قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە بولۋ جولى نەگە ۇزاققا سوزىلدى؟
ەندى قاجەتتى راسىمدەردى ورىنداعاننان كەيىن جەلتوقسان ايىندا ەلىمىز الەمدىك ساۋدا- ساتتىقتىڭ 98 پايىزىن رەتتەپ وتىرعان ۇيىمعا تولىققاندى مۇشە بولادى.
ال جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسىندا ا ق ش، ەۋرو وداق، رەسەي، قىتاي، ءۇندىستان مەن جاپونيا سىندى ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردەگى ءىرى ينۆەستورلار قازاقستاندا جۇرگىزىلگەن رەفورمالارعا جوعارى باعاسىن بەردى. ولاردىڭ پىكىرىنشە، ەلدەگى زاڭنامانى اتالعان حالىقارالىق ۇجىمنىڭ ەرەجەلەرىنە سايكەستەندىرۋ وتە ورىندى.
ال قازاقستاننىڭ بۇل اتالمىش ۇيىمعا مۇشە بولۋ جولى نەگە ۇزاققا سوزىلدى؟
1996 - جىل. جاس، تاۋەلسىز قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋگە ءوتىنىش بىلدىرەدى. ەلىمىزدىڭ العا قويعان ماقساتى زور. دۇنيەجۇزىندەگى ەكونوميكالىق وزىق مەملكەتتەرمەن تەڭ دارەجەدە ساۋدا جۇرگىزۋگە دەگەن سەنىمى مىعىم. الايدا ءبارى وڭايلىقپەن بولمادى.
عاني قاسىموۆ، ق ر مەملەكەتتىك كەدەن كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى /1996-1999 ج/ - تاريفتەر مەن ساۋدا جونىندەگى باس كەلىسىم حالىقارالىق ۇيىمعا اينالدى. سول كەزدە 1996 - جىلى بىزدەر اتالمىش ۇيىمعا كىرۋ كەرەك بولاتىنبىز. ەشقانداي قيىندىق تۋىندامايدى دەپ ويلادىق. ۇيىمنىڭ قۇرىلعانىنا نە بارى 2-3 جىل بولدى. بارامىز، سويلەسەمىز دە مۇشە بولامىز دەگەن وي بولدى.
قازاقستاننىڭ د س ۇ كىرۋ كۇنىن بىرنەشە رەت كەيىنگە شەگەرۋمەن بولدى. ساراپشىلار ايتۋلى شارانى 2005، 2012، كەيىن 2014 - جىلى بولادى دەپ بولجام جاسادى. الايدا قازاقستان سىندى ۇيىمعا مۇشەلىككە ۇزاق ۋاقىت بويى مۇددەلى بولعان ەلدەردىڭ قاتارىندا 15 جىل بويى كەلىسسوزدەر جۇرگىزگەن قىتاي دا بار ەدى. «ال قىرعىزستاننىڭ نارىق سالاسىنداعى الىپتىڭ قاتارىنا قوسىلۋ جولى ءبىرشاما جەڭىل بولدى»، - دەيدى ساراپشىلار.
عاني قاسىموۆ، ق ر مەملەكەتتىك كەدەن كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى (1996-1999 ج) - ولاردىڭ الدىنا تەك 2 سۇراق قويىلدى. ال بىزدە ەنەرگەتيكا، ءوندىرىس، اگرارلىق سالا جانە مۇناي دا بار. بىزدەگى ينفراقۇرىلىم كوپ سالالى بولىپ كەلەدى. ال قىرعىزستاندا مۇنداي قۇرىلىم جوقتىعىنان كەلىسسوزدەر دە وتە تار تارماقتا ءوتتى. وسىنداي 2-3 پوزيتسياسى بار مەملەكەتتەر وتە كوپ.
نەلىكتەن بارلىق ەل ءبىراۋىزدان دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشەلىككە ۇمتىلادى. اتالمىش ۇيىمعا 161 ەل كىرگەن. وسى ەلدەر ءوزارا ءتيىمدى يمپورتتىق، ەكسپورتتىق جانە ترانزيتتىك ساۋدا وپەراتسيالارىن جۇزەگە اسىرادى. حالىقارالىق تولەمدەر مەن كەدەندىك باجدىڭ دا ماسەلەلەرى وڭايلىقپەن شەشىلەدى. ناتيجەسىندە تۇتىنۋشى مەن وندىرۋشىلەر ءۇشىن ىشكى جانە سىرتقى نارىق اراسىنداعى ايىرماشىلىق جويىلادى.
اسقار قىسىقوۆ، «اتامەكەن» ۇ ك پ ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى - ەڭ ءبىرىنشى جەتىكتىك - الەمدىك نارىققا شىعۋ. ءبىزدىڭ ەسپورتقا شىعاراتىن تاۋارلارىمىز بار. بۇل تەك قانا شيكىزات ەمەس. كوپتەگەن وڭدەلگەن تاۋارلارىمىزدىڭ دا بولاشاعى زور.
شامامەن 20 جىلداي ۋاقىت بويى قازاقستان ۇكىمەتى مەن ساراپشىلار داۋلى ماسەلەلەر بويىنشا كەلىسىمگە كەلدى. ەڭ وزەكتى تاقىرىپتىڭ ءبىرى ەلدىڭ اگرارلىق سەكتورى بولدى. ەلىمىز دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە بولسا دا، وتاندىق ونەركاسىپ ورىندارىنا قولداۋ كورسەتۋدى توقتاتپايدى.
www.khabar.kz
