شەراعاڭ نەگە شىرىلدايدى؟

بۇل ءانشى تۋرالى بىرنەشە مارتە قالام تەربەدىم. بەلگىلى قالامگەر بەيبىت قويشىبايەۆ ول جونىندە جازعان العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولدى. بەرتىنىرەكتە جاناربەك ءاشىمجان «لا-سكالادا» جايقالعان جالعىز ارشا» دەگەن تاماشا ەسسە جازدى.

ەندى تۇلعانىڭ تۇلعا تۋرالى تولعانىسىنا نازار اۋدارتۋ ماقساتىمەن الداعى ويىمىزعا تۇزدىق رەتىندە ۇستازىمىز شەرحان مۇرتازانىڭ «ءبىر كەم دۇنيە» اتتى كىتابىنان (28-30 بەت) ماقالامىزدىڭ باسىندا كەلتىرگەن ويىنىڭ جالعاسىن تۇتاس وقىپ شىعايىق.

«كەزىندە سونداي ءبىر ءانشى بولعان، سونداي ءبىر جۇلدىز جارقىراپ تۋعان، سول جۇلدىزدى جابىلىپ ءجۇرىپ وشىرگەنبىز». بۇل - شەرحان مۇرتازانىڭ ءسوزى.

نە بولدى؟

قالاي ءسوندى وتىڭ ىشكى؟

قالادىڭ قالاي ءانسىز وتىرىستى؟

گاۋھارىن تابيعاتتىڭ جانىڭداعى،

تەڭىزگە تاستاعانىڭ وكىنىشتى...

بۇل -  كۇلاش احمەتوۆانىڭ ارناۋ ولەڭىنەن الىنعان ءبىر شۋماق. ناعىز تولەگەن وسى ەدى جۋىردا عانا قوراپتا جاتقان قاعازداردى اقتارىپ وتىرىپ، «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ 2005-جىلعى 31- مامىردا شىققان ءنومىرى كوزىمە ءتۇستى.

تاقىرىبى - «سەمبين»، اۆتورى قالي سارسەنباي ەكەن. تور كوز ساۋىت سياقتى توقىما جەمپىر كيگەن سۇلۋ جىگىت - سول سەمبيننىڭ ءوزى، قىرىن قاراعان سۇلۋ سۋرەت. قالي سارسەنباي مەنىڭ امانگەلدى سەمبين تۋرالى كەزىندە جازعان ءبىر اۋىز ءسوزىمدى كەلتىرە كەتىپتى.

مەن: «كەزىندە سونداي ءبىر ءانشى بولعان، سونداي ءبىر جۇلدىز جارقىراپ تۋعان. سول جۇلدىزدى جابىلىپ ءجۇرىپ وشىرگەنبىز»، -  دەپ جازىپپىن. ەندى ارادا جىلدار ءوتىپ كەتكەن سوڭ ويلاپ قاراسام، دۇرىس ايتقان ەكەنمىن. مۇنى قالي سارسەنباي مىنا «ەگەمەن قازاقستانداعى» كولەمدى ماقالاسىندا، ماقالا ەمەس-اۋ، اسا ءىرى دارىندى جوقتاۋ-ەسسەسىندە ەسكە سالا كەتىپتى.

راحمەت. ءيا، مەنىڭ امانگەلدى سەمبيندى الماتىداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىندا «قىز جىبەك» سپەكتاكلىندە كورگەنىم راس. سول سپەكتاكلدە سەمبين تولەگەن ءرولىن وينادى. «قىز جىبەك» وپەراسىن سان رەت كورىپ ءجۇرىپ، وسى جولعىداي تەبىرەنگەن ەمەسپىن. تولەگەن بولىپ ويناعان باسقا مىقتىلاردى مانسۇقتاعىم كەلمەيدى.

قانابەك بايسەيىتوۆ، ارينە، كلاسسيك! ەشقانداي تالاس جوق. ءبىراق، ول كەيىن-كەيىن جۋان تارتىپ، ەگدە بولعان كىسى ەدى. ال مىنا تولەگەن عاسىرلاردىڭ ار جاعىنان ءتىرىلىپ كەلگەن، ءالى ولمەگەن، بەكەجان جاۋىزدىڭ قاندى قانجارى دا جۇرەگىنە دارىماعان، ومىردەگى تولەگەننىڭ ءدال ءوزى سياقتى ەدى-اق.

تۇلا بويى تۇنىپ تۇرعان تالانتپەن قوسا جاراتىلىستان بىرگە جارالعان بەكزاتتىق قاسيەت ونىڭ بار بولمىسىن اسقاقتاتىپ تۇراتىن.

قالي سارسەنباي جازادى: «ا ق ش- تا تالانتتى قورعايتىن ەتيكالىق باس باسقارما بار ەكەن»، -  دەپ. ونداي مەكەمە بىزدە ءالى كۇنگە دەيىن جوق. ونداي مەكەمە بولسا نەمەسە اسا دارىندى ادامداردى الا كوزدەن، بالە كوزدەن، سۇق كوزدەن، تەاترداعى، ومىردەگى دارىنسىز قوتىراش، باتىراشتاردان، وزگە دە جاقتىڭ وزەۋرەگەن وسەكشى، بالەقور، جالاقورلارىنان قورعايتىن زاڭ بولسا، كىم بىلەدى، سەمبين بايشەشەكتەي ەرتە سولماس ەدى.

بايشەشەك بايعۇس قاھارلى قىس شىعار-شىقپاستان، كوكتەم ءالى كەلەر-كەلمەستەن، كۇناسىز پاك پەرىشتەدەي كۇلىمسىرەپ شىعا كەلەدى دە، جەر بەتىنەن لەزدە كوشىپ كەتەدى. قالي سارسەنباي سەمبيننىڭ اناسىنىڭ ءسوزىن كەلتىرەدى: «دۇنيەگە سىيماي كەتتىڭ-اۋ، قۇلىنىم»، -  دەپتى اناسى.

دۇنيەگە سەمبين سىيماي كەتكەن جوق، قوتىراشتار سىيدىرمادى عوي. ءبىراق، اقپەيىل انا ەشكىمدى كىنالامايدى. كۇنشىل قوتىراشتار تاسپاعا جازىلعان داۋسىنا دەيىن قالدىرماۋعا تىرىسقان. سەمبيندەي اسىل تالانت تەڭىز تۇبىندەگى ءىنجۋ-مارجانداي عاسىرلاردا عانا ءبىر-اق كەزدەسەتىن وتە سيرەك قازىنا. ءجۇز جىلدا ءبىر-اق تۋاتىنى وكىنىشتى.

شىنىندا دا ۇلى عابەڭنىڭ (مۇسىرەپوۆ) ءوزى ريزاشىلىعىن جاسىرا الماي، «ۋاي، بار ەكەنبىز عوي، بار ەكەنبىز» دەيتىنى دە سول كەز. سەمبيندى ساعىنعان سايىن ول جونىندەگى اڭگىمەلەر دە ءتۇرلى جاعدايدا ورىلەدى. ءبىر ادەمى جىلى اعىستار اعىنى سىزدى يىرىمىنە تارتىپ بارا جاتادى. ارينە، كەيبىرەۋلەر تاراپىنان «ءوز قادىرىن ءوزى بىلمەگەن ادام ءۇشىن وزگەلەردى نەگە كىنالاي بەرەمىز؟» دەگەن وي ايتىلۋى دا زاڭدى. دۇرىس. پىكىردى قابىلداۋ كەرەك، پىكىردى قۇرمەتتەۋ كەرەك.

ءبىراق تارازىنىڭ ەكى جاعى، سەبەپسىز سالدار بولمايتىنى جانە بار ەمەس پە؟ سوندىقتان ەكى ۇشتى ايتىلعان پىكىرگە وراي تەرەڭ، پاراساتتى جاۋاپ تا قايتارىلۋى كەرەك. كىسى ءوز قادىرىن ءوزى بىلمەۋشى مە ەدى، بىلگەندە قانداي؟ ونىڭ ۇستىنە ول جاي كىسى ەمەس، تالانتتى بولسا شە؟ ال، تالانتتى كىسىگە ارىسىن ايتپاعاندا، ابايلار، اقاڭدار زامانىنان بەرى قاراي قاي قوعامدا دا ءومىر ءسۇرۋ وڭاي بولماعان.

يتاليانىڭ ميلان قالاسىنداعى اتاقتى «لا سكالادا» سەمبيننىڭ تۇسىندا 200 دەي كەڭەس انشىسى تاجىريبەدەن ءوتتى. ماسەلەن م. ماگومايەۆ، ت. سينياۆسكايا (ماگومايەۆتىڭ ايەلى)، م. بيەشۋ، ب. مىڭجىلقيەۆ جانە باسقالار. مىڭعىرتىپ جىلقى ايداعان، داۋلەسكەر كۇيشى بولعان جىلقىشى ناقىپتىڭ بالاسى اتاقتى اقىن جاقسىلىق ساتىبەكوۆتىڭ جەتەلەۋىمەن جامبىلداعى مادەني-اعارتۋ ۋچيليشەسىنە كەلىپ تۇسكەننەن باستاپ اۋىلدان الىستاپ، ماسكەۋ، ودان سوڭ ءيت ارقاسى قيانداعى يتالياعا كەتىپ، ەۋروپالىق بەكزات تاربيەمەن بۋىنى قاتايادى.

قازاقتىڭ «ماسكەۋ كورگەن»، «تاشكەن كورگەن» دەۋى تەگىن دەيسىز بە؟ وزگەلەردەن بۇرىن وزگەشە بىلىم الدى، ۇلكەن استاۋدان اس ءىشىپ، سۋدىڭ تۇنىعىن، تاماقتىڭ تازاسىن جەدى. يتالياندىقتار وزگەلەرگە بانكەتتەردە ءان سالدىرعاندا بۇعان كەلگەندە تىيىم سالادى ەكەن. سەبەبى، بۇنىڭ اسا سيرەك كەزدەسەتىن داۋىسىن باعالاعاندىق ەدى.

«اح، ەتوت سەرەبرياننىي تەنور» دەپ ورىستاردىڭ تامساناتىنى دا وسى تۇس. مىنە، ەۋروپانىڭ كىندىگىندە ءار كۇنى، ءار ساعاتى وسىلايشا كوزدەن تاسا بولماي ەرەكشە قامقورلىقتا جۇرگەن ادامنىڭ قازاقي ىشتار باسەكەگە ءوزىمسىنىپ قاراپ، بوي ۇيرەتە الماي قالۋى دا زاڭدىلىق ەدى عوي.

دۇنيەنى شارلاپ، تامساندىرىپ كەلگەن سەمبين وتاندىق ساحنادا نەبارى سەگىز جىل عانا تەر توكتى. يتاليان وپەرالارىن ساعاتتاپ ايتاتىنى ءوز الدىنا، «قىز جىبەكتەگى» تولەگەن، «ءبىرجان - ساراداعى» ءبىرجاندار قانداي بىرەگەي ەدى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي، وسى كەز عوي عابەڭدەردىڭ «بار ەكەن عوي، بار ەكەنبىز عوي» دەپ نۇرلانىپ وتىراتىندارى.

وكىنىشكە وراي، وسىناۋ تەكتىنىڭ تەكتىنى تانىعان جىلدارى كەلتە قايىرىلىپ ەدى. ارينە، وعان قامقورلىق جاساۋدا سول كەزدەگى تۇلعالى ازاماتتاردىڭ ايانىپ قالعانى جوق. ءبىراق سونىڭ بارىنە قاراعاندا بەلگىلى ءبىر ورتاداعى باسەكەلەستىك ىزعارى الدەنەشە ەسە «قۇدىرەتتى» ەدى. ورتاشا دەڭگەيدەگى شەنەۋنىكپەن اۋىز جالاسقان ورتا داۋىسى بار، ورتاشا تالانتتىڭ بۇنىڭ پاتشا كوڭىلىن تۇقىرتۋعا كەلگەندە الدەقايدا تالانتتى بولعانىن جاسىرىپ جاتۋدىڭ كەرەگى نە؟

ناداندىق دەگەن دەرتتى ەشقانداي تاۋىپتىڭ ەمدەي المايتىنى تارىزدى، قوعامدا دا ورتاشا تالانتتاردىڭ ورتانى بۇزىپ جۇرەتىنىن دە الى ەشكىم رەتكە كەلتىرگەن جوق. ورىستاردىڭ «تالانتام نادو پوموگات، بەزدارنىە پروبيۋتسيا سامي» دەيتىنى سودان. ورتاشا دەڭگەيدەگى شەنەۋنىك. وكىنىشكە وراي، وسىندايلاردىڭ قولىنا بيلىكتىڭ مايلى باسى تيەدى دە، ولار تالانتتى اداممەن جۇمىس ىستەيدى. ەڭ قاۋىپتى جەرى وسى. ول كەشە دە بولعان، بۇگىن دە بار.

تالانتتىڭ تاعدىرىن شەنەۋنىكتەر شەشكەن. دەمەك تۇلپاردىڭ تاعدىرى ماستەكتىڭ قولىندا بولعان. سول ورتاشا دەڭگەيدەگى شەنەۋنىكتەردىڭ كەسىرىنەن ءبىز ۇزاق جىلدار بويى تالانتتى ادام مەن ەڭبەكقور ادامدى قاساقانا شاتاستىرىپ كەلدىك. تالانتتىڭ قور بولۋى، تالقاندالۋى ەڭبەكتىڭ قادىرىنە جەتكىزبەۋدەن، ەڭبەكتەنۋىنە ەرىك بەرمەۋدەن، جاعداي جاسالماۋىنان ەدى.

ءار كەزەڭدە دارىندى ادامداردى قامقورلىققا الۋدان، باعالاۋدان، تاربيەلەۋدەن گورى تابالاۋدىڭ باسىم بوپ كەلگەنى راس. كوپە-كورىنەۋ قياناتقا، قورلىققا تالانتتى ادام ەشقاشان كونبەيدى. ونىڭ نازىك جاراتىلىسى وسىناۋ قيامەت-قايىمعا تولى جولدا قاۋقارسىز قالادى.

«تالانت - ادىلەتسىزدىككە قارسىلىق» دەگەن سوزدە ءومىردىڭ بار پالساپاسى جاتىر. ءبىزدىڭ بۇل تاڭداپ العانىمىز ۇشى-قيىرىنا بويلاتپايتىن تىلسىم، ءتۇپسىز تاقىرىپ بولسا كەرەك. وقىرمانعا ايتار ويىمىزدى جەتكىزە الۋ جولىندامىز با بىلمەيمىن، ايتەۋىر وسى تاقىرىپتىڭ شاۋجايىنا جابىسىپ، بىردەڭە دەگىڭ-اق كەلەدى.

سالەحەتدين (قالجان) ايتبايەۆتىڭ كارتينالارىنان ۇلتشىلدىق سارىن ىزدەگەن ماسكەۋ «مولودايا گۆارديا» جۋرنالىندا جاپ-جاس سۋرەتشىنى سويىپ سالعاندا ارىپتەستەرىنىڭ ۇنسىزدىگى، بەيقامدىعى دا وعان ەكى ەسە سوققى بولعان ەدى. كەشەگى شەت جۇرتتا ءجۇرىپ «قوبىزشى قورقىتتى» جازعان ماجيت ايتبايەۆتىڭ باۋىرى دا ءوز ەلىندە ءوستىپ وگەيدىڭ كۇيىن كەشىپ ءجۇرىپ، ومىردەن ءوتىپ كەتتى.

سول ايتبايەۆتاردى قازىر ىزدەپ جاتقان جان بار ما؟ نەسىن ايتاسىز، شىن تالانتتار كوبىنە جالعىز بولدى. جالعىزدىق - تەرەڭ تۇڭعيىق. ول قايعى-قاسىرەتتىڭ ءبىر بۇتاعى. تاۋەكەلشىل، تاۋبەشىل تالانتتار سول تۇڭعيىققا باتىپ كەتىپ جاتتى. سەمبيندى كەزىندە قاتار جۇرگەندەردىڭ كوبىسى دە ىشتەي مويىندادى.

داۋىستاپ ايتسام اسىرىپ جىبەرەم بە دەدى، سىبىرلاپ ايتسام جەتەر جەرىنە جەل ۇرلەپ جەتكىزە مە دەپ تە كۇدىكتەندى. سودان دا بولار، بالكىم، سەمبين جونىندە باسپا ءسوز بەتىندە از جازىلدى. سودان دا بولار، بالكىم، ناسيحاتى از دەدى مە، ول وزىنە تيەسىلى اتاقتان دا كەش قالدى.

ءبىر تويدى اتقارۋعا عانا داۋىسى جەتەتىندەردىڭ، ومىرىندە ءبىر كىتاپتى تاۋىسىپ وقىماعانداردىڭ، تويدىڭ، سالتاناتتىڭ انشىلەرىنىڭ سالتاناتى اسىپ جاتتى. وسىدان ونشاقتى جىل بۇرىن «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» رۋحانيات بولىمىندە ىستەپ جۇرگەنىمدە «سول جايساڭدار قايدا ەكەن؟» دەگەن ايدار اشىپ، كورىنبەي كەتكەن بەلگىلى ادامدار جونىندە ماقالا بەرە باستادىق.

سول كۇندەرى امانگەلدى سەمبيندى كوپ ىزدەپ، ت. جۇرگەنوۆ اتىنداعى تەاتر-كوركەمسۋرەت ينستيتۋتىنان (قازىرگى ونەر اكادەمياسى) تاپتىم. ابەكەڭ ءان كافەدراسىندا ەكەن. باياعىداي شىرقاپ سالار داۋىس جوق. «سىرلى اياقتىڭ سىنى كەتسە دە، سىرى كەتپەس» دەمەكشى، ەسەسىنە ابەكەڭ ءان الەمى تۋراسىندا ابدەن اشىلعان ەدى.

«ەگەمەن قازاقستاندا» «قارعاش» اتتى ەسسە جاريالاندى. رەداكتسياعا كوپ وقىرمان حابارلاسىپ، ءانشىنىڭ ءومىرى تۋرالى ماعلۇمات العانىنا ريزاشىلىقتارىن بىلدىرىپ جاتتى. سول جولى ۇققانىمىز، ءانشىنى كوپ جۇرت ىزدەيدى ەكەن، ساعىنادى ەكەن. كوبىسى «داۋىسى بار ما ەكەن ءالى» دەپ سۇرايدى.

بايقادىڭىز با، داۋىسىن سۇرايدى. ەندىگى ايتپاعىم مىناۋ ەدى. تاياۋدا ءبىر تەلەارنادان قازىرگى ەسترادا انشىلەرى مەن ءداستۇرلى انشىلەردىڭ باسىن قوسقان پىكىرتالاس ءوتتى. سول پىكىرتالاستا ءبارى جابىلىپ ءداستۇرلى ءانشىنى جەپ قويا جازدادى. بۇل ماعان اكەمىز بەن شەشەمىزگە ءتيىسىپ جاتقانداي كورىندى.

ءداستۇرلى ءانشى، ونەر زەرتتەۋشىسى ۇلتتىڭ ۇلى رۋحاني قۇندىلىقتارى تۋرالى شىرىلدايدى، ونىڭ پىكىرى الگى «شۋىلداقتاردىڭ» قۇلاعىنا كىرىپ تە شىقپايدى. سول شۋىلداقتار ءۇشىن ايتار بولساق، ءبىز بىلگەندە ءان دەگەن نە ەدى ءوزى؟! ءان دەگەنىمىز ۇلتتىڭ اسقاق ارمانى مەن مۇراتىن الديلەگەن، ءسۇيىنىشى مەن كۇيىنىشىن كەستەلەگەن، ساف التىننان جاراتىلعانداي عاجايىپ الەم ەمەس پە؟

ارينە، جۇرتتىڭ بارىنە سونداي ءان تۋدىرمادىڭ دەۋدىڭ قاجەتى جوق، بۇل تالانتتىڭ ءىسى. اسقار سۇلەيمەنوۆ ايتقانداي، «ءان - زار. زار ءھام ءمىناجات!». ءبىزدىڭ دەڭگەيىمىز قازىر قاي تۇستا؟ ميلليوندار كورەتىن اۋديتورياعا ءولى حاباردى الىپ شىعىپ، دالدۇرىشتەردى قولدايتىن، ارزان ونەردى، تويدىڭ اندەرىن ناسيحاتتايتىندار قازىر كوبەيىپ كەتتى.

تەلەديدار تويحانا ىسپەتتى. كەيبىر باسپا ءسوز كىم بولسا سونى دارىپتەپ، بوسپە سوزگە اينالاتىن ءتۇرى بار. ءانى دە، ءسوزى دە وزىنىكى، ورىندايتىن دا ءوزى. بۇل نەعىلعان قاپتاعان «اقان سەرى مەن ءبىرجان سال». جۋرناليستىڭ جارتىكەشتىگى، ىزدەنىستەن جۇردايلىعى عوي. بولماسا، الگى جالبىر شاشقا وزىنەن باسقا ەشكىم ايتا المايتىن ءانىن سالعىزىپ، باسقا انشىگە ءشامشىنىڭ نە ءابىلاحاتتىڭ ءبىر ءانىن ايتقىزسا، بالكىم، قىزارار ما ەدى. شىندىق سالىستىرۋ ارقىلى سارالانادى عوي. سوندا ادامنىڭ اسىل سەزىمىن، پاتشا كوڭىلىن كورسەتۋگە ءتيىستى تەكتى ونەر، ساف ونەر ءان ويىنشىققا اينالماس ەدى.

قازاق «ۇيالماعان ءانشى بولادى» دەگەندە تۇبىندە وسىنداي تەكسىزدەر كوبەيەتىنىن مەڭزەدى مە؟ بۇرىن اقىرزامان تاياعاندا باقسى-بالگەر، باقالشىلار كوبەيەدى دەۋشى ەدى بابالارىمىز. قازىر ءانشى كوبەيەتىن بولعانى ما؟ بۇدان كەيىن سول ءبىر نۇرلى داۋىستى سەمبيندەردى قالاي ساعىنبايسىڭ؟ نەگە ساعىنامىز؟ ول كەزدە جاقسى ءان، جاقسى ءانشى كوپ ەدى. سونىڭ وزىندە انشىلەر ءوزىنىڭ داۋىسىنا لايىقتاپ تاڭداپ ايتاتىن ەدى عوي.

ال قازىرگىلەر نەگە شاماسىن بىلمەي الەك؟! بۇگىنگى ۇرپاق سەمبيننىڭ داۋسىن ەستىمەك تۇگىلى، اتىن دا بىلمەيدى. بۇدان بىلاي بىلە مە، بىلمەي مە ول دا كۇماندى نارسە. ونىڭ سەبەبىن ايتايىن. تاياۋدا ءانشىنىڭ 70 جىلدىعىنا وراي الماتىنىڭ شەتىندەگى ءبىر شاعىن مەيرامحانادا اس بەرىلدى. ءانشىنىڭ وتباسى، اعايىن-تۋعاندارى، جورا-جولداستارى شاماسى 60-70 كىسى جينالدى.

سايراش جەڭگەمىزگە، بولات اعا سەمبينگە راحمەت، تۋىسقاندىق پارىزىن وتەدى. وسى ەسكە الۋ ساتىندە وسىدان 10-15 جىل شاماسى بۇرىن ك ت ك ارناسى جازىپ العان ءانشى تۋرالى حابار كورسەتىلدى. وسى حابار بىتكەنشە مەن كىرەرگە تەسىك تاپپاي وتىردىم. كەيىنگى جىلدارداعى ءتىرى بەينەسى مەن ءبىرلى-جارىم سوزدەرى بولماسا، ارحيۆتەگى ءان جازبالارى (فيلم- كونسەرت)، داۋسى مۇلدەم ايانىشتى حالدە، ابدەن ەسكىرگەن، توزعان، تىڭداۋ مۇمكىن ەمەس.

قايران ءانشىنىڭ داريعا داۋسىنان تۇقىل دا قالماعان. قاسىمدا وتىرعان تالانتتى اكتەر دۋلىعا اقمولدا ءتىپتى دىزىلداپ، نامىستان ورتەنىپ كەتتى. شەراعاڭ «قازاقستان» ۇلتتىق ارناسىنا باسشى بولىپ بارعاندا امانگەلدىنىڭ داۋسىن ىزدەتىپ ەدى.

ارنايى سەناري جازىپ، حابار دايىندايتىن بولعانبىز. سوندا دا وسى جاعدايعا كەزدەسىپ، ءىشىمىز ۋداي اشىپ ەدى. ارينە، كەزىندە وپەرا تەاترىندا قىزمەت ىستەگەندەگى وپەرالارداعى داۋىسىن قايدام، ال ەندى، مىناۋ تابىلدى دەگەن ءبىرلى-جارىم اندەرىنىڭ تاعدىرى وتە قيىن. قازىرگى تەحنولوگيانىڭ جەتىلگەن زامانىندا سونى ساقتاپ قالۋعا بولماي ما؟

ەگەر بەتىن ءارى قىلسىن، وسى داۋىستان ايىرىلاتىن بولساق وندا ەرتەڭ سەمبين دەگەن اسا دارىندى ءانشىنىڭ تاريحتا قالماۋى دا ابدەن مۇمكىن. ءبىز زاماندا شەراعاڭدى شىرىلداتقان سەمبين ەدى عوي بۇل. وعان دا قۇلاق اسقان پاندە جوق. ەندى، مىنە، التى الاشقا كەتكەن داريعا داۋىس قۇرىپ كەتۋدىڭ الدىندا تۇر. ەندى نە ىستەۋ كەرەك؟ بۇرىن دا جازعانبىز، ايتقانبىز. تاعى دا قايتالايمىز. سەمبيندى ساعىنعاندا ايتار اڭگىمە تەڭىزدىڭ تارتىلۋى تارىزدى، ءبىر كەلىپ، ءبىر كەتىپ تۇرادى.

ايتاتىن نارسە كوپ. سونىڭ بارىن جۇيەلەپ ايتۋعا دا كوكىرەكتى ەمىن-ەركىن جايلاپ الىپ، ءار قياعا الىپ ۇشاتىن سەزىم دە ەرىك بەرمەيدى. ءبىز سەمبيندى جىلدار بويى جوعالتىپ العانبىز. ەندى جوعالتپاۋىمىز كەرەك، ەندى باعاسىن بەرۋىمىز كەرەك، باعالاۋىمىز كەرەك. ماماندار ونىڭ انشىلىك قۋاتىنىڭ سىرىن، قاسيەتىن سارالاپ، ارنايى سىنىپ اشىپ، لەكتسيا ارقاۋىنا اينالدىرۋى كەرەك.

تەلەديدار، راديو بۇرىنعى ءان تاسپالارىنداعى داۋىسىن تاۋىپ، ارنايى كونسەرت، كوركەم حابار، فيلم-كونسەرت دايىنداۋى قاجەت. ونىڭ داۋىسىنداعى، شىعارماشىلىق بولمىسىنداعى ەرەكشەلىكتەر كەرەك بولسا ارنايى عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيالاردىڭ ارقاۋىنا اينالۋى قاجەت. ءوزى، شىعارماشىلىعى جونىندەگى جاريالانىمداردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ، ارنايى كىتاپ شىعارعان ءجون. ءسويتىپ رۋحاني دۇنيە بۇتىندەلۋى قاجەت. تاڭىرىنىڭ تالانتقا عانا تان تاكاپپار مىنەز سىيلاۋى دا بار عوي.

ءانشىنىڭ تۋراشىلدىعى، ەشكىمنىڭ الدىندا يلىكپەيتىندىگى سول تاعدىردىڭ بوياۋىن قالىڭداتا تۇسكەن سەكىلدى. قوعامدى كەمەلدەندىرەتىن دە، مەملەكەت مارتەبەسىن كوتەرەتىن دە -  دارىندى ادامدار. مەملەكەت سول ادامداردىڭ بار اقىل-ويىن، قابىلەتىن سانالى تۇردە رەتتەپ وتىراتىن اپپارات، ماشينە.

مەملەكەت تالانتتى، ونىڭ الەۋەتىن پايدالانۋى كەرەك. اسقار سۇلەيمەنوۆتىڭ بىر كەيىپكەرى «مەن ايەلگە ەمەس، ادامعا زارۋمىن» دەيدى. دەمەك ايەلدىڭ تالانتتىسىنا، ادامنىڭ دارىندىسىنا زارۋ عوي. سول سياقتى قوعام دا، مەملەكەت تە قاشاندا تالانتقا تاۋەلدى، زارۋ. سوندىقتان تالانتتىڭ قادىرىنە جەتە بىلسەك، وتكەنىمىز تۋرالى وكىنىپ جازاتىن اڭگىمەنىڭ ءورىسى دە تارىلا بەرمەك.

ءبىز نەگە سەمبيندى ساعىنامىز، نەگە ءجيى-ءجيى ەسكە الامىز؟ ويتكەنى، ءبىز ونەردەگى قولدان جاسالىپ وتىرعان ورەسىزدىكتەن، داراقىلىقتان، شاراسىزدىقتان شارشادىق. ءبىز ۇلكەن مادەنيەتتى، بيىك ونەردى، بەكزات ونەردى ساعىندىق. شوۋ- بيزنەستىڭ شىرماۋىندا قالدىق. نەدوروسلدەر نوپىردەي قاپتادى.

سەنىڭ بار قۇندىلىعىڭدى جاساپ كەتكەن ادامنىڭ ومىردەن ءوتۋىن جايباراقات، قالىپتى جاعداي دەپ قابىلدايتىن بولدىق. ولار ولگەندە كورگە ءتۇسىپ كەتە جازداپ ءجۇرۋىمىز كەرەك قوي، نەگە بۇلاي؟ ەسەسىنە توي-تومالاقتىڭ انشىسىنە «قۇبىلىس» دەپ باعا بەرۋ تۇك قيىندىق تۋدىرمايدى.

«حابار» ارناسىنان «7 ءان» باعدارلاماسى جۇرە باستادى. ارينە، بۇل دا وزگەگە ەلىكتەۋ، كوشىرمە بولعانىمەن، دۇرىس قادام. بۇل حالتۋرامەن كۇرەسكە جاسالعان قادام. بىزدە ءبارى دۇرىس باستالىپ، ارتى سۇيىلىپ كەتەتىن ءبىر ادەت بار ەدى. سولاي بولماسا ەكەن. وسى «7 ءان» جىل سوڭىنا دەيىن 777 انگە جەتسە، ءبىزدىڭ شامامىز دا بەلگىلى بولىپ، جاعالاۋعا شىعىپ قالاتىندار دا از بولماس ەدى.

بىزگە ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني كەڭىستىگىن «اۆگييدىڭ اتقوراسىنان» (ع. مۇسىرەپوۆ) تازالاۋىمىز كەرەك. «ءاندى ەرتتەپ، كۇيدى مىنگەن» (جارىلعاپبەردى) حالقىمىزدىڭ ءوز بولمىسىن وزىنە قايتارۋىمىز قاجەت. رۋحاني قاجەتى، سۇرانىسى وتەلمەگەن ەلدىڭ رۋحى باسەڭدەي بەرەدى. وسىنىڭ ءبارىن سەمبيندەردى ساعىنعان سوڭ ايتىپ وتىرمىز.

اسپانداعى اققۋدى جەرگە تۇسىرگەن، كەمپىربايدىڭ باسىن توسەكتەن جۇلىپ العان قايران قازاق ءانى، قايران دالانىڭ دارقان داۋسى-اي دەيسىڭ. بۇل قازاق ءانىن ورىسشا ماقاممەن ايتاتىنداردىڭ اۋزىنا قۇم قۇيعان سەمبين ەمەس پە ەدى. سىمداي تارتىلعان، سىرى مەن سىمباتى بولەك، بەكزات بىتىمگە دالاداي كەڭ دارقان داۋسى قوسىلعاندا جانىن قويارعا جەر تاپپاي، ءبىر ىسىپ، ءبىر سۋىنىپ، نۇرلانىپ وتىراتىن سول كورەرمەن قايدا قازىر؟!

ءاندى ءتۇسىنىپ، «جەر-جەبىرىنە» جەتىپ ايتۋ دەگەن سول ەدى. جازايىن دەپ جازبايسىڭ، ايتايىن دەپ ايتپايسىڭ. ءبىزدىڭ قوعام وسىنداي بەيقام. شەراعاڭنىڭ شىرىلدايتىنى سودان ەمەس پە ەكەن؟

قالي سارسەنباي،

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى

«ەگەمەن قازاقستان»

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى