءوفيسى، ينتەرنيۋس، قازاقستان جۋرناليستەرىنىڭ وداعى، باس رەداكتورلار كلۋبى سەكىلدى ۇيىمدار بار. جوعارعى سوتتىڭ قولداۋىمەن ەلىمىزدىڭ توعىز وڭىرىندە وكىلدىگى جۇمىس ىستەيتىن سوت رەپورتەرلەرىنىڭ گيلدياسى قۇرىلدى.
كەزدەسۋدە جوعارعى سوت ءتوراعاسى ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان «100 ناقتى قادام - بارشاعا ارنالعان قازىرگى زامانعى مەملەكەت» اتتى ۇلت جوسپارىنا سايكەس، سوت جۇيەسىن رەفورمالاۋ باعىتىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالىپ ءوتتى.
اتاپ ايتقاندا، ۇلتتىق كوميسسيا سۋديالىققا ۇمىتكەرلەردىڭ جاسىن 30 جاسقا دەيىن ءوسىرۋ، ولارعا قاتىستى سوت وندىرىسىنە تىكەلەي قاتىستى بەس جىلدىق جۇمىس ءوتىلىن ەنگىزۋ جونىندەگى ۇسىنىستاردى قولدادى.
بۇعان قوسا، سوت تورەلىگى ينستيتۋتى پرەزيدەنت جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ قۇرامىنان شىعارىلىپ، جوعارعى سوتتىڭ قۇزىرىنا بەرىلەتىن بولدى، وندا وقيتىن ماگيسترانتتار مەن سۋديالىققا ۇمىتكەرلەر ءۇشىن تاعىلىمداما مەرزىمىن ءبىر جىلعا دەيىن ارتتىرۋ كوزدەلۋدە.
جاڭادان تاعايىندالعان سۋديالار ءۇشىن ءبىر جىلدىق سىناق مەرزىمى ەنگىزىلەتىن بولادى. پرەزيدەنت جانىنداعى جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ جۇمىسى رەفورمالانىپ، ول قىزمەتكەرلەر شتاتىنا يە تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن ورگانعا اينالادى.
سوت جۇيەسى ءۇش ساتىلى قاعيدات بويىنشا وزگەرىسكە ۇشىرايدى. ءبىرىنشى ساتى - اۋداندىق سوتتار، اپەللياتسيالىق ساتى - وبلىستىق سوتتار جانە كاسساتسيالىق ساتى - جوعارعى سوت.
جوعارعى سوتتىڭ جانىنان حالىقارالىق كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەس قۇرۋ كوزدەلۋدە. اتالعان كەڭەس جوعارعى سوتقا حالىقارالىق وزىق ستاندارتتاردى جانە سوت تاجىريبەسىن قازاقستاندىق سوت تورەلىگىنە قولدانۋعا كومەكتەسەتىن بولادى.
ونىڭ قۇرامىنا بەلگىلى زاڭگەرلەر، ەكونوميستەر، قارجىگەرلەر، قۇقىقتىڭ جەكەلەگەن سالالارىنىڭ بىلىكتى ماماندارى، ءبىرىنشى كەزەكتە، شەتەلدىك ساراپشىلار ەنەتىن بولادى.
سوت جۇيەسىندە جاڭا اقپاراتتىق- كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى كەڭەيتۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسىن تابادى.
ماسەلەن، اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بارلىق سوت زالدارى اۋديو- جانە بەينەتىركەۋ جۇيەلەرىمەن جاراقتاندىرىلاتىن بولادى. ينتەرنەت ارقىلى سوت قۇجاتتارىنا قول جەتكىزۋ مۇمكىندىگى كەڭەيەدى. سونىمەن قاتار، ينتەرنەت- تەحنولوگيالار ارقىلى قاتىسۋشىلار سوت وتىرىستارىنىڭ وتەتىندىگى تۋرالى بارلىق قاجەتتى اقپاراتقا يە بولادى.
ەلىمىزدىڭ زاڭناماسىن جاڭعىرتۋ بويىنشا ءتيىستى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. وسى جىلدىڭ باسىنان بەرى رەسپۋبليكا سوتتارى جاڭارتىلعان قىلمىستىق زاڭناما اياسىندا جۇمىس ىستەۋدە. جوعارعى سوت ازاماتتىق پروتسەستىك جانە اكىمشىلىك پروتسەستىك كودەكستەردىڭ جاڭا رەداكتسيالارىن ازىرلەۋدە. ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكستىڭ جاڭارتىلعان جوباسى ماجىلىستە ماقۇلدانىپ، قازىرگى تاڭدا پارلامەنت سەناتىنىڭ قاراۋىنا ەنگىزىلگەن.
كەزدەسۋ اياسىندا «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اكسيونەرلىك قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ، «قازاقستان» تەلەراديوكەشەنى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باسقارما ءتورايىمى نۇرجان مۇحامەدجانوۆا، «7 ارنا» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى بيبىگۇل جەكسەنباي، «چەلوۆەك ي زاكون» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى مارات باشيموۆ، «كتك» تەلەارناسى «چەرنىي كۆادرات» باعدارلاماسىنىڭ پروديۋسەرى ۆالەري تاراكانوۆ ءسوز سويلەدى.
ءىس- شارانىڭ سوڭىندا قايرات ءمامي كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلارعا سوت جۇيەسىنىڭ قىزمەتىن اقپاراتتىق جاريالاۋداعى بەلسەندى جۇمىسى ءۇشىن العىس ءبىلدىرىپ، ولارعا قۇرمەت گراموتالارى مەن باعالى سىيلىقتار تاپسىردى.
اۆتور: ن. نۋراحمەت
